I FSK 796/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P.H. "C." sp. j. G. P., M. P. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 253/06 w zakresie odrzucenia skargi P.H. "C." sp. j. G. P., M. P. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 2 grudnia 2005 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 marca 2006 r., I SA/Gl 253/06, mocą którego odrzucono skargę Przedsiębiorstwa Handlowego "C.-S." Grzegorz P., Mariusz Pk. Sp. j. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd opisał przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, że w dniu 1 marca 2006 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz do uzupełnienia jej braków poprzez złożenie pełnomocnictwa bądź odpisu pełnomocnictwa z 3 stycznia 2006 r. i dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do podpisania pełnomocnictwa. Sąd stwierdził, że wpis uiszczono w terminie, natomiast nie uzupełniono braków formalnych skargi. Sąd przytoczył treść i krótko wyjaśnił art. 58 par. 1 pkt 3 i art. 46 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - zwana dalej p.p.s.a., a także art. 30 par. 1 ustawy z dnia 30 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych /Dz.U. nr 94 poz. 1037 ze zm./ i stwierdził, że skarga spółki podlega odrzuceniu. W skardze kasacyjnej od przedmiotowego orzeczenia skarżąca zarzuciła w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 37 par. 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie stanu faktycznego, z którego wynika, że pełnomocnik nie dołączył do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy przy pierwszej czynności procesowej, art. 47 par. 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że pełnomocnik nie dołączył do pisma z dnia 3 marca 2006 r. załączników w postaci pełnomocnictwa i wyciągu z rejestru sądowego. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 49 par. 1 p.p.s.a. poprzez skierowanie wezwania do uzupełnienia braków skargi do PW "C.-L." T. P., G. P. sp. j. w W. zamiast do PH "C.-S." G. P., M. Pk. sp. j., przez co wezwanie nasuwało wątpliwości co do przedmiotu i rygorów wezwania, art. 49 par. 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że strona nie uzupełniła pisma na wezwanie Sądu oraz art. 49 par. 3 p.p.s.a. z uwagi na przyjęcie, że skarga uzupełniona pismem z 3 marca 2006 r. nie wywołuje skutków od dnia jej wniesienia. Dodatkowo skarżąca podniosła naruszenie art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 58 par. 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi pomimo uzupełnienia jej w terminie, tj. pismem z dnia 3 marca 2006 r. i naruszenie art. 141 par. 4 p.p.s.a. poprzez brak wskazania w postanowieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania w sprawie. Wskazano, że skarga wniesiona do sądu za pośrednictwem organu została uzupełniona 11 stycznia 2006 r. poprzez złożenie w Izbie Skarbowej oryginału pełnomocnictwa z dnia 3 stycznia 2006 r. Pełnomocnik strony podniósł, że doręczone mu wezwanie z dnia 24 lutego 2006 r. I SA/Gl 250-253/06 do uzupełnienia braków formalnych skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. kierowane było do PW "C.-L." sp. j. T. P., G. P. w W., a nie do PH "C.-S." sp. j. G. P., M. Pk. Przedmiotowe braki /oryginał pełnomocnictwa z 3 stycznia 2006 r. oraz kopię odpisu z KRS potwierdzoną notarialnie/ uzupełnił pismem z 3 marca 2006 r., w którym powołał się na wszystkie sygnatury wezwań Sądu, tj. I SA/Gl 250-253/06. W dalszej kolejności wskazano, że również postanowienie z dnia 27 marca 2006 r. o odrzuceniu skargi skierowano do PW "C.-L." sp. j. T. P., G. P. W ocenie skarżącej u podstaw zaskarżonego postanowienia stanął błędnie ustalony stan faktyczny, gdyż Sąd uznał, że pismem z dnia 3 marca 2006 r. uzupełnił braki formalne tylko dwóch skarg, bowiem przesłał tylko jeden oryginał pełnomocnictwa oraz jedną kopię odpisu z KRS. Tymczasem Sąd nie wziął pod uwagę, że pismo przewodnie pełnomocnika skarżącej dotyczyło wszystkich czterech wezwań, podobnie jak załączony do niego oryginał pełnomocnictwa i odpis z KRS, o czym świadczy powołanie się przez pełnomocnika na wszystkie sygnatury akt przedmiotowych spraw. Powyższe dowodzi, że Sąd naruszył art. 58 par. 1 pkt 3 i par. 3 p.p.s.a., ponieważ odrzucił skargę spółki mimo uzupełnienia przez nią braków. W skardze kasacyjnej wskazano ponadto, że w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia Sąd w Gliwicach dysponował co najmniej dwoma oryginałami pełnomocnictw z 3 stycznia 2006 r., z których wynika umocowanie pełnomocnika do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi, a więc w sprawie nie występował brak pełnomocnictwa uniemożliwiający nadanie sprawie dalszego biegu. W dalszej części skargi kasacyjnej podniesiono, że wezwania z dnia 24 lutego 2006 r., I SA/Gl 250-253/06, kierowane były przez Sąd do PW "C.-L." sp. j. T. P. G. P. Powyższa wada wezwania w ocenie strony pozbawia je sankcyjności, a błąd zaistniały w wezwaniu stanowi naruszenie art. 49 par. 1 p.p.s.a. Uzasadniając zarzut wadliwego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia strona stwierdziła, że Sąd jedynie przytoczył przepisy prawa, jednak nie przedstawił interpretacji przepisów w odniesieniu do stanu faktycznego, który miał miejsce w tej sprawie. Sąd nie wskazał również, jaki tok rozumowania doprowadził go do takiego rozstrzygnięcia. Powyższe w ocenie strony stanowi naruszenie art. 141 par. 4 w zw. z art. 163 par. 1 i 2 oraz art. 166 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach naruszył w zaskarżonym postanowieniu art. 49 par. 1, art. 58 par. 1 pkt 3 i art. 141 par. 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Jak słusznie podniesiono w zarzutach skargi kasacyjnej, wezwanie do uzupełnienia braków skargi w niniejszej sprawie zostało sporządzone wadliwie, bowiem wskazano w nim, że dotyczy ono sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "C.-L." T. P., G. P. s. j. Z uwagi na fakt, iż pełnomocnik Artur M. reprezentował w postępowaniach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach obie spółki, powyższy mankament wezwania był na tyle istotny, by przyjąć, że nastąpiło w sprawie naruszenie przepisów postępowania /art. 49 par. 1 p.p.s.a./ tego rodzaju, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2 p.p.s.a./. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych pisma, a w szczególności skargi, musi być sporządzone w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. Wynika to z faktu, że niedostosowanie się do wezwania Sądu powoduje dla strony poważne, negatywne konsekwencje. W zależności od rodzaju wniesionego pisma jest to pozostawienie pisma bez rozpoznania, bądź też jego odrzucenie, jak to ma miejsce w przypadku skargi. Aby można było zastosować sankcję płynącą z art. 49 par. 2 p.p.s.a. czy też art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a., wiążącą się z niewypełnieniem wymogów Sądu sformułowanych w wezwaniu, musi ono być niewadliwe, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Powyższe powoduje, jak słusznie wskazano w skardze kasacyjnej, że wezwanie zawierające tak istotny błąd, jak wskazanie niewłaściwej spółki jako adresata wezwania, musi być pozbawione sankcyjności. Innymi słowy niezastosowanie się przez pełnomocnika skarżącej do tegoż wezwania nie może wywoływać dla strony negatywnych skutków prawnych. Z powyższych wywodów wynika, że w niniejszym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach naruszył art. 49 par. 1, a w konsekwencji art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż po pierwsze skierował do pełnomocnika wadliwe wezwanie, a po drugie z uwagi na nieuczynienie zadość temu wezwaniu, zastosował rygor w postaci odrzucenia skargi. Powyższe naruszenia prawa miały istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Przechodząc do zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach art. 141 par. 4 p.p.s.a. w zw. z art. 163 par. 1 i 2 i art. 166 p.p.s.a. należy stwierdzić, że jest on zasadny w części /naruszenie art. 141 par. 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a./. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia ograniczył się do przytoczenia przepisów prawa i ich ogólnego zinterpretowania. Nie dokonał natomiast powiązania tychże przepisów z zaistniałymi faktami, mającymi kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Powyższe spowodowało, że z zaskarżonego orzeczenia nie wynika, jakie okoliczności pozwoliły Sądowi pierwszej instancji przyjąć, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi. Ocenę tę potwierdza także okoliczność, że Sąd nierzetelnie przedstawił stan faktyczny sprawy. W uzasadnieniu nie zostało wspomniane pismo, na które powołuje się pełnomocnik skarżącej, tj. pismo z dnia 3 marca 2006 r. Dokument ten bez wątpienia był istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a jego pominięcie stanowi mankament uzasadnienia postanowienia Sądu. Nie wiadomo bowiem, z jakich przyczyn Sąd pismo to pominął oraz czemu uznał, że nie stanowi ono uzupełnienia braków formalnych skargi spółki. Wszystkie powyższe okoliczności powodują, że utrudniona jest polemika ze stanowiskiem Sądu, a w konsekwencji także kontrola zaskarżonego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny pod kątem jego zgodności z prawem. Co za tym idzie, zasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 141 par. 