I FSK 1424/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Sędzia NSA Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 6 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 942/08 w przedmiocie odrzucenia skargi i zwrotu uiszczonego wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 22 lutego 2008 r. nr 440000-EKI-9002-194/07/894/mm w przedmiocie określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku do towarów i usług postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek A. sp. z o.o. w W. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Postanowieniem z dnia 30.06.2008 r., sygn. III SA/Wa 942/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę "A." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 22.02.2008 r. w przedmiocie określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz zwrócił skarżącej uiszczony wpis sądowy w kwocie 1.500 zł. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 18.04.2008 r. skarżąca wezwana została do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 28.04.2008 r., a zatem termin do uiszczenia wpisu upłynął 05.05.2008 r. (poniedziałek). Sąd pierwszej instancji podał, że jak wynika z dokumentacji księgowej Sądu dotyczącej opłat sądowych, jak również z przedłożonego przez skarżącą dowodu uiszczenia wpisu, opłata została uiszczona dopiero w dniu 06.05.2008 r., a zatem po upływie ustawowego terminu. W związku z powyższymi ustaleniami Sąd, mając na względzie treść art. 230 § 1 i 2 oraz art. 220 § 3 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "popsa" uznał, że skarga jako nieopłacona w wymaganym prawem terminie podlega odrzuceniu. Na powyższe postanowienie skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącej spółki. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przez Sąd przepisów postępowania, o którym mowa w art. 174 pkt 2 popsa, tj. naruszenie art. 219 § 2 popsa oraz art. 220 § 3 tej ustawy. Z uwagi na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 166 popsa. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 popsa wniesiono o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów: - odpisu notarialnie poświadczonego oświadczenia z dnia 04.07.2008 r., wystawionego przez ABN Bank (Polska) S.A. potwierdzającego, iż polecenie przelewu, którym skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w tej sprawie, zostało złożone przez skarżącą za pośrednictwem systemu bankowości elektronicznej i przyjęte do realizacji w dniu 05.05.2008 r., a na obciążonym rachunku bankowym skarżącej w dniu przekazania polecenia przelewu znajdowały się środki wystarczające na realizację tego przelewu, - bankowego polecenia przelewu z dnia 06.05.2008 r., wystawionego przez ABN AMRO Bank (Polska) S.A. potwierdzającego złożenie i przyjęcie polecenia przelewu, którym skarżąca uiściła wpis sądowy w tej sprawie, w dniu 05.05.2008 r. W uzasadnieniu podstaw kasacyjnych, wskazując na poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz literaturze przedmiotu autor skargi kasacyjnej obszernie argumentował, że skoro dokonanie przelewu zostało zlecone przez skarżącą w dniu 05.05.2008 r., tj. z zachowaniem terminu (świadczy o tym data złożenia polecenia przelewu oznaczona na załączonym do sprawy dokumencie), to nie budzi wątpliwości, że skuteczne złożenie zlecenia i przyjęcie go przez bank oraz obecność na rachunku bankowym środków wystarczających na realizację przelewu stanowią wszystkie warunki niezbędne do dochowania terminu uiszczenia wpisu sądowego. W swych wywodach strona skarżąca podkreślała kilkukrotnie, że w omawianej sprawie za datę uiszczenia wpisu w rozumieniu art. 219 § 2 popsa należy uznać datę złożenia polecenia przelewu bankowi, w którym zlecający przelew ma rachunek z kwotą wystarczającą na pokrycie wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy. W punkcie wyjścia zauważyć trzeba, iż kluczowym dla rozstrzygnięcia jest prawidłowe ustalenie istotnych okoliczności faktycznych. Kwestia uiszczenia wpisu sądowego w zakreślonym przez Sąd terminie jest zagadnieniem szczególnie newralgicznym, gdyż wszelkie błędy popełnione w tym zakresie wywołać mogą dla stron daleko idące konsekwencje prawne, prowadzące w istocie rzeczy do pozbawienia jej