I FSK 1207/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Zając Sędziowie sędzia NSA Janusz Zubrzycki (spr.) sędzia WSA del. Barbara Kołodziejczak-Osetek Protokolant Grzegorz Ziemak po rozpoznaniu w dniu 20 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Jana C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Gl 1181/04 w sprawie ze skargi Jana C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 13 lipca 2004 r., (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odrzucić skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Jana C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Powyższą decyzją organ podatkowy drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą odpowiedzialność podatkową Jana C. jako członka zarządu "A." Sp. z o.o. z siedzibą w C. za jej zadłużenie w podatku od towarów i usług za marzec 2002 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że spółka nie uregulowała zaległości podatkowych, wobec czego objęto je przymusowym dochodzeniem w trybie egzekucji administracyjnej, która z braku wartościowych składników majątkowych okazała się w całości bezskuteczną. Organ podatkowy postanowieniem z dnia 6 lutego 2004 r. wszczął postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej za te zaległości na członka Zarządu spółki w osobie Jana C. Postępowanie zakończono decyzją orzekającą omawianą odpowiedzialność. Organ odwoławczy odnosząc się do podniesionej w odwołaniu argumentacji nawiązał do treści art. 116 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczną, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające jej upadłości albo, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Podkreślono, że wyniki przeprowadzonego postępowania podatkowego wskazują na to, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek odstąpienia od orzeczenia odpowiedzialności podatkowej skarżącego. Zgodnie bowiem z odpisem Rejestru Handlowego Sądu Rejonowego w C. jedynie Jan C. sprawował funkcję członka Zarządu spółki "A." od dnia jej powstania. Zdaniem organu odwoławczego, zasadności orzeczenia wobec Jana C. odpowiedzialności podatkowej nie mogą podważyć zarzuty zawarte w odwołaniu, a dotyczące postępowania organu podatkowego w sprawie ulg podatkowych wnioskowanych przez "A." Sp. z o.o. Ostatecznie bowiem wniosek spółki o przyznanie ulg w spłacie zaległych podatków nie został przez organ I instancji uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna i na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - oddalił ją. W motywach uzasadnienia podano, że do ustalonego w sprawie stanu faktycznego znajdował zastosowanie art. 116 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 169 poz. 1387/. Treść tej regulacji prawnej nie pozostawiała wątpliwości co do tego, że określała ona zarówno przesłanki pozytywne, warunkujące powstanie odpowiedzialności członków zarządu różnego rodzaju spółek za zaległości podatkowe, jak i przesłanki negatywne, wyłączające taką odpowiedzialność. Ponadto Sąd pierwszej instancji zauważył, że skoro między stronami postępowania nie ma sporu co do tego, że spółka nie posiada tytułu wykonawczego obejmującego jej wierzytelności wobec dłużników, to nie może być uznany za zasadny zarzut niewykazania przez organy podatkowe rozstrzygające sprawę bezskuteczności prowadzonej wobec spółki "A." egzekucji. Ustalenia te świadczą równocześnie o niewykazaniu przez skarżącego istnienia jednej z negatywnych przesłanek jego odpowiedzialności wymienionych w art. 116 Ordynacji podatkowej. Natomiast przedmiotem rozbieżnych ocen stało się zagadnienie czy zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło w odpowiednim czasie, a jeśli nie, to czy nastąpiło to bez winy skarżącego. Mając na uwadze stan faktyczny sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa Sąd uznał, że wniosek o ogłoszenie upadłości można było uznać za złożony we "właściwym czasie" tylko wtedy, gdy nie upłynęło więcej niż dwa tygodnie od chwili, gdy bądź to przedsiębiorca zaprzestał płacenia długów, bądź też długi te przewyższyły wartość jego majątku. Na dzień 31 grudnia 2001 r. spółka "A." zanotowała stratę i jej sytuacja finansowa stale się pogarszała. W dniu 26 kwietnia 2002 r. upłynął termin płatności należności podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2002 r. i w związku z tym należało uznać, że dwutygodniowy termin, o którym wcześniej była mowa, rozpoczął bieg najpóźniej w dniu 30 kwietnia 2002 r. Zatem wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia 7 czerwca 2002 r. nie był wnioskiem zgłoszonym "we właściwym czasie". Ponadto postępowanie podatkowe nie wykazało by niezgłoszenie wniosku we właściwym czasie nastąpiło bez winy skarżącego. Brak aktywności drugiego wspólnika, czy nieuwzględnianie przez organy podatkowe wniosków o udzielenie ulg podatkowych nie mogą zostać ocenione jako okoliczności zwalniające skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. W skardze kasacyjnej Jan C., działając przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym, zaskarżył powyższy wyrok w całości