I FZ 244/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 21 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 553/16 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 22 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 553/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania, zaskarżonego przez niego, postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 22 lutego 2016 r., oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 20 listopada 2015 r., wydanych w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia 10 listopada 2015 r., określającej skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące: marzec, czerwiec, wrzesień i październik 2010 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zalicza się do kategorii aktów administracyjnych niepodlegających wykonaniu. Postanowienie to ani nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków, ani nie przyznaje mu żadnych uprawnień. Jedynym skutkiem prawnym tego postanowienia jest uczynienie wykonalnym aktu, który jako nieostateczny nie podlega, co do zasady wykonaniu, zgodnie z art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana również jako: "Ordynacja podatkowa" lub "O.p."). Tymczasem wstrzymanie wykonania orzeczeń organów administracji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a."), nie jest instytucją, którą można zastosować do wszystkich aktów wydawanych przez te organy. Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu w pierwszej kolejności wymaga zbadania, czy zaskarżony akt posiada przymiot wykonalności. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego, zarzucił naruszenie w nim art. 135 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 61 § 3 P.p.s.a., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w konsekwencji uznania, że zaskarżone postanowienie nie posiada przymiotu wykonalności oraz niezbadania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Zdaniem, zastępującego stronę, radcy prawnego, za wadliwe należało uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w kwestionowanym postanowieniu, jakoby zaskarżane postanowienie nie posiadało przymiotu wykonalności, a co za tym idzie wykluczało możliwość stosowania do niego instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a. Już sama bowiem treść postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. i Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. uzasadnia konstatację, że w odniesieniu do skarżącego może zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne, orzeczenie WSA, mimo bowiem błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA stwierdził, że "obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd". Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 148/09 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Jak prawidłowo już podnosił Sąd pierwszej instancji przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które bezpośrednio nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie można jednak zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zalicza się do kategorii aktów administracyjnych niepodlegających wykonaniu. Istotnym jest bowiem, że decyzja określająca stronie zobowiązanie podatkowe, jako nieostateczna, nie została poddana kontroli co do jej prawidłowości i zgodności z prawem, tak przez organ administracji wyższego stopnia jak również przez sąd administracyjny. Wykonanie tej decyzji, w konsekwencji nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, oznaczać będzie realizację zobowiązania podatkowego – pieniężnego - strony na podstawie nieostatecznego rozstrzygnięcia organu podatkowego. Wadliwość jednak stanowiska Sądu pierwszej instancji co do motywów odmowy wstrzymania wykonania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie wpływa na prawidłowość tego rozstrzygnięcia. Wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie spełnia przedstawionych wyżej warunków dla wniosku o wstrzymanie wykonania aktu. Wskazanie we wniosku okoliczności, mające uzasadniać przyznanie stronie ochrony tymczasowej, nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione za pomocą dołączonych do wniosku dokumentów, które pozwoliłyby chociażby ocenić wpływ wykonania postanowienia na sytuację majątkową strony. Nie było, zatem podstaw do dokonania obiektywnej oceny wystąpienia w sprawie przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz stwierdzenia, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej i w konsekwencji jej wykonanie może spowodować opisane we wniosku skutki. W tym stanie sprawy wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.