I FSK 2062/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (sprawozdawca), Beata Cieloch, Sędzia WSA del., Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt I SA/Po 750/08 w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 10 kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do listopada 2003 r. odrzuca skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt I SA/Po 750/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę D. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w zakresie podatku od towarów i usług od lipca do listopada 2003 r. Na powyższe orzeczenie strona, działająca za pośrednictwem pełnomocnika – doradcy podatkowego złożyła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji w całości i wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jako podstawę kasacyjną wskazała naruszenie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 134 § 1, art. 145 pkt 1 lit. b i c oraz pkt 2 oraz art. 151 p.p.s.a. przejawiające się w oparciu kwestionowanego wyroku na sankcjonowaniu naruszenia przez organy podatkowe norm prawa procesowego dającego podstawę do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. W uzasadnieniu strona zawarła szereg uwag ogólnych, związanych z instytucją wznowienia postępowania. Zwróciła uwagę na błędne rozstrzygnięcie Sądu, które również skutkowało sporządzeniem błędnego uzasadnienia, naruszającego art. 141 § 4 zdanie 1 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ odwoławczy, działający za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Skarga kasacyjna jest zatem środkiem prawnym dalece sformalizowanym, a wymogi formalne i materialne, jakimi jest obarczona, służą ustaleniu ponad wszelką wątpliwość zakresu rozpoznania sprawy przez NSA, który jest związany jej podstawami. Nie jest zatem dopuszczalne ani konkretyzowanie, uściślanie, korygowanie skargi kasacyjnej, ani wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków (wyrok NSA z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1401/05, LEX nr 262797). Tym samym by skarga kasacyjna mogła być przedmiotem merytorycznej oceny musi spełniać szereg wymogów, które można podzielić na te, którym odpowiadać musi każde pismo procesowe oraz charakteryzujące konkretnie omawiany środek zaskarżenia. Przyjęta oraz powszechnie stosowana przez sądy administracyjne wykładnia art. 176 p.p.s.a. wskazuje, iż o ile niespełnienie wymagań przepisanych dla pisma w postępowaniu sądowym stanowi brak, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 w zw. z art. 193 p.p.s.a. to braki w zakresie wymogów, które ustawodawca wymienił w art. 176 p.p.s.a. po słowie "oraz" skutkują automatycznie odrzuceniem skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej. Skarga kasacyjna powinna być zatem tak sformułowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych. Dlatego też ustawodawca, mając na względzie ochronę strony przed ryzykiem niewłaściwego jej sporządzenia wprowadził tzw. przymus adwokacko-radcowski. Zauważyć trzeba, że na podstawie art. 175 § 3 pkt 1 p.p.s.a., krąg osób upoważnionych do sporządzenia skargi kasacyjnej został rozszerzony w sprawach obowiązków podatkowych o doradcę podatkowego. W rozpoznawanej sprawie fakt sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika nie stanowił jednak wystarczającej gwarancji merytorycznego jej rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zauważyć trzeba, że działający w imieniu strony doradca podatkowy nie dopełnił obowiązku z art. 176 p.p.s.a., a mianowicie nie zawarł wniosku o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany, co w świetle wcześniej poczynionych rozważań stanowi istotny, a co więcej nieusuwalny brak kasacji w zakresie konstrukcyjnym. Jak już wspomniano w orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony jest pogląd, że brak jednoznacznego wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia powoduje, iż skarga kasacyjna – jako pozbawiona jednego z koniecznych elementów materialnych – jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu (postanowienie NSA z dnia 16 marca 2004 r., FSK 209/04, ONSA WSA 2004, nr 1, poz. 13). Podzielając powyższy pogląd należało więc zgodnie z art. 180 p.p.s.a. postanowić jak w sentencji. Przechodząc do kwestii wniosku strony przeciwnej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego stwierdzić trzeba, że regulujący tę materię art. 209 p.p.s.a. nie daje podstaw by o zwrocie kosztów rozstrzygnąć w postanowieniu odrzucającym skargę kasacyjną. Powołany przepis wskazuje bowiem, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201 (umorzenie postępowania), art. 203 (uwzględnienie skargi kasacyjnej) i art. 204 (oddalenie skargi kasacyjnej).