prawa do sądu. Stąd też w tym zakresie nie mogą istnieć jakiekolwiek nie wyjaśnione wątpliwości. Przenosząc powyższą uwagę na grunt rozpatrywanej sprawy, zauważyć trzeba, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji za bezsporne przyjął uiszczenie przez skarżącą spółka wpisu od skargi po upływie zakreślonego terminu. Swój wniosek Sąd oparł na następujących dokumentach: "wtórniku zleceń płatniczych" (k. 30) oraz dostarczonym przez stronę dowodzie potwierdzenia przelewu (k. 34). Na obu dokumentach jako datę realizacji przelewu wskazano 06.05.2008 r. W kontekście pozyskanych przez Sąd informacji zaskarżone rozstrzygnięcie należałoby uznać za prawidłowe. Jednak tak nie jest. Otóż wnioski płynące z pism, na których oparł się Sąd pierwszej instancji, zostały podważone przez skarżącego dołączonymi do skargi kasacyjnej dokumentem wystawionym przez ABN AMRO BANK Polska S.A. z dnia 04.07.2008 r., gdzie wprost potwierdzono, iż przelew kwoty wpisu sądowego od skargi w sprawie o sygn. III SA/Wa 942/08 bank przyjął do realizacji w dniu 05.05.2008 r. Pismo to, aczkolwiek uzyskane już po podjęciu skarżonego postanowienia uwidacznia, że ustalenia przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, nie były tak oczywiste, jak widział je tenże Sąd. W tym miejscu wskazać trzeba, że w orzecznictwie i doktrynie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym za datę wpisu dokonanego przelewem na rachunek bankowy uznaje się dzień przyjęcia zlecenia przelewu przez bank, w którym zlecający ma rachunek, na którym są środki na pokrycie transakcji (vide post. NSA z 12.05.2005 r., FSK 1403/04, ONSA WSA 2006, nr 1, poz. 10; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.; podobnie wyrok NSA z dnia 20.01.2006 r., II FSK 167/05, LEX nr 201449, czy też post. NSA z dnia 30.03.2005 r., II OZ 150/05, LEX nr 302247). Słusznie zatem wskazuje autor skargi kasacyjnej, że skoro zlecenie przelewu stosownej kwoty z rachunku skarżącej zostało przekazane przez spółkę za pośrednictwem bankowości elektronicznej i przyjęte do realizacji w dniu 05.05. 2008 r. (co wynika bez wątpienia z załączonych do akt sprawy dokumentów), to wbrew temu co przyjął Sąd pierwszej instancji strona nie uchybiła 7-dniowemu terminowi do uiszczenia opłaty, zakreślonemu w wezwaniu. Okoliczność ta z pewnością ma istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby Sąd pierwszej instancji nie przyjął, że uiszczenie wpisu nastąpiło po upływie terminu, to nie mógłby z tego powodu skargi odrzucić. Oznacza to, że pogląd Sądu pierwszej instancji o przekroczeniu przez stronę terminu do uiszczenia wpisu sądowego, a w konsekwencji o naruszeniu art. 219 i 230 § 3 popsa, był co najmniej przedwczesny. Wobec rozbieżności co do daty uiszczenia przez stronę wpisu sądowego od skargi koniecznym jest podjęcie działań dla jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii z uwzględnieniem przedstawionych przez stronę dowodów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien wziąć pod uwagę załączone do akt sprawy dokumenty wskazujące na datę dokonania przez skarżącą spółkę polecenia przelewu bankowego na rachunek bankowy Sądu tytułem wpisu sądowego. Powyższe sprawia, iż zgłoszone w ramach podstaw kasacyjnych zarzuty uznać trzeba za słuszne w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 popsa w zw. z art. 182 § 1 popsa, orzekł jak w sentencji. Równocześnie wyjaśnić należy, że w sentencji orzeczenia tut. Sądu nie zawarto sformułowania wykorzystywanego przez wskazaną wyżej regulację o "przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania", bowiem w sytuacji, gdy została ona zakończona z przyczyn formalnych do jej rozpoznania jeszcze nie doszło. Zatem nie można było nakazać rozpatrzenia sprawy po raz wtóry, które to wyrzeczenie implikuje w rzeczy samej kolejne, merytoryczne, jej badanie. Nadto wyjaśnić także należy, że nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego bowiem w przypadku, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie przeszkodą do tego stanowi treść art. 203 i 204 popsa, które to regulacje przewidują zwrot kosztów tylko w przypadku, gdy tut. Sąd orzeka o dalszym bycie orzeczenia Sądu pierwszej instancji, które zawarte jest w wyroku.