FSK 1590/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina (spr.), Sędziowie NSA Krystyna Nowak, Maria Dożynkiewicz, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Marka J. - PKS "T." z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 2986/02 w sprawie ze skargi Marka J. - PKS "T." z siedzibą w T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 grudnia 2002 r. (...) w przedmiocie zarachowania wpłaty podatku na poczet zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Marka J. od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 grudnia 2002 r. w przedmiocie zarachowania wpłaty podatku na poczet zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowienia, utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta Miasta T., na podstawie którego dokonano zaliczenia wpłaconej kwoty na poczet: zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę. Ustalenie zaległości podatkowej oraz wysokości odsetek oparte zostało na oddzielnym rozstrzygnięciu - decyzji wymiarowej, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy. Organ pierwszej instancji winien był w swoim rozstrzygnięciu powołać się wprawdzie na art. 55 par. 2 Ordynacji podatkowej ale powyższe uchybienie proceduralne pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że przepis ten został prawidłowo zastosowany. W świetle jego postanowień, jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. W polu zatem oceny w niniejszym postępowaniu pozostaje wspomniany art. 55 par. 2 Ordynacji podatkowej, a nie kwestionowany przez skarżącego art. 56 par. 1. Z treści cyt. art. 55 par. 2 Ordynacji podatkowej wynika jednoznacznie, iż wydanie decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej uprawnia organ podatkowy do zaliczenia dokonanych wpłat proporcjonalnie na zapłatę kwoty zaległości i odsetek za zwłokę. Nie stwierdzając naruszenia tego przepisu Sąd nie mógł wzruszyć zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odnosząc się jednak do wywodów skarżącego dotyczących legalności zobowiązania do zapłaty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, Sąd stwierdził, że również w tym wypadku tezy strony są chybione. Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 51 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie. Od zaległości podatkowych naliczane są odsetki ustawowe /art. 53 par. 1 cyt. ustawy/, które zasadniczo obowiązany jest naliczyć sam podatnik /art. 53 par. 3/. Jeżeli jednak doszło do określenia zaległości podatkowej przez organ w warunkach, o jakich mowa w art. 21 par. 3 Ordynacji, to odsetki za zwłokę nalicza organ podatkowy określając je na dzień wydania decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej /art. 53 par. 4/. Obowiązek płacenia odsetek w wypadku pojawienia się zaległości podatkowej, to kategoryczna i nie budząca wątpliwości interpretacyjnych zasada, w sposób jasny wyrażona w art. 53 par. 1 Ordynacji podatkowej. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt, iż taka zaległość powstała. Kwestionowany przez skarżącego art. 56 Ordynacji podatkowej /w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r./, pomimo wadliwej konstrukcji, wskazuje w jakiej wysokości muszą być pobierane odsetki od zaległości podatkowych. Wykładnia tego przepisu winna być dokonywana z uwzględnieniem ratio legis art. 53 Ordynacji podatkowej. Przeciwny pogląd, a w szczególności prezentowany przez skarżącego, prowadziłby bowiem do kwestionowania zasady wiodącej, wynikającej z art. 53, zgodnie z którą zaległości podatkowe muszą być obciążane odsetkami. Tym samym norma art. 56 par. 1 zastępowałyby, a nie uzupełniała regułę zasadniczą. Taki tok rozumowania pozostaje w sprzeczności z celem i funkcją art. 53. Postanowienia art. 56 par. 1 należy interpretować w taki sposób, by przepis ten mógł zapewnić realizację zasady wyrażonej w art. 53, a nie uniemożliwiać jej wykonanie. Nadto zwrócił uwagę, iż organ podatkowy naliczając odsetki za zwłokę opiera się na stawkach ogłoszonych w obwieszczeniu Ministra Finansów w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski /art. 56 par. 3 Ordynacji podatkowej/, wobec czego nie sposób dopatrywać się uchybień w jego działaniu. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Marek J. zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 56 Ordynacji podatkowej poprzez nietrafną jego interpretację i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wywodzi, że art. 56 Ordynacji podatkowej jest niekonstytucyjny, że stopę oprocentowania ustala Prezes NBP a nie Rada Polityki Pieniężnej. Twierdzi, że organy podatkowe nie mogły zarachować otrzymanej kwoty w sposób sprzeczny z prawem. Uważa, że interpretacja prawa nie może być sprzeczna z dosłownym brzmieniem tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest bezzasadna. Została ona sformułowana w sposób, który nie pozwala na kasacyjną ocenę zaskarżonego wyroku. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez: a/ błędną jego wykładnię, co oznacza niewłaściwe odczytanie przez Sąd treści przepisu. W takim przypadku skarżący winien wskazać, jak zastosowany przepis winien być rozumiany, b/ niewłaściwe zastosowanie, to jest dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, 2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszenie art. 56 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnie, gdy faktycznie przepis ten nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia. Przedmiotem niniejszej sprawy było zarachowanie wpłaty podatku na poczet zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych, a więc podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił art. 55 par. 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, iż w sytuacji, gdy dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Jest zasada, że od kwot stanowiących zaległość podatkową, naliczane są odsetki za zwłokę. Naliczanie odsetek za zwłokę jest automatycznym skutkiem prawnym istnienia zaległości. Odsetki za zwłokę obowiązany jest naliczyć sam podatnik. Oznacza to, że ma on obowiązek do powiększenia wpłaty dokonanej z tytułu zaległości podatkowej o kwotę prawidłowo obliczonych, na dzień dokonania wpłaty, odsetek /art. 53 par. 3 Ordynacji podatkowej/. Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych określona została w art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej. W związku z tym, że w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. podstawową stopę oprocentowania kredytu bankowego nie ustalał Prezes Narodowego Banku Polskiego, jak to wynika z art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej lecz Rada Polityki Pieniężnej /art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Narodowym Banku Polskim/ to okoliczność ta sama przez się nie stwarzała podstawy do przyjęcia poglądu prezentowanego przez autora skargi, że obowiązek naliczania odsetek za zwłokę przestał istnieć ponieważ te nalicza się z mocy prawa /art. 53 par. 1 Ordynacji podatkowej/ a nie w powiązaniu z przypisaniem kompetencji do ustalania tych stóp konkretnemu organowi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.