I FSK 748/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku D.C. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt I FSK 685/05 w sprawie ze skargi D.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 24 marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za marzec 2000 r. postanawia odrzucić wniosek o przywrócenie terminu. Pismem z 22 kwietnia 2015 r. D.C. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2006 r., sygn. akt I FSK 685/05. W przedmiotowej skardze zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że niezłożenie przez skarżącego skargi o wznowienie postępowania nastąpiło bez jego winy. D.C. nie został pouczony o uprawnieniu do złożenia skargi o wznowienie postępowania. Po uzyskaniu informacji niezwłocznie wniósł "wniosek o wznowienie postępowania". Nie posiadając jednak wiedzy o konieczności sporządzenia i podpisania skargi o wznowienie postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika, sam złożył i podpisał swój wniosek. O bezradności skarżącego w tym zakresie oraz braku znajomości przepisów prawa świadczy choćby fakt, że wniosek złożył do niewłaściwego sądu. Skarżący wskazał, że dopiero z postanowienia NSA z 1 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 1540/12, dowiedział się o przymusie adwokacko-radcowskim w zakresie sporządzenia i podpisania takiej skargi. Brak środków finansowych spowodował brak możliwości ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Przeszkoda do skutecznego wniesienia skargi ustała z chwilą ustanowienia pełnomocnika tj. 16 kwietnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w art. 86 i art. 87 P.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 P.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 88 P.p.s.a. postanowił, iż spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a., a więc złożony po upływie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Za niedopuszczalny należy uznać wniosek złożony po upływie roku od uchybionego terminu (art. 87 § 5 P.p.s.a.). We wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wskazano, że: 1) skarżący nie został pouczony o uprawnieniu do wniesienia takiej skargi, 2) o konieczności sporządzenia i podpisania skargi o wznowienie postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika dowiedział się z postanowienia NSA z 1 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 1540/12, 3) przeszkoda do skutecznego wniesienia skargi ustała z chwilą skutecznego ustanowienia pełnomocnika tj. 16 kwietnia 2015 r. Odnosząc się do wskazanych twierdzeń skarżącego należy podkreślić, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, którego wznowienia skarżący się domaga, był on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Ustanowiony przez skarżącego radca prawny sporządził i wniósł skargę kasacyjną, a następnie, kolejny ustanowiony radca prawny reprezentował skarżącego na posiedzeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego 9 maja 2006 r., na którym to Sąd wydał wyrok. Sąd udziela wskazówek co do możliwości zaskarżenia wydanego orzeczenia tylko stronom działającym bez profesjonalnych pełnomocników. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Należy zauważyć, że skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona (art. 277 P.p.s.a.). Z uwagi na okoliczność, że skarżący był reprezentowany przez prawidłowo umocowanego profesjonalnego pełnomocnika należy zatem przyjąć, że termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg z dniem doręczenia uzasadnienia wyroku z 9 maja 2006 r. W zakreślonym, trzymiesięcznym terminie skarga taka nie została złożona. Dalej należy wskazać, że skarżący o obowiązku sporządzenia skargi o wznowienie postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika dowiedział się z otrzymanego odpisu postanowienia NSA z 1 lutego 2013 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2006 r., sygn. akt I FSK 685/05. Natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dopiero 11 marca 2015 r. czyli po ponad dwóch latach od uzyskania informacji, że sporządzona przez niego skarga o wznowienie postępowania nie spełnia ustawowych wymagań. Pełnomocnik został skutecznie ustanowiony 16 kwietnia 2015 r. Nie można przyjąć, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w przewidzianym terminie. W takiej sytuacji należy wskazać na treść art. 87 § 5 P.p.s.a., który stanowi, że po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Przyjmując najbardziej korzystną dla skarżącego sytuację, że o wymogach koniecznych dla skargi o wznowienie postępowania dowiedział się w lutym 2013 r. to wniosek o przywrócenie terminu złożony po ponad dwóch latach jest wnioskiem niedopuszczalnym, bowiem w sprawie nie wystąpiły żadne przypadki wyjątkowe. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 88 i art. 87 § 5 w związku z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.