podnosząc, iż został on wydany bez głębszej analizy, nie dopuszczając stosownych przepisów poza podstawowym zakresem ich oddziaływania, przez co został naruszony słuszny interes strony. W uzasadnieniu wskazano, że wydane decyzje będące w obrocie są obciążone negatywnymi skutkami dla stron, naruszając prawo własności Jana C. chronione przez art. 21 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto "wydane decyzje są obarczone wadami nieważności decyzji zawartych w art. 156 Ka /pisownia oryginalna skargi kasacyjnej - przyp. NSA/ ponieważ były niewykonalne w dniu ich wydania, a ich niewykonalność ma charakter trwały". Podkreślono, że zgłoszenie wniosku o upadłość nie wynikało ze złej woli skarżącego. Wniosek powinien być zgłoszony wówczas gdy spółka zaprzestałaby trwałego regulowania zobowiązań co nie miało miejsca. W związku z czym należy uznać, że termin zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości został zachowany. Wobec powyższego wspomniany zarzut w stosunku do Jana C. jest bezpodstawny i nie przyznaje mu możliwości obrony swojego stanowiska w sprawie nie budząc zaufania społeczeństwa do organów podatkowych. Brak jest dostatecznej podstawy prawnej do obciążenia odpowiedzialnością skarżącego za zobowiązanie podatkowe spółki. Autor skargi kasacyjnej wniósł ponadto o umożliwienie dokonania korekty deklaracji /w domyśle spółki "A."/ i stwierdzenie nieważności wydanych decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 i 180 oraz art. 181 w związku z art. 176 i art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. W świetle art. 176 tej ustawy - jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 września 2004 r. /FSK 363/04 - ONSAiWSA 2005 Nr 2 poz. 41/ - skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej wymaganiom materialnym, tzn. powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Brak tych warunków czyni skargę niedopuszczalną. Badając skargę kasacyjną złożoną w niniejszej sprawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2005 r., I SA/Gl 1181/04 należy podnieść, że w skardze tej brak wymaganego w art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej również "p.p.s.a.", przedstawienia podstaw kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem, a także sformułowanego żądania kasacyjnego. Przed Naczelnym Sądem Administracyjnym składający skargę kasacyjną powinien zaprezentować konkretne - oparte na art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - zarzuty pod adresem stosowania i wykładni prawa materialnego przez Sąd pierwszej instancji lub też wskazać istotne dla rozstrzygnięcia sprawy naruszenia przez ten Sąd prawa procesowego, w procesie kontroli legalności decyzji organów prowadzących postępowanie podatkowe. Tymczasem w rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie sformułowano takich zarzutów, nie określając tym samym jakie przepisy prawa materialnego oraz procesowego i w jaki sposób zostały naruszone przez Sąd administracyjny pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów lub też formułowania domysłów w zakresie tego, na jakiej podstawie została oparta skarga kasacyjna oraz jakiego dotyczy przepisu. Działanie takie byłoby pozbawione podstawy prawnej. To autor skargi powinien wskazać na konkretne, naruszone przez sąd zaskarżanym orzeczeniem przepisy prawa materialnego, określając, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy /treść orzeczenia/. Zaskarżeniu skargą kasacyjną podlega wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jako Sądu pierwszej instancji. Oznacza to, że w ramach zarzutu naruszenia prawa procesowego skutecznie można powoływać się tylko na naruszenie przepisów postępowania, regulujących postępowanie przed tym sądem, czyli należało wskazać przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, które Sąd ten miał naruszyć akceptując decyzję organu odwoławczego wydaną na podstawie art. 116 par. 1 i par. 2 Ordynacji podatkowej. Podnieść również należy, że w przedmiotowej skardze kasacyjnej, nie sformułowano - zgodnie z dyspozycją art. 176 p.p.s.a. - wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Trafnie zaś w postanowieniu NSA z dnia 19 kwietnia 2005 r. /FSK 1077/04 - Monitor Podatkowy 2005 nr 6 str. 2/ wskazano, że wniosek o uchylenie albo o zmianę zaskarżonego orzeczenia sądu I instancji jest elementem konstrukcyjnym skargi kasacyjnej, natomiast skutkiem procesowym powyższego braku jest odrzucenie skargi kasacyjnej. Z uwagi zatem na niespełnienie w niniejszej sprawie przez skargę kasacyjną wymagań określonych przez art. 174 i art. 176 p.p.s.a. - nie jest możliwe merytoryczne jej ocenienie. Brak sprecyzowania zakresu zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji oraz konkretyzacji zarzutów pod adresem określonych norm prawa materialnego lub procesowego, a także brak sformułowanego żądania kasacyjnego - pozbawia sąd kasacyjny możliwości jakiejkolwiek kontroli zaskarżonego wyroku. Wobec powyższego na podstawie art. 180 p.p.s.a. w zw. z art. 181 i art. 178 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.