FSK 1765/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Anny S. i Michała S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2004 r., sygn. akt I SA/Łd 396/03 wydanego w sprawie ze skargi Anny S. i Michała S. na postanowienie Izby Skarbowej w Ł. z dnia 20 lutego 2003 r. (...) w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia p o s t a n a w i a odrzucić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 19 marca 2004 r. wydanym w sprawie I SA/Łd 396/03 oddalił skargę Anny S. i Michała S. na postanowienie Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Od wyroku tego reprezentujący skarżących adwokat wniósł skargę kasacyjną, zarzucając mu "naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy polegające na przekroczeniu przez Sąd granic swobodnej oceny dowodów, poprzez przyjęcie, iż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nastąpiło bez jej winy". W uzasadnieniu podniesiono, iż dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd w sposób dowolny uznał, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z winy strony. Udowodniona przyczyna niedochowania terminu stanowiła dla skarżących we wskazanym okresie przeszkodę nie do przezwyciężenia, co winno skutkować uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Artykuł 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, cytowanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", wprowadził dwojakiego rodzaju wymagania, którym powinna odpowiadać skarga kasacyjna. Po pierwsze, powinna ona czynić zadość wymaganiom formalnym przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, wymienionym w art. 46 oraz 47 p.p.s.a. Po drugie, skarga kasacyjna powinna spełniać wymagania szczególne, materialne, właściwe tylko dla niej, a mianowicie powinna zawierać: 1/ oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, 2/ wskazanie, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, 3/ przytoczenie podstaw kasacyjnych, 4/ wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia, 5/ oznaczenie zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. O ile niespełnienie wymagań wymienionych w pierwszej kolejności, przepisanych dla pism w postępowaniu sądowym, stanowi brak, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 w związku z art. 193 p.p.s.a., o tyle niespełnienie wymagań szczególnych, przewidzianych tylko dla skargi kasacyjnej w art. 176 p.p.s.a. po wyrazie "oraz", nie podlega sanacji. Już na tle art. 393[3] Kpc, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2000 r., które odpowiadało treści obecnie obowiązującego w sprawach sądowoadministracyjnych art. 176 p.p.s.a., ukształtowało się bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego. W orzecznictwie tym podkreślono, że nieusuwalne braki kasacji powodują, iż kasacja dotknięta jest brakiem istotnym i nienaprawialnym w trybie właściwym do usuwania braków formalnych i w związku z tym podlega odrzuceniu a limine jako niedopuszczalna /postanowienia SN: z dnia 6 grudnia 1996 r. II UKN 24/96 - OSNAPU 1997 nr 13 poz. 242; z dnia 11 marca 1997 r. III CKN 13/97 - OSNC 1997 nr 8 poz. 114, z dnia 3 kwietnia 1997 r. I PKN 57/97 - OSNAPU 1997 nr 24 poz. 495; z dnia 7 kwietnia 1997 r. III CKN 29/97 - OSNC 1997 nr 6-7 poz. 96; z dnia 16 października 1997 r. II CKN 404/97 - OSNC 1998 nr 4 poz. 59; z dnia 21 marca 2000 r. II CKN 711/00 - OSNC 2000 nr 7-8 poz. 151/. Argumenty zawarte we wspomnianych orzeczeniach zachowują aktualność w odniesieniu do skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny - poza kwestią nieważności postępowania - rozpoznaje sprawę w granicach kasacji. Władny zatem jest badać sprawę tylko z punktu widzenia podstawy kasacyjnej zawartej w skardze kasacyjnej oraz może uwzględnić taką skargę tylko w ramach wniosku w niej zawartego: o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Innymi słowy, braki nieusuwalne /materialne/ skargi kasacyjnej uniemożliwiają rozpoznanie sprawy /postanowienie SN z dnia 6 grudnia 1996 r. II UKN 24/96 - OSNAPU 1997 nr 13 poz. 242/. Wspomniany brak nie może zostać uzupełniony w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż tryb ten dotyczy wymagań wymienionych w art. 46 i 47 tej ustawy. Biorąc pod uwagę, że są to wymagania "przepisane dla pisma w postępowaniu sądowym", tryb ten w odniesieniu do skargi kasacyjnej może być poprzez art. 193 p.p.s.a. stosowany wyłącznie w razie niespełnienia wymagań wymienionych w pierwszej części art. 176 p.p.s.a., tzn. w części znajdującej się przed spójnikiem "oraz". Dodatkowo należy zauważyć, że wobec przymusu adwokackiego ustanowionego w art. 175 p.p.s.a. skargę kasacyjną sporządzają profesjonaliści, od których można wymagać właśnie profesjonalizmu (...). Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach, określonych w art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Równocześnie, z art. 176 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznaczne wynika, że to Strona ma przytoczyć podstawy kasacyjne i uzasadnić je. Nie stanowi wskazania przez stronę podstaw kasacji ogólnikowe stwierdzenie: "na podstawie art. 174 zaskarżonemu orzeczeniu zarzucam "naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy polegające na przekroczeniu przez Sąd granic swobodnej oceny dowodów, poprzez przyjęcie, iż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nastąpiło bez jej winy". Skarżący ma obowiązek wskazać konkretny przepis prawa materialnego, który został naruszony przez orzekający sąd i na czym - jego zdaniem - polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie. Podobnie jest przy naruszeniu prawa procesowego: należy wskazać konkretny przepis postępowania, którego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrywana skarga kasacyjna, zarówno w osnowie, jak i w uzasadnieniu, nie zawiera powyższego elementu /por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2004 r., FSK 209/04/. Sąd nie jest uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego wyroku w jego całokształcie, czego domaga się strona określając podstawy kasacji tak ogólnikowo. Brak wskazania konkretnych przepisów jako podstaw kasacji uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy /por. postanowienie z dnia 24 sierpnia 2004 r., FSK 936/04/. W tych warunkach skarga kasacyjna pozbawiona została swych podstawowych elementów i dlatego jest niedopuszczalna. Podlega więc odrzuceniu na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.