I FPP 4/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Artur Mudrecki (sprawozdawca), Sędzia NSA: Krzysztof Stanik, Sędzia WSA del. Małgorzata Fita, , po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi T. S.A. w Z. o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość postępowania i zasądzenie odszkodowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Po 436/09 ze skargi T. S.A. w Z. na decyzję Izby Skarbowej w Z. z dnia 1 sierpnia 2002 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1995 r. postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania i zasądzenia odszkodowania. 1. Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga T. S.A. z siedzibą w Z. (dalej: TFL S.A.) na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Skarga ta dotyczy postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w sprawie o sygnaturze akt I SA/Po 436/09. W skardze pełnomocnik strony wniósł o: - stwierdzenie, że wystąpiła przewlekłość postępowania; - wydanie sądowi rozpoznającemu sprawy zaleceń podjęcia w wyznaczonym przez NSA terminie postępowania oraz rozpatrzenia skargi i zakończenia sprawy w pierwszej instancji wyrokiem, rozpatrującym sprawę merytorycznie; - przyznanie od Skarbu Państwa za przewlekłość postępowania na rzecz skarżącej maksymalnej kwoty przewidzianej w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.), tj. kwoty 20.000 zł. W uzasadnieniu skargi wskazano, że postępowanie przed sądem pierwszej instancji w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Izby Skarbowej w Z., wydaną w dniu 1 sierpnia 2002 r., trwa już ponad 7 lat. W ocenie pełnomocnika strony, Sąd w tym czasie nie podjął żadnych czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania skargi. Czynności i rozstrzygnięcia podejmowane w tym czasie przez Sąd były niezgodne z prawem (postanowienie WSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt I SA/Po 2057/02 o zawieszeniu postępowania oraz wyrok WSA z dnia 28 grudnia 2007r., sygn. akt I SA/Po 1439/07). Autor skargi zwrócił również uwagę na wyroki NSA: z dnia 17 kwietnia 2004 r., sygn. akt I FSK 1474/06, w którym to Sąd za niewłaściwe uznał postanowienie WSA z dnia 24 marca 2004 r. zawieszające postępowanie; oraz z dnia 13 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 1975/08, którym to Sąd uchylił poprzedzający wyrok WSA z dnia 28 grudnia 2007 r. 2. Pismem z dnia 2 listopada 2009 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi. 3. Naczelny Sąd Administracyjny ustalił następujący stan faktyczny: Pismem z dnia 23 sierpnia 2002 r. T. S.A. wniosła skargę na decyzję Izby Skarbowej nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny O/Z w Poznaniu, pismem z dnia 9 października 2002 r., sygn. akt I SA/Po 2057/02, wezwał T. S.A. do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję nr [...]. Pismem z dnia 21 października 2002 r. T. S.A. wniosła o zwolnienie z opłaty sądowej. W związku z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych Naczelny Sąd Administracyjny O/Z w Poznaniu pismem z dnia 23 października 2002 r. wezwał T. S.A. o przedłożenie dodatkowych dokumentów źródłowych. W dniu 14 listopada 2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu wpłynęła odpowiedź na skargę Izby Skarbowej. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2002 r., sygn. akt I SA/Po 2057/02, Naczelny Sąd Administracyjny O/Z w Poznaniu zwolnił skarżącą spółkę od kosztów sądowych w wysokości ¾ wpisu. Pismem z dnia 6 stycznia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny O/Z w Poznaniu wezwał T. S.A. do uiszczenia opłaty sądowej. W dniu 14 stycznia 2003 r. skarżąca uiściła wymagany wpis sądowy. W dniu 7 lutego 2003 r. wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu pismo Izby Skarbowej, w którym to zawarto m.in. informację o wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2002 r., sygn. akt III RN 124/02. W dniu 4 marca 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęło pismo Dyrektora Izby Skarbowej w Z., w którym to organ wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia przez organ podatkowy wznowionych postępowań postanowieniami z dnia 23 lutego 2004r. Postanowieniem z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt I SA/Po 2057/02, WSA w Poznaniu zawiesił postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W dniu 31 grudnia 2004 r. (pismo z dnia 30 grudnia 2004 r.) do WSA w Poznaniu wpłynął wniosek T. S.A. o zawieszenie postępowania. Pismem z dnia 26 października 2006 r. T. S.A. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania. Jednocześnie cofnęła swój wniosek z dnia 30 grudnia 2004 r. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Po 2057/02, WSA w Poznaniu odmówił podjęcia postępowania. Sąd wskazał, że nie nastąpiło rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej bowiem wyrok WSA z dnia 31 lipca 2006 r., który uchylił decyzje z dnia 7 lutego 2005 r. nie jest prawomocny. Pismem z dnia 16 sierpnia 2007 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania. Wniosek swój uzasadniał treścią orzeczeń NSA w sprawie o sygn. akt I FSK 1470-74, I FSK 77/06, I FSK 1439/06. Pismem z dnia 23 sierpnia 2007 r. WSA w Poznaniu wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania oryginałów dowodów zapłaty opłaty skarbowej od uwierzytelnionych odpisów pełnomocnictw. Postanowieniem z dnia 18 września 2007 r., sygn. akt I SA/Po 2057/02, WSA w Poznaniu podjął zawieszone postępowanie w sprawie. Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Po 1434-1439/07, WSA w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi T. S.A. w Z. : 1) uchylił decyzje Izby Skarbowej w Z. z dnia 26 i 29 lipca oraz 1 sierpnia 2002 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 1995 r.; 2) uchylił decyzję Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2002 r. Pismem z dnia 14 lutego 2008 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uzupełnienie wyroku WSA w Poznaniu z dnia 28 grudnia 2007 r. Od powyższego wyroku, w dniu 10 marca 2008 r. wpłynęła do WSA w Poznaniu skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy T. S.A. Na powyższy wyrok skargę kasacyjną wniósł również Dyrektor Izby Skarbowej w Z. Pismem z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1439/07, WSA w Poznaniu wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 14 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1439/07, WSA w Poznaniu wezwał pełnomocnika skarżącej o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1439/07, referendarz WSA w Poznaniu zwolnił skarżącą spółkę od wpisu od skargi kasacyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej w Z. wniósł sprzeciw od postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 31 marca 2008 r. Postanowieniem z dnia 7 maja 2008 r. WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1439/07, zwolnił spółkę od wpisu od skargi kasacyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej w Z. wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 7 maja 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 września 2008 r., sygn. akt I FZ 278/08, zażalenie oddalił. Pismem z dnia 25 września 2008 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o wydanie postanowienia o uprawomocnienie się wyroku WSA w Poznaniu z dnia 28 grudnia 2007 r., w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Postanowieniem z dnia 20 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1439/07, WSA w Poznaniu oddalił powyższy wniosek. NSA wyrokiem z dnia 13 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 1975/08, uchylił wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Po 1439/07 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W dniu 28 maja 2009 r. WSA w Poznaniu ponownie rozpoznające sprawę, pod sygn. akt I SA/Po 436/09, odroczył rozprawę. Sąd postanowił zwrócić się do Ministra Finansów z prośbą o udzielenie informacji czy na decyzję z 8 maja 2009 r., nr PT10//812/1000/2007/OSU/MB7-16692, została złożona skarga do WSA w Warszawie, czy skardze nadano bieg, w szczególności czy przekazano do rozpoznania Sądowi. Pismem z dnia 1 czerwca 2009 r. WSA w Poznaniu zwrócił się do Ministra Finansów z prośbą o udzielenie wskazanej wyżej informacji. Pismem z dnia 26 czerwca 2009 r. Minister Finansów odniósł się do pisma WSA w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2009 r. Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Po 436/09, WSA w Poznaniu zawiesił postępowanie sądowe. Pełnomocnik skarżącej, pismem z dnia 17 sierpnia 2009 r., na powyższe postanowienie wniósł zażalenie. W środku zaskarżenia zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. Dyrektor Izby Skarbowej, pismem z dnia 19 sierpnia 2009 r., również złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt I SA/Po 436/09, referendarz sądowy WSA w Poznaniu zwolnił skarżącą spółkę od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt I FZ 392/09, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2009 r. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd, w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego, uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym dla uznania, że w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, należy ustalić, że "wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym była nieuzasadniona (A. Skoczylas, Ocena przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego w świetle orzecznictwa ETPC i NSA, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2005, nr 2-3, s. 56-61). W postanowieniu z dnia 24 czerwca 2005 r. , sygn. akt I OPP 154/05 (opubl. w: Wspólnota 2005/19/42) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dla uwzględnienia skargi o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed WSA potrzebne jest ustalenie wystąpienia zwłoki i tego, że była nieuzasadniona. W innym orzeczeniu z dnia 4 czerwca 2008 r. , sygn. akt II OPP 17/08 (opub. w: Baza Komputerowa Wydawnictwa LEX nr 494356) NSA wskazał, że stosownie do przepisu art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843), o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. W rozpatrywanej sprawie po wpłynięciu sprawy do Sądu podejmowano szereg czynności szczegółowo opisanych w części wstępnej uzasadnienia. W szczególności Sąd podejmował czynności zmierzające do uzupełnienia przez stronę braków formalnych skargi i uzyskania odpowiedzi na skargę od organu podatkowego. Co nastąpiło w dniu 14 stycznia 2003 r. Następnie do Sądu w dniu 7 lutego 2003 r. wpłynęło pismo Izby Skarbowej, w którym to zawarto m. in. informację o wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2002 r., sygn. akt III RN 124/02 i sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie kolejnością ich wpływu. W dniu 4 marca 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęło pismo Dyrektora Izby Skarbowej w Z., w którym to organ wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia przez organ podatkowy wznowionych postępowań postanowieniami z dnia 23 lutego 2004r. Postanowieniem z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt I SA/Po 2057/02, WSA w Poznaniu zawiesił postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W tym miejscu należy podkreślić, że strona skarżącą była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który poprzez brak złożenia zażalenia nie zakwestionował jego zasadności. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II OPP 16/08 (opubl. w : Baza Komputerowa Wydawnictwa LEX nr 494355) wskazał, że samo zawieszenie postępowania nie daje podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzi nieuzasadniona przewlekłość postępowania. W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd zawiesił postępowanie sądowe przywołując jako podstawę prawną art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie u.p.p.s.a.) i nie podejmował czynności w sprawie. Podnieść należy, że stosownie do treści art. 127 § 3 zd. 1 p.p.s.a. podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Na wskazanej podstawie Sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego postępowania (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2006, s. 285). W rozpatrywanej sprawie strona postępowania podejmowała szereg czynności w innych postępowaniach, które doprowadziły do konieczności zawieszania postępowania z uwagi na prejudycjalność innych postępowań. Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie nie podziela poglądu NSA zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 1474/06 co do zasadności zawieszenia postępowania sądowego. Skoro w obrocie prawnym pozostało postanowienie o zawieszeniu postępowania, to brak jest podstaw do jego kwestionowania pod kątem oceny przewlekłości postępowania. W świetle przedstawionych rozważań brak jest przesłanek aby uznać, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się nieuzasadnionej zwłoki. Z tych względów na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.