I FSK 41/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 273/11 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia 16 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj i wrzesień 2006 r. postanawia oddalić wniosek. Wyrokiem z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 273/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę D. S. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia 16 maja 2011 r., wydaną wobec Skarżącego w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty marzec, kwiecień, maj i wrzesień 2006 r. Orzeczenie powyższe zaskarżone zostało skargą kasacyjną Podatnika z dnia 21 listopada 2011 r. (data wpływu: 22 listopada 2011 r.). Wcześniej, osobnym pismem z dnia 28 września 2011 r., Strona - reprezentowana przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym – wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia 16 maja 2011 r. W uzasadnieniu wniosku jego autor w pierwszej kolejności, powołując się m.in. na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2005 r., sygn. akt II FSK 885/05, wskazał, iż także w postępowaniu wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako P.p.s.a.). Następnie, reprezentujący Skarżącego pełnomocnik, odwołując się do sytuacji materialnej Strony podał, iż na chwilę złożenia wniosku Podatnik nie posiada wolnych środków finansowych na opłacenie określonych decyzjami zobowiązań podatkowych. Nie posiada też przedmiotów, które mógłby spieniężyć. Nie ma też możliwości pozyskania środków finansowych, gdyż niebyłby w stanie spłacić ewentualnie zaciągniętego kredytu. Natomiast prowadzona przez niego działalność gospodarcza – polegająca na kupnie i sprzedaży używanych samochodów - nie przynosi oczekiwanych zysków. Z wniosku wynika jeszcze, że na utrzymaniu Skarżącego pozostaje jego żona jak i dwójka dzieci, które w miarę możliwości starają się zarobkować, jednak Podatnik nadal pomaga w ich utrzymaniu. W podsumowaniu autor wniosku wskazał, że w sprawie występują przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a., uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznawany wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, iż w myśl art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Przy czym z przyjętej wykładni powołanego przepisu wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dopuszczalne jest również na etapie postępowania kasacyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007 Nr 4, poz. 77). Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanego żądania Strony, wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B., z dnia 16 maja 2011 r., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Skarżący nie uprawdopodobnił możliwości zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. W pierwszej kolejności należy wskazać, że za okoliczność mogącą uzasadniać zastosowanie instytucji uregulowanej w analizowanym przepisie, nie może być uznana trudna sytuacja finansowa Podatnika i związany z nią brak majątku i środków pieniężnych, wstrzymanie, bowiem wykonania decyzji uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową Strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się Strona. Innymi słowy Strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych okoliczności. Autor wniosku nie powołując takich konkretnych zdarzeń, możliwych do wystąpienia w wyniku wykonania decyzji, temu wymaganiu nie podołał, przy czym podkreślić należy, że samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a., nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia. Na marginesie rozważań wskazać należy, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji ma charakter wpadkowy i nie kończy postępowania w sprawie. Może zatem podlegać uchyleniu lub zmianie w przypadku, gdy zmienią się okoliczności sprawy. Dodatkowo Skarżący ponownie może złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając go w sposób właściwy, postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania aktu nie korzysta bowiem z powagi rzeczy osądzonej. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.