I FSK 382/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki ( spr.), Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Jan Zając, Protokolant Ewa Głowacka, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Jerzego G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA/GL 607/04 w sprawie ze skargi Jerzego G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 marca 2004 r. (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Jerzego G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 180 /sto osiemdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 stycznia 2005 r., I SA/Gl 607/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Jerzego G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 marca 2004 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. po rozpoznaniu wniosku Jerzego G. odmówił przywrócenia tego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 28 listopada 2003 roku. W uzasadnieniu postanowienia wskazano na to, że jako przyczynę uchybienia terminowi podatnik podał we wniosku swój zły stan zdrowia, który uniemożliwił mu odebranie korespondencji. Organ zaznaczył, że decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K., wobec niepodjęcia przesyłki awizowanej dwukrotnie zostały doręczone w trybie zastępczym w dniu 22 grudnia 2003 roku, gdyż w tym dniu upłynął 14 dniowy termin określony w art. 150 par. 2 Ordynacji podatkowej o czym podatnik został poinformowany pismem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 13 stycznia 2004 r. Pismo to przesłane zostało na adres miejsca prowadzenia działalności przez podatnika. Jak wynika z potwierdzenia odbioru - pismo to Jerzy G. odebrał osobiście pod wskazanym adresem w dniu 16 stycznia 2004 r. zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożył w dniu 30 stycznia 2004 r. W ramach oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego organ odwoławczy powołał się na wstępie na przepisy art. 162 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy przyznał, że w okresie co najmniej od października 2003 r. do 2 lutego 2004 r. podatnik przebywał na zwolnieniu lekarskim. Zwrócił równocześnie uwagę na wskazania lekarskie zawarte w pozycji nr 12 druków ZUS ZLA m.in. z dnia 14 listopada 2003 r., 8 grudnia 2003 r., 5 stycznia 2004 r. - "chory może chodzić" oraz okoliczność przebywania strony w miejscu pracy w dniach 14 października 2003 r. i 16 stycznia 2004 r. co wynika z notatki urzędowej Inspektora Kontroli - Skarbowej z dnia 15 października 2003 r. i osobistego potwierdzenia odbioru wskazanego wcześniej pisma Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 13 stycznia 2004 r. skierowanego na adres prowadzenia działalności. Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, iż o fakcie wydania zaskarżonych decyzji i ich doręczenia w dniu 22 grudnia 2003 r. -podatnik mógł dowiedzieć się dopiero z ww. pisma Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej doręczonego w dniu 16 stycznia 2004 r. Dalej rozważono spełnienie przesłanki wniesienia podania w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia i w tym kontekście wskazano, że podatnik argumentował zwłokę we wniesieniu odwołania stanem zdrowia uniemożliwiającym odebranie decyzji. Przyjmując zatem, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 16 stycznia 2004 r. to 7-dniowy termin do złożenia wniosku o jego przywrócenie upłynął w dniu 23 stycznia 2004 r. Przyjęcie innej, niż wskazana wyżej, daty ustania przyczyny uchybienia terminu było, w ocenie organu odwoławczego, nieuzasadnione, a argumentacja strony nie była przekonywująca. Zaznaczono, że skoro zasadne jest przyjęcie, iż w dniu 16 stycznia 2004 r. ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, to wniosek o jego przywrócenie złożono z uchybieniem terminu ten zaś z mocy art. 162 par. 3 Ordynacji podatkowej nie podlega przywróceniu. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ podkreślił że nie jest prawdziwe oświadczenie córki skarżącego - Marleny D. dotyczące odbioru pisma, gdyż z pocztowego dokumentu wynika, że odbioru pisma dokonał osobiście skarżący -Jerzy G. Świadczą o tym takie okoliczności jak ta, że na druku potwierdzenia odbioru w miejscu przeznaczonym na wpis daty i podpis odbiorcy wpisano "16.01.2004 r. -G.". Z adnotacji dokonanych przez urzędnika Poczty Polskiej na tym dokumencie wynika, że w miejscu przeznaczonym na datę i czytelny podpis odbiorcy przy nazwisku "G." znajduje się adnotacja doręczającego "osób". Zaznaczono też punkt 1, co oznacza, że wymienioną wyżej przesyłkę doręczono adresatowi Jerzemu G. Organ podkreślił, że odbierającym przesyłkę poleconą zawierającą pismo z dnia 13 stycznia 2004 roku był osobiście Jerzy G. Odnosząc się do zarzutów skargi a pośrednio do wiarygodności oświadczenia córki skarżącego podkreślono, że nikt, nawet będąc do odbioru pisma upoważnionym w imieniu adresata nie może podpisać jej odbioru nazwiskiem innym niż własne. Na dokumencie potwierdzającym odbiór pisma nie ma nazwiska "D.". Organ zaznaczył, że wbrew treści oświadczenia Marleny D. - z omawianego dokumentu pocztowego nie wynika, by przesyłka była awizowana. Nie można zatem wykluczyć, że owo oświadczenie opisuje okoliczności odbioru innej przesyłki. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 stycznia 2005 r. I SA/Gl 607/04 oddalił skargę strony. W uzasadnieniu, swojego rozstrzygnięcia zaznaczył, że spór między stronami postępowania sądowego sprowadzał się do tego, czy strona skarżąca dopełniła określonej w art. 162 par. 2 zd. 1 Ordynacji podatkowej przesłanki dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu, w tym przypadku - do wniesienia odwołania od decyzji organu kontroli skarbowej, przy czym spór ten odbywa się na płaszczyźnie dowodowej a nie dotyczy wykładni prawa. Sąd podkreślił, iż podstawowym źródłem informacji na temat powodu uchybienia terminu jest treść wniosku zainteresowanego, z którego wynikało, że powodem uchybienia był brak wiedzy o doręczeniu skarżącemu tych decyzji. Sąd zaznaczył, że trafnie uznano, że przyczyna uchybienia terminu ustała z chwilą doręczenia skarżącemu pisma organu kontroli skarbowej z dnia 13 stycznia 2004 roku informującym o fakcie dokonania doręczenia owych decyzji w dniu 22 grudnia 2003 roku w trybie doręczenia zastępczego. Podkreślono, że takiego określenia przedmiotu sporu i zasadniczego znaczenia dla jego rozstrzygnięcia daty doręczenia omawianego pisma skarżący nie kwestionuje. Sporna jest jednak data doręczenia skarżącemu tego pisma. Organ odwoławczy opiera swe ustalenia w tej mierze na treści pocztowego dokumentu "potwierdzenie odbioru" zaś skarżący przeciwstawia temu dokumentowi treść oświadczenia swej córki z dnia 15 kwietnia 2004 roku. Zdaniem Sądu I instancji zasadniczego znaczenia nabiera zasada swobodnej oceny dowodów. Sąd podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia szczegółowo wyjaśniono dlaczego - w ocenie organów podatkowych - twierdzenia skarżącego zawarte w skardze, a także dołączone do niej oświadczenie Marleny D. okazały się niewiarygodne. W jego ocenie organ odwoławczy trafnie uznał, iż zasadnicze znaczenie dla ustalenia daty doręczenia pisma z dnia 13 stycznia 2004 roku ma treść pocztowego dokumentu. Podkreślono, że ani organ rozstrzygający wniosek ani skarżący nie zakwestionowali prawidłowego sporządzenia tego dokumentu z punktu widzenia formalnego. Zawarte w nim zostały wszystkie dane jakich wymaga art. 152 Ordynacji podatkowej. Treść tego dokumentu wyklucza zatem istnienie co najmniej dwóch okoliczności wskazanych przez córkę skarżącego, a także przez niego samego. Sąd podkreślił, że pismo nie było "awizowane" jak twierdzi się w oświadczeniu z dnia 15 kwietnia 2004 roku, a po drugie - pismo odebrał osobiście skarżący w miejscu wskazanym w adresie przesyłki. Oceniając trafność poczynionych ustaleń faktycznych, na tle dowodów jakimi dysponował organ odwoławczy Sąd stwierdził, że znajdują one pełne potwierdzenie w tym materiale dowodowym, zaś ich analiza nie zawiera błędów logicznych. 3. Od powyższego wyroku strona wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, w której zażądała uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie zasad postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. /w związku z art. 162 par. 2 zd. 1, art. 191 i art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j. Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./, przez - nie znajdujące oparcia w zebranym materiale dowodowym -przyjęcie, iż organ podatkowy słusznie uznał, iż nie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 162 par. 2 zd. 1 Ordynacji podatkowej, a nadto bezzasadne przyjęcie, iż organ podatkowy nie naruszył zasady wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej i podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zebrania materiału dowodowego 1 art. 122 O.p./. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że stanowiska Sądu Administracyjnego I instancji, iż na organie powiadamiającym skarżącego o fakcie dokonania doręczenia decyzji w trybie zastępczym nie ciążył obowiązek pouczenia nie jest zasadne. Nadto podniesiono, że błędnie uznano, iż pismo odebrał osobiście skarżący w miejscu wskazanym w adresie przesyłki. Wskazano również, iż to skarżącemu doręczono pismo organu kontroli skarbowej z dnia 13 stycznia 2004 r., co narusza zasady postępowania określone przepisami wymienionymi w petitum skargi i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący podniósł, że Sąd I instancji, oceniając rozstrzygnięcie organu podatkowego przyjął bezpodstawnie, iż nie narusza ono dyspozycji art. 162 par. 2 zd. 1 Ordynacji podatkowej. Podniesiono, że Sąd opowiedział się za uznaniem zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Nie wyjaśnił jednak, jaki związek ma podana definicja do kluczowego dowodu wskazanego przez stronę, tj. oświadczenie Marleny D., iż to ona, nie będąc umocowana przez skarżącego, odebrała skierowaną do niego korespondencję. Skarżący zaznaczył, że Sąd, podobnie jak organ, uznał ów dowód za niewiarygodny, podkreślając, że przemawiają za tym zasady logiki i doświadczenia życiowego oraz, że zasadnicze znaczenie dla ustalenia daty doręczenia pisma z dnia 13 stycznia 2004 r. ma treść pocztowego dokumentu, na którym, jako odbiorcę wpisano nazwisko "G.". Zdaniem skarżącego to ostatnie, zarówno w ocenie sądu, jak i organu, ma świadczyć, że korespondencję osobiście odebrał skarżący. Z taką argumentacją nie zgadza się strona skarżąca. Przede wszystkim oświadczenie córki należy traktować jako dowód, który może zostać obalony jedynie innym dowodem podważającym jego wiarygodność. Skarżący zaznaczył, że stanowisko organu mogłoby zostać uznane za słuszne gdyby dodatkowo poparte zostało ekspertyzą grafologiczną umożliwiającą identyfikację podpisu. 4. Organ podatkowy ustosunkowując się do zarzutów zawartych w powyższej skardze kasacyjnej wniósł o jej oddalenie oraz przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest prawidłowy i nie narusza prawa. Sąd prawidłowo przyjął, iż organy podatkowe wszechstronnie dokonały oceny dowodów zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono dlaczego, w ocenie organów podatkowych nie dano wiary twierdzeniom podatnika oraz Marleny D. Zdaniem organu trafnie uznano, że decydujące znaczenie dla ustalenia daty doręczenia pisma z dnia 13 stycznia 2004 r. ma treść pocztowego dokumentu, której to treści podatnik nie kwestionował. Trafnie zatem Sąd stwierdził, iż analiza ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe nie zawiera błędów logicznych. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuję: Skarga kasacyjna z braku uzasadnionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Autor skargi kasacyjnej oparł swoje zarzuty na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a./, w szczególności zarzucono naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 162 par. 2 zdanie 1. art. 191 i art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /t.j. Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./. Zgodnie z art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pojęciu "innych naruszeń przepisów postępowania" nie mieszczą się naruszenie prawa procesowego uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego lub naruszenie przepisów postępowania dające postawę do stwierdzenia nieważności. Tylko naruszenie przepisów postępowania administracyjnego /w tym wypadku również podatkowego -art. 145 par. 2 p.p.s.a./ jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego i procesowego /T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, "Wydawnictwo LexisNexis", Warszawa 2005, s. 458/. W rozpatrywanej sprawie w skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji i Dyrektorowi Izby Skarbowej w K. naruszenie art. art. 162 par. 2 zdanie 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /t.j. Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm../. Przepis ten stanowi, że podanie o przywrócenie terminu wnosi się w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie ustawodawca wskazał, że przywrócenie terminu do wskazanego w tym uregulowaniu prawnym jest niedopuszczalne /art. 162 par. 3 Ordynacji podatkowej/. A zatem jedną z koniecznych przesłanek, które musi przestrzegać strona jest dochowanie terminu, który jest nieprzywracalny do wniesienia wniosku o przywrócenia terminu /B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005, Oficyna wydawnicza "Unimex", Wrocław 2005, s. 642/. Datą początkową do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w jakim strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu /por. wyrok NSA z dnia 24 marca 1999 r., I SA/Gd 1664/98/. Spór dotyczy ustalenia faktu dotyczącego doręczenia stronie w dniu 16 stycznia 2004 r. pisma Dyrektora Urzędu kontroli Skarbowej w K. z dnia 13 stycznia 2004 r. informującego podatnika o zapadnięciu decyzji wymiarowej. W tej mierze uznano na podstawie pocztowego dowodu doręczenia wezwania, że ww. pismo otrzymał Jerzy G., a nie jego córka Marlena D. Ocena dokonana w tej mierze dokonana przez Dyrektora Izby Skarbowej w K., a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie budzi zastrzeżeń. Jest ona logiczna i oparta na zasadach doświadczenia życiowego. Z jednej strony występuje dokument urzędowy w postaci dowodu doręczenia pisma podpisany przez stronę, a z drugiej strony oświadczenie córki podatnika, która jest zainteresowana korzystnym rozstrzygnięciem sprawy dla własnego ojca. A zatem brak jest uzasadnionych podstaw, aby uznać, że organ podatkowy i Sąd I instancji naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów wskazaną w art. 191 Ordynacji podatkowej. Brak jest również podstaw do uznania, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego dopuszczalne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa. W świetle art. 106 par. 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z cytowanego przepisu wynika, że nie jest możliwe przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Nie występują także przesłanki do przyjęcia, że organ podatkowy naruszył art. 122 Ordynacji podatkowej, tj. nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy. Z tych względów skargę kasacyjną na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia treść art. 204 pkt 1 cyt. ustawy.