I FSK 1160/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 30 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku P. Sp. z o.o. z siedzibą w D. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia zawartego w skardze kasacyjnej P. Sp. z o.o. z siedzibą w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Ol 53/24 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 listopada 2023 r. nr 2801-IEW.4253.26.2023 w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Wyrokiem z 26 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 53/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. (dalej: spółka, skarżąca, strona) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 listopada 2023 r., w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Od powyższego wyroku spółka wniosła skargę kasacyjną, w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, oparty na art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że "znaczna kwota poddana rygorowi natychmiastowej wykonalności i tym samym poddana egzekucji uzasadnia wtrzymanie jego wykonania". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Rozpoznawany wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie może być uwzględniony. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako P.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Przede wszystkim należy wskazać, że postawą prawną ewentualnego wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu przed sądem jest przywołany powyżej art. 61 § 3 P.p.s.a. Przywołany przez autora skargi kasacyjnej art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a. odnosi się do wstrzymania wykonania decyzji lub postanowienia przez organ wydający zaskarżony akt. Ponadto, zakładając, że intencją pełnomocnika było wstrzymanie decyzji przez Sąd, to - biorąc pod uwagę treść sformułowanego w skardze kasacyjnej żądania - na tle niniejszej sprawy powstaje pytanie o dopuszczalność objęcia żądaniem wstrzymania wykonania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. W judykaturze można bowiem spotkać wypowiedzi kwestionujące taką możliwość z uwagi na kwalifikowanie danego aktu jako nieposiadającego waloru wykonalności (zob. np. postanowienia NSA z: 9 czerwca 2017 r., I FZ 109/17; 29 września 2016 r., I FZ 244/16; 1 grudnia 2011 r., I FZ 403/11 - treść orzeczeń dostępna w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszym postępowaniu podziela odmienne zapatrywanie obecne w orzecznictwie, które wiąże przymiot wykonalności aktu nie tylko z możliwością jego realizacji w drodze egzekucji, ale analizuje je w szerszym kontekście aktów będących źródłem uprawnień, obowiązków czy zobowiązań bądź zakazów lub nakazów określonego zachowania (zob. np. postanowienie NSA z 22 stycznia 2021 r., I FSK 1457/20 i powołane tam orzecznictwo; CBOSA). Takie ujęcie pozwala przyjąć, że instytucja tymczasowej ochrony sądowej odnosi się również do postanowień o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. Akty te skutkują bowiem obowiązkiem uiszczenia należności podatkowej wpływając na sytuację prawnopodatkową podatnika (jego prawa i obowiązki). Podobnie przyjął NSA w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I FSK 170/22. W opinii NSA, wniosek strony nie mógł odnieść zamierzonego przez nią rezultatu. Żądanie skarżącej nie zawierało jakiejkolwiek argumentacji, nie przedstawiono żadnych dokumentów (konkretnych danych, twierdzeń czy dokumentacji źródłowej). Zabrakło nawet hasłowego stwierdzenia o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a. Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA