I FSK 266/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-12-05
Skład orzekający: Ryszard Pęk, Bartosz Wojciechowski, Adam Nita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia, że posiadany olej napędowy nie spełnia wymagań jakościowych w zakresie temperatury zapłonu w porównaniu do zakupionego paliwa, można uznać go za paliwo niewiadomego pochodzenia, od którego nie zapłacono podatku akcyzowego, nawet jeśli skarżąca spółka wnioskuje o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w celu wyjaśnienia przyczyn zmiany parametrów?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy ustawy o podatku akcyzowym. Kluczowe było ustalenie, że posiadany olej napędowy miał inne parametry jakościowe (temperaturę zapłonu) niż zakupione paliwo, co uzasadniało uznanie go za paliwo niewiadomego pochodzenia, od którego nie zapłacono akcyzy. Odmowa przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego była uzasadniona, ponieważ celem postępowania nie było ustalenie przyczyn zmiany parametrów, a ocena skutków prawnych posiadania paliwa o niezgodnych parametrach, a opinia biegłego w tej sytuacji byłaby czysto hipotetyczna.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lipiec 2020 r. dla P. sp. z o.o. z tytułu posiadania oleju napędowego, który według organów podatkowych pochodził z nieznanego źródła. Badania wykazały, że temperatura zapłonu oleju napędowego w zbiorniku spółki (51,5 ± 2,3 °C) była niższa niż wymagana i niższa niż wskazana w świadectwach jakości dla paliwa zakupionego od T. sp. z o.o. (60,5 °C i 62,5 °C). Spółka kwestionowała ustalenia, domagając się przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w celu wyjaśnienia przyczyn zmiany parametrów paliwa. WSA oddalił skargę spółki, a NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na rzecz Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia WSA del. Adam Nita, Protokolant Natalia Grzelak, po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2674/21 w sprawie ze skargi P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z dnia 13 września 2021 r., nr 448000-COP.4105.4.2021.7.BB w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lipiec 2020 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie kwotę 1.350 (słownie: jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrok sądu pierwszej instancji
1.1. Wyrokiem z 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2674/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca spółka) na decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie (dalej także organ podatkowy) z 13 września 2021 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lipiec 2020 r.
2. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
2.1. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustalił, że Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję własną z 16 czerwca 2021 r. w przedmiocie określenia skarżącej spółce zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lipiec 2020 r.
2.2. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę wniesioną przez skarżącą spółkę na powyższą decyzję przyjął, że istotą sporu w sprawie było określenie skarżącej spółce zobowiązania w podatku akcyzowym za lipiec 2020 r. z tytułu posiadania przez nią oleju napędowego, który pochodził z nieznanego źródła.
Podkreślił, że zdaniem skarżącej spółki organy podatkowe nie przeprowadziły prawidłowo postępowania dowodowego odmawiając przeprowadzenia wnioskowanego przez nią dowodu z opinii biegłego, co skutkowało wadliwym ustaleniem, że paliwo pochodziło z nieujawnionego źródła.
Natomiast organ podatkowy stwierdził, że pochodzenie paliwa z nieznanego źródła nie ulegało wątpliwości. Badanie próby oleju napędowego wykazało bowiem, że olej napędowy w ilości 5.462 litrów znajdujący się w zbiorniku skarżącej spółki nie był tożsamy z olejem napędowym zakupionym przez nią od T. sp. z o.o. z uwagi na inne parametry jakościowe w zakresie temperatury zapłonu. Ponadto paliwo znajdujące się w zbiorniku nie odpowiadało parametrom wynikającym z przedłożonego kontrolującym świadectwa jakości.
2.3. Sąd pierwszej instancji, odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu przywołał treść art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 722, dalej: ustawa o podatku akcyzowym), zgodnie z którym przedmiotem opodatkowania akcyzą jest nabycie lub posiadanie wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości, a w wyniku kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony. Przytoczył także treść art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, który stanowi, że podatnikiem akcyzy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą, lub wobec której zaistniał stan faktyczny podlegający opodatkowaniu akcyzą, w tym podmiot nabywający lub posiadający wyroby akcyzowe znajdujące się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od wyrobów tych nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości, a w wyniku kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony.
2.4. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wymagania jakościowe dla oleju napędowego stosowanego w szczególności w pojazdach zostały określone w wydanym na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. z 2014 r. poz. 1728 oraz z 2015 r. poz. 1361) rozporządzeniu Ministra Gospodarki w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, gdzie w § 1 pkt 3 wskazano, że wymagania jakościowe dla paliw ciekłych - oleju napędowego, oznaczonego kodami CN 2710 19 43 i 2710 20 11, stosowanego w szczególności w pojazdach, w tym ciągnikach rolniczych, maszynach nieporuszających się po drogach, a także rekreacyjnych jednostkach pływających, wyposażonych w silniki z zapłonem samoczynnym, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
Z kolei zgodnie z treścią załącznika nr 3 do rozporządzenia "wymagania jakościowe dla oleju napędowego stosowanego w szczególności w pojazdach, w tym ciągnikach rolniczych, maszynach nieporuszających się po drogach, a także rekreacyjnych jednostkach pływających, wyposażonych w silniki z zapłonem samoczynnym" temperatura zapłonu oleju napędowego powinna wynosić powyżej 55.0 °C. Tym samym, spełnianie przez olej napędowy wskazanych parametrów jest wymaganiem niezbędnym do uznania, że olej ten spełnia wymagania jakościowe i może być zaklasyfikowany do kodu CN 2710 19 43 i 2710 20 11.
2.5. W ocenie Sadu pierwszej instancji organy podatkowe ustalając, że posiadany przez skarżącą spółkę olej napędowy pochodził z nieznanego źródła, przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem reguł określonych w Ordynacji podatkowej oraz w zakresie wystarczającym dla wydania decyzji, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania były niezasadne.
Podkreślił, że wbrew zarzutom skargi odmowa przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nie miała wpływu na ustalenia stanu faktycznego w zakresie okoliczności istotnych w rozpatrywanej sprawie. Skarżąca spółka, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego oczekiwała zbadania, czy zmiana parametru oleju napędowego (temperatury zapłonu) mogła powstać m.in. z następujących przyczyn:
1) wskutek pomieszania z nawet niewielką ilością benzyny (pozostałą w urządzeniach rozładunkowych lub w cysternach przewożących towar do stacji),
2) kontaktu oleju napędowego lub dodatków uszlachetniających [...] ze zbiornikiem, jego wyposażeniem lub elementami instalacji doprowadzającymi paliwo do zbiornika lub dystrybutora, jeżeli były one wykonane z określonych materiałów np. miedzi.
2.6. Sąd pierwszej instancji, podzielając ocenę organu podatkowego, który odmawiając przeprowadzenia dowodu postanowieniem z 10 czerwca 2021 r. przyjął, że okoliczności podnoszone przez skarżącą spółkę nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podkreślił, że przedmiotem i celem postępowania nie było ustalenie przyczyn niespełnienia przez sprzedawane paliwo wymagań jakościowych, ale ocena skutku ustalonego faktu w kontekście bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy o podatku akcyzowym. Ponadto, skarżąca spółka formułując okoliczności, na jakie przeprowadzana miałaby być opinia biegłego, odnosiła się do hipotetycznych okoliczności, których zaistnienia w stanie faktycznym sprawy nie wykazała.
2.7. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w okolicznościach sprawy nie było sporne, że badania próbki oleju napędowego pobranej 21 lipca 2020 r. przez funkcjonariuszy [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. ze zbiornika usytuowanego na stacji paliw należącej do skarżącej spółki w miejscowości [...] wykazały, że paliwo to nie spełniało wymagań jakościowych. Badanie wykazało bowiem, że temperatura zapłonu przebadanej próbki tego paliwa wynosiła 51,5 ± 2,3 °C. Wyniki badań laboratoryjnych były jednoznaczne i nie pozostawiały żadnych wątpliwości.
2.8. Sąd pierwszej instancji argumentował, że jak wynikało z akt sprawy, paliwo znajdujące się w zbiorniku nie odpowiadało parametrom wynikającym z przedłożonych kontrolującym świadectw jakości nabytego uprzednio paliwa [...]. W wyniku analizy przedłożonych przez skarżącą spółkę dokumentów zakupu, ustalono, że olej napędowy [...], zakupiony na podstawie faktur z 15 lutego 2020 r. i 30 czerwca 2020 r. posiadał orzeczenia laboratoryjne, z których wynikało, że każda z zakupionych partii paliwa spełniała wymagania jakościowe w zakresie temperatury zapłonu dla oleju napędowego zawartych w rozporządzeniu w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych. Skarżąca spółka – dla udokumentowania pochodzenia spornego paliwa [...] wraz z fakturami zakupu paliwa – przedłożyła odpisy ze świadectw jakości wystawionych przez Grupę L. dotyczących dostaw z 15 lutego 2020 r. i z 30 czerwca 2020 r., z których wynikało, że paliwo spełniało wymagania jakościowe w zakresie temperatury zapłonu, która odpowiednio dla każdej z dostaw wynosiła 60,5 °C i 62,5 °C. Parametry jakościowe paliwa w zakresie temperatury zapłonu uległy wiec radykalnej zmianie.
2.9. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że powyższe ustalenia dały podstawy do ustalenia, że olej napędowy [...], który 21 lipca 2020 r. został pobrany ze zbiornika na stacji paliw należącej do skarżącej spółki nie był tożsamy z paliwem zakupionym przez nią od T. sp. z o.o. Wskazywały na to istotne różnice w parametrze jakościowym tj. temperaturze zapłonu. Skoro zatem skarżąca spółka była w posiadaniu paliwa o innych parametrach niż oferowane przez ustalonego dostawcę, który do faktur sprzedaży i dowodów wydania dołączył świadectwa jakości potwierdzające, że wymagania jakościowe sprzedawanego paliwa są spełnione, to uprawiona była ocena, że jest to inne paliwo. Skoro zaś skarżąca spółka nie przedłożyła dowodu jego zakupu i zapłaty podatku akcyzowego przez jego sprzedawcę, było to paliwo niewiadomego pochodzenia i uprawnione było przyjęcie, że podatek akcyzowy nie został od niego zapłacony. Tym samym nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych co do tożsamości paliwa znajdującego się w zbiorniku paliwa z paliwem zakupionym od stałych dostawców.
2.10. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie były zasadne zarzuty skargi zmierzające do wykazania bezzasadności przyjęcia przez organy podatkowe, że sporny olej napędowy pochodził z nieznanego źródła. Wobec braku wskazania przez skarżącą spółkę innego dostawcy nie było możliwości ustalenia przez organy podatkowe, że akcyza na wcześniejszym etapie obrotu została uiszczona w prawidłowej wysokości. Wobec tego, że przeprowadzone w sprawie postępowanie podatkowe nie dało podstaw do ustalenia, że akcyza od spornego oleju napędowego, o którym mowa w sprawie została uiszczona, zasadne było określenie zobowiązania w podatku akcyzowym dla skarżącej spółki z zastosowaniem art. 8 ust. 2 pkt 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym.
3. Skarga kasacyjna.
3.1. Od powyższego wyroku skarżąca spółka złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
3.2. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
3.2.1. art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 i § 2 oraz art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540; dalej: Ordynacja podatkowa) polegające na nieuwzględnieniu skargi oraz nieuchyleniu zaskarżonych decyzji w całości, mimo że istniały ku temu podstawy, ponieważ organy obu instancji nie uwzględniły wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, mimo, że okoliczności sprawy wymagały uzyskania wiadomości specjalnych, co spowodowało nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, pozbawiając skarżącą spółkę prawa do wykazania przyczyn zmiany parametrów oleju napędowego;
3.2.2. art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 188 Ordynacji podatkowej, polegające na nieuwzględnieniu skargi oraz nieuchyleniu zaskarżonych decyzji w całości, mimo że istniały ku temu podstawy, ponieważ organy obu instancji nie uwzględniły wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, z uwagi na wadliwe przyjęcie, że okoliczności mające wpływ na zmianę parametrów oleju nie mają znaczenia dla sprawy, podczas gdy rozbieżność parametrów paliwa stanowiła de facto podstawę do stwierdzenia, że olej napędowy znajdujący się w zbiorniku jest niewiadomego pochodzenia, co z kolei doprowadziło do określenia zobowiązania podatkowego, a w konsekwencji do podwójnego opodatkowania podatkiem akcyzowym tego samego paliwa oraz naruszenia zasady jednofazowości podatku akcyzowego;
3.2.3. art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 120, art. 121, art. 122 i art. 124 Ordynacji podatkowej, polegające na nieuwzględnieniu oraz nieuchyleniu zaskarżonych decyzji w całości, mimo że istniały ku temu podstawy, ponieważ organy obu instancji istotnie naruszyły naczelne reguły postępowania podatkowego z uwagi na brak inicjatywy dowodowej zmierzającej do wyjaśnienia utraty parametrów paliwa, próby ustalenia losów paliwa nabytego przez skarżącą spółkę, które rzekomo nie jest paliwem tożsamym ze znajdującym się w zbiornikach a tym samym brak zebrania i rozpatrzenia przez organ podatkowy w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało procedowanie z pominięciem okoliczności istotnych dla sprawy oraz prowadzeniem postępowania w sposób podważający zaufanie do organów publicznych;
3.2.4. art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej polegające na nieuwzględnieniu skargi oraz nieuchyleniu zaskarżonych decyzji w całości, mimo że istniały ku temu podstawy, ponieważ organy obu instancji bezpodstawnie uznały, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do uznania, że olej napędowy jest paliwem innym, aniżeli ten, który został zakupiony przez skarżącą spółkę u dotychczasowego dostawcy.
3.3. Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
3.3.1. art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 8 ust. 2 pkt. 4 ustawy o podatku akcyzowym, przez nieuwzględnienie skargi oraz nieuchylenie zaskarżonych decyzji w całości, mimo że istniały ku temu podstawy, ponieważ organy obu instancji niewłaściwie zastosowały wskazany przepis w zaistniałym stanie faktycznym, co skutkowało wydaniem przedmiotowej decyzji oraz określeniem zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, które to zostało nałożone na skarżącą spółkę, prowadząc do podwójnego opodatkowania podatkiem akcyzowym tego samego paliwa, a tym samym do naruszenia zasady jednofazowości podatku akcyzowego;
3.3.2. art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 13 ust. 1 pkt. 1 i art. 12 ustawy o podatku akcyzowym przez nieuwzględnienie skargi oraz nieuchylenie zaskarżonych decyzji w całości, mimo że istniały ku temu podstawy, ponieważ organy obu instancji niewłaściwie zastosowały wskazany przepis w zaistniałym stanie faktycznym i przyjęły na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego, że skarżąca spółka posiadała olej napędowy niewiadomego pochodzenia, od którego nie została opłacona akcyza, a w konsekwencji uznanie, że stała się podatnikiem podatku akcyzowego.