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Bezzasadnym jest natomiast zarzut naruszenia przez Sąd art. 163 par. 1 i 2 p.p.s.a. Paragraf pierwszy tegoż przepisu nie był w niniejszej sprawie stosowany, gdyż zaskarżone postanowienie nie zostało ogłoszone na rozprawie. Natomiast paragraf drugi dotyczy zasad doręczania postanowień wydanych na posiedzeniu niejawnym, ich uzasadniania i pouczania strony o sposobie wniesienia środka zaskarżenia, a nie reguł poprawnego uzasadnienia orzeczenia. Odnosząc się do kwestii braków formalnych, którymi dotknięta była skarga oraz kwestii ich uzupełnienia pismem z dnia 3 marca 2006 r., tj. zarzutów naruszenia przez Sąd art. 37 par. 1, 47 par. 1, 49 par. 2 i 3 p.p.s.a. należy stwierdzić, że okazały się one bezzasadne. Jak bowiem stanowi art. 47 par. 1 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Z przytoczonego przepisu wynika, że obowiązkiem strony w przypadku niezłożenia w sądzie oryginału załącznika, jest przedłożenie odpowiedniej ilości odpisów tegoż załącznika do akt sądowych. Inaczej przedstawia się kwestia sporządzenia odpisów samego pisma przewodniego: jak poprawnie postąpił Sąd pierwszej instancji, należało sporządzić kopie tegoż pisma i załączyć je do akt sądowych poszczególnych spraw. Przywołany przepis nie przewiduje bowiem obowiązku przedłożenia w sądzie odpowiedniej ilości kopii pisma celem załączenia ich do akt sądowych. Obowiązek ten dotyczy wyłącznie załączników, które nie zostały w sądzie złożone w oryginale. W niniejszej sprawie pełnomocnik twierdzi, że załączył do przedmiotowego pisma z 3 marca 2006 r. po jednej kopii odpisu z Rejestru Przedsiębiorców i postanowienia Sądu Rejonowego w K. Z powyższego wynika więc, że w odniesieniu do tych dwóch dokumentów wezwanie Sądu było zasadne, a nie czyniąc zadość temu wezwaniu pełnomocnik naraził spółkę na odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie w terminie jej braków formalnych. Co się tyczy pełnomocnictwa załączonego do pisma z 3 marca 2006 r., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stanowisko pełnomocnika skarżącej również nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach prawa. Jak stanowi bowiem art. 37 par. 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Przywołany przepis nie stwarza wątpliwości interpretacyjnych - do akt sądowych każdej sprawy należy dołączyć jeden z wymienionych w tym przepisie dokumentów. Co za tym idzie, również w odniesieniu do tego dokumentu pełnomocnik skarżącej bezzasadnie nie wykonał wezwania Sądu. Na marginesie należy stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do powyższych kwestii nie mogły doprowadzić do podważenia zaskarżonego orzeczenia. Wynika to z następujących faktów. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł naruszyć art. 37 par. 1 i art. 47 par. 1 p.p.s.a. "poprzez przyjęcie stanu faktycznego, z którego wynika, że pełnomocnik nie dołączył do akt sprawy pełnomocnictwa/załączników...". Przywołane przepisy nie stanowią bowiem podstawy prawnej do ustalania przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego w sprawie, regulują jedynie obowiązki procesowe strony i jej pełnomocnika, którym, jak stwierdzono powyżej, nie uczyniono zadość. Ponadto błędnym był również zarzut odnoszący się do art. 49 par. 2 p.p.s.a., gdyż przepis ten nie miał w tej sprawie zastosowania. Jak zostało stwierdzone wcześniej, skutki nieuzupełnienia skargi w terminie reguluje przepis szczególny, tj. art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając jednak na uwadze zasadność pierwszych dwóch wskazanych zarzutów przedmiotowe okoliczności mają dla rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego znaczenie drugorzędne, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zaskarżone postanowienie w oparciu o art. 185 par. 1 p.p.s.a. uchylić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach obowiązany będzie ponownie poprawnie wezