I FSK 78/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Stanik (spr.) Sędziowie sędzia NSA Sylwester Marciniak sędzia NSA Jan Zając Protokolant Marcin Wacławik po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. K. , J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt I SA/Ol 454/06 w sprawie ze skargi L. K. , J. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 7 sierpnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej członków zarządu Spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki I. oddala skargę kasacyjną II. zasądza od L. K. i J. J. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 25.10.2006 r., sygn. I SA/Ol 454/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargi Leszka K. i Józefa J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 07.08.2006 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. z dnia 17.03.2006 r. w części dotyczącej przeniesienia na skarżących odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe W. P. B. "A." Spółka z o.o. za marzec, kwiecień i lipiec-październik 2001 r. Podstawę do wydania tego wyroku stanowiły ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji. W tych ramach wskazano, że skarżący od 1994 r. do dnia ogłoszenia spółki (15.12.2001 r.) pełnili funkcje członków zarządu. Wniosek o ogłoszenie upadłości zgłosił w dniu 25.10.2001 r. Leszek K. W ocenie organów podatkowych okoliczności uzasadniające zgłoszenie takiego wniosku istniały już wcześniej. Na poparcie takiego wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. odwołał się do ujawnionego bilansu sporządzonego na dzień 31.12.2000 r. (aktywa 1.281.228, 59 zł; zobowiązania krótkoterminowe 1.303.718,43 zł), a także protokołu zgromadzenia wspólników z dnia 24.04.2001 r., na którym Leszek K. oświadczył, że spółka utraciła płynność finansową. Na podstawie sporządzonej w toku postępowania upadłościowego listy wierzytelności organy ustaliły, że od końca kwietnia 2001 r. spółka nie uregulowała zobowiązań w łącznej kwocie 138.616, 71 zł, co stanowiło ok. 22% zobowiązań istniejących w dniu składania wniosku o ogłoszenie upadłości, czyli 15.12.2001 r. Organ nie podzielił również opinii biegłego rewidenta z uwagi na fakt zawyżenia wartości aktywów spółki. W takiej zaś sytuacji organ pierwszej instancji przyjął, że zaszły okoliczności wymienione w art. 116 § 1 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137 poz. 926 ze zm.) - zwanej dalej "Ordynacją podatkową" uzasadniające przeniesienie odpowiedzialności podatkowej na członków zarządu upadłej spółki. Stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., po rozpoznaniu odwołania, podzielił w części również Dyrektor Izby Skarbowej w O. Zdaniem organu odwoławczego członkowie zarządu nie mogli jednak odpowiadać za zobowiązania powstałe w grudniu 2001 r. z uwagi na ogłoszeni w tym miesiącu upadłości i wyznaczenie syndyka. Dlatego też w tym zakresie uchylono decyzję pierwszoinstancyjną i umorzono postępowanie. W skardze do Sądu administracyjnego skarżący zarzucili naruszenie art. 116 § 1, art. 120, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej i art. 1 § 2 w związku z art. 5 § 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24.10.1934 r. - prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r., nr 118, poz. 512 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem o upadłości". Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "popsa. W pierwszej kolejności Sąd uznał za bezpodstawne zarzuty dotyczące zebrania i oceny materiału dowodowego. Sąd podkreślił, że organy w sposób klarowny ujawniły dowody, na podstawie których wyprowadzały swoje wnioski. Ponadto organ odwoławczy odniósł się do pisemnej opinii biegłego rewidenta, a także do jego zeznań. Organy przeanalizowały również skalę zobowiązań regulowanych przez spółkę w czasie poprzedzającym ogłoszenie upadłości. Zdaniem Sądu organy zapewniły również stronom czynny udział w sprawie i przyjęły wszystkie wnioski składane przez ich pełnomocnika. Sąd stanął więc na stanowisku, że wobec zgromadzonych materiałów dowodowych organy zasadnie przyjęły, że w sprawie zaszły przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności na skarżących, bowiem złożony wniosek o ogłoszenie upadłości był spóźniony. Co więcej organy udowodniły, że w trakcie postępowania upadłościowego spółka regulowała swoje należności z naruszeniem reguł przewidzianych przez rozporządzenie o upadłości czym naruszyła fundamentalną zasadę ochrony praw wierzycieli. Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną Leszka K. i Józefa J., w której wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, zarzucając naruszenie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 5 w związku z art. 1 i 2 rozporządzenia o upadłości przez ich błędną wykładnię. W uzasadnieniu do tak skonstruowanych zarzutów w pierwszej kolejności zaprzeczono tezie o zbyt późnym złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Rozporządzenie o upadłości dla złożenia takiego wniosku wymagało trwałego zaprzestania spłacania długów. Tymczasem spółka - wbrew ustaleniom organów podatkowych - w kwietniu 2001 r. na bieżąco spłacała wierzycieli. W tym zakresie wnoszący skargę kasacyjną nawiązał do bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego ukształtowanego na styku prawa upadłościowego oraz Kodeksu spółek handlowych. Błędne ustalenia organów podatkowych pociągnęły za sobą również fałszywe przekonanie o złożeniu przez członków zarządu wniosku o ogłoszenie w czasie "niewłaściwym" w rozumieniu art. 116 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżących dochowali oni wszelkiej staranności i zdecydowali się na wystąpienie do sądu upadłościowego w sytuacji, gdy obiektywnie rzecz ujmując spółka nie była w stanie regulować swoich długów. Do tego czasu starali się wyprowadzić spółkę z ciężkiej sytuacji materialnej, a więc nie było podstaw, aby ich za ten fakt obciążyć odpowiedzialnością podatkową. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 20.12.2007 r. stawił się jedynie pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej, który podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga kasacyjna uzasadniona nie jest. Skargę tą strona skarżąca oparła o podstawę kasacyjną określoną przepisem art. 174 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej "popsa", tj. o zarzuty naruszenia prawa materialnego. W tych ramach wytknęła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów art. 116 § 1 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 1 i art. 2 "prawa upadłościowego" (tak w skardze kasacyjnej) przez ich błędną wykładnię. Zarzuty te skuteczne jednak nie są. Pomijając bowiem tę wadę, iż wnoszący skargę kasacyjną nie sprecyzował wykładnię jakiego "prawa upadłościowego" kwestionuje, co samo w sobie mogłoby być poczytywane za podstawę dla odmowy uwzględnienia w tym zakresie zgłoszonego zarzutu (por. m. in.: postanowienie NSA z dnia 11.05.2004 r., sygn. FSK 916/04, PP z 2004 r., nr 10, str.60; System Informacji Prawniczej LEX - Lex nr 122264), zarzuty te uznać należało za chybione. Powodem takiej oceny jest fakt, że zarzut błędnej wykładni prawa materialnego sprowadza się w istocie do "mylnego rozumienia treści określonej normy prawnej", czyli innymi słowy do "nieprawidłowego odczytania treści prawa" (por.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15.10.2001 r., sygn. I CKN 102/99, publ. [w:] J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Praw. LexisNexis W - wa 2006 r., str. 367; wyrok NSA z dnia 31.05.2004 r., sygn. FSK 103/04 [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wyd. Praw. LexisNexis W - wa 2005 r., str. 541). Tymczasem analiza motywów skarżonego wyroku nie dostarcza podstaw do przyjęcia, iż Sąd I instancji pojmuje przywołane wyżej regulacje w sposób sprzeczny z powszechnie aprobowanym przez doktrynę i judykaturę. Niezależnie od tego zwrócić należy uwagę na fakt, że zarówno konstrukcja zgłoszonych zarzutów jak i zamieszczona na ich poparcie argumentacja nie potwierdzają, ażeby zastrzeżenia strony skarżącej w odniesieniu do wskazanych wyżej przepisów faktycznie polegały na błędnym zrozumieniu rzeczonych przepisów. Z argumentacji tej jednoznacznie bowiem wnika, że strona skarżąca faktycznie stara się podważyć prawidłowość zastosowania wskazanych wyżej regulacji. W tym jednak zakresie żądnych konkretnych zarzutów nie formułuje. W szczególności nie podważa ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę ocen prowadzonych przez Sąd I instancji. Tym samym, więc stan faktyczny sprawy uznać należało za bezsporny. Okoliczność ta wywołuje zaś ten skutek, że twierdzenia, iż doszło do wadliwego zastosowania prawa materialnego stają się nieuprawnione. Przepisy prawa materialnego stosowane są zawsze w kontekście określonych okoliczności faktycznych, które, jak nadmieniono, skutecznie podważone nie zostały. W konsekwencji tego tut. Sądowi nie dane było zająć się materią eksponowaną w uzasadnieniu przedmiotowej skargi. Konsekwencja taka wynika bowiem z treści przepisu art. 183 § 1 popsa, która wywołuje ten skutek, że Sąd kasacyjny, poza niezachodzącymi w sprawie przypadkami nieważności postępowania sądowego, nie może w swych poczynaniach wyjść poza granice skargi kasacyjnej. Te zaś skonstruowane zostały wadliwie, co wcześniej już wyeksponowano. Stąd też konkludując poczynione spostrzeżenia stwierdzić należało, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarczyła usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań w rezultacie czego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie przepisów art. 184 w zw. z art. 204 pkt 1 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.