3.4. Organ podatkowy nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wbrew podniesionym zarzutom Sąd pierwszej instancji oddalając skargę nie naruszył wskazanych w tych zarzutach przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
4.2. Argumentacja zarzutu naruszenia art. 197 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej skupiała się na wykazaniu, że organy podatkowe obu instancji – za aprobatą Sądu pierwszej instancji – całkowicie pominęły przeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącą spółkę dowodu z opinii biegłego "z odpowiedniego zakresu" w celu ustalenia, czy zmiana parametru oleju napędowego (temperatury zapłonu) mogła powstać ze wskazanych przez nią przyczyn tj.: pomieszania z nawet niewielką ilością benzyny (pozostałą w urządzeniach rozładunkowych lub w cysternach przewożących towar do stacji), względnie kontaktu oleju napędowego lub dodatków uszlachetniających [...] ze zbiornikiem, jego wyposażeniem lub elementami instalacji doprowadzającymi paliwo do zbiornika lub dystrybutora. Podniesiono, że wydanie decyzji bez uzyskania opinii biegłego w sprawie wymagającej wiadomości specjalnych, skutkowało niewyjaśnieniem okoliczności faktycznych sprawy, a w konsekwencji błędnym określeniem wobec skarżącej spółki zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lipiec 2020 r.
4.3. Poddając ocenie powyższy zarzut oraz przedstawioną dla jego uzasadnienia argumentację należy odnotować, że badania próbki oleju napędowego pobranej przez funkcjonariuszy [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. ze zbiornika usytuowanego na stacji paliw należącej do skarżącej spółki w miejscowości [...] nie pozostawiały żadnych wątpliwości. Skarżąca spółka nie kwestionowała, że poddane badaniom paliwo nie spełniało wymagań jakościowych, gdyż temperatura zapłonu przebadanej próbki tego paliwa pobranego na stacji paliw w [...] "wynosiła 51,5 ± 2,3°C". Tymczasem z przedłożonych przez skarżącą spółkę odpisów ze świadectw jakości wystawionych przez Grupę L. dotyczących dostaw z 15 lutego 2020 r. i z 30 czerwca 2020 r. wynikało, że paliwo spełniało wymagania jakościowe w zakresie temperatury zapłonu, która odpowiednio dla każdej z dostaw wynosiła 60,5 °C i 62,5 °C.
4.4. W świetle niekwestionowanych okoliczności faktycznych nie były dotknięte błędem ustalenia, że olej napędowy [...], który został pobrany ze zbiornika na stacji paliw należącej do skarżącej spółki w miejscowości [...] nie był tożsamy z paliwem zakupionym przez nią od T. sp. z o.o. Świadczyły bowiem o tym istotne różnice w parametrze jakościowym, tj. temperaturze zapłonu.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji – oddalając skargę – prawidłowo przyjął, że przedmiotem i celem przeprowadzonego postępowania podatkowego nie było ustalenie przyczyny niespełnienia przez sprzedawane paliwo wymagań jakościowych, ale ocena skutku ustalonego faktu w kontekście bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy o podatku akcyzowym.
Zgodnie z art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami, w celu wydania opinii. Z powyższego wynika, po pierwsze, że organ podatkowy nie ma obowiązku powoływania biegłego w celu wyjaśnienia każdej wątpliwości wymagającej rozważenia. Powołanie biegłego jest bowiem zbędne, jeśli dana okoliczność w sposób niebudzący wątpliwości może być ustalona na podstawie innych dowodów, np. dokumentów i zeznań świadków. Po drugie, opinia ma dotyczyć przedmiotu postępowania.
Domagając się przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia zmian parametrów jakościowych paliwa tj. temperatury zapłonu, skarżąca spółka nie dostrzega, że opinia taka byłaby czysto hipotetyczna, gdyż postępowanie podatkowe dotyczyło konkretnego towaru, który został sprzedany i skonsumowany (bezpowrotnie i nieodtwarzalnie zużyty) przez klientów. Nie było w związku z tym fizycznych możliwości, aby paliwo będące przedmiotem obrotu w miesiącu objętym zaskarżoną decyzją mogło podlegać badaniu w postępowaniu podatkowym przez biegłego, gdyż paliwa tego już fizycznie nie było.
Zarzuty oraz argumentacja przedstawiona najpierw w odwołaniu i w skardze, a następnie w skardze kasacyjnej, wskazująca na konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, miały zatem charakter czysto hipotetyczny. Skoro bowiem na podstawie niekwestionowanych badań ustalono, że skarżąca spółka była w posiadaniu paliwa o zasadniczo odmiennych parametrach niż oferowane przez ustalonego dostawcę, który do faktur sprzedaży i dowodów wydania dołączył świadectwa jakości potwierdzające, że wymagania jakościowe sprzedawanego paliwa są spełnione, to tym samym posiadane przez skarżącą paliwo nie było tożsame z nabytym paliwem. Było to paliwo niewiadomego pochodzenia, od którego podatek akcyzowy nie został zapłacony. W rezultacie przedmiotem sporu nie było wyjaśnienie, na skutek jakich okoliczności paliwo znajdujące się w posiadaniu skarżącej spółki zmieniło parametry, lecz ustalenie zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji, że było to paliwo niewiadomego pochodzenia.
4.5. W świetle powyższego nie dawały podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku pozostałe podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym zarzuty naruszenia art. 120, art. 127, art. 122, art. 124 oraz art. 180 § 1, art. 181 w związku z art. 187 § 1 i § 2 oraz art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej.
Treść powyższych zarzutów oraz przedstawiona w uzasadnieniu argumentacja opierała się na zarzucie nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia utraty parametrów paliwa celem wykazania, że możliwa jest utrata istotnych parametrów paliwa (temperatury zapłonu) w tak dużym stopniu na skutek "pomieszania z nawet niewielką ilością benzyny (pozostałą w urządzeniach rozładunkowych lub w cysternach przewożących towar do stacji)", względnie kontaktu "oleju napędowego lub dodatków uszlachetniających [...] ze zbiornikiem, jego wyposażeniem lub elementami instalacji doprowadzającymi paliwo do zbiornika lub dystrybutora". W obu przypadkach były to przyczyny leżące po stronie skarżącej spółki i nie zmieniały oceny, że poddane badaniom paliwo miało inne parametry od paliwa nabytego od wskazanego dostawcy i nie było tożsame z nabytym paliwem.
W rezultacie powyższe zarzuty były chybione, gdyż wskazane w nich naruszenia przepisów postępowania nie miały miejsca.
4.6. Na tle przyjętego stanu faktycznego, nie zasługiwały na uwzględnienie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 72 ustawy o podatku akcyzowym przez ich niewłaściwe zastosowanie. Zarzuty naruszenia prawa materialnego w tej postaci byłyby skuteczne wówczas, gdyby przyjęty przez organ podatkowy i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny nie został ustalony prawidłowo, co – jak wyżej wykazano – w rozpoznawanej sprawie – nie miało miejsca.
4.7. Na zakończenie należy odnotować, że analogiczna ocena zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej została przedstawiona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2023 r., sygn. akt I FSK 1355/23, którym oddalono skargę kasacyjną skarżącej spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 marca 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 2140/22, oddalającego skargę na decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z 13 lipca 2022 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za październik 2020 r.
Okoliczności faktyczne rozpoznanej już sprawy były tożsame z ustaleniami faktycznymi obecnie rozpoznawanej sprawy. Badania próbki oleju napędowego pobranej w październiku przez funkcjonariuszy [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. ze zbiornika usytuowanego na stacji paliw należącej do skarżącej spółki w [...] także wykazały, że paliwo to nie spełniało wymagań jakościowych. Badanie wykazało bowiem, że temperatura zapłonu przebadanej próbki tego paliwa pobranego na stacji paliw w [...] wynosi 44 ± 2,0 [°C].
4.8. Ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika (radcy prawnego) reprezentującego organ drugiej instancji, orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Bartosz Wojciechowski Ryszard Pęk Adam Nita
sędzia NSA sędzia NSA sędzia WSA del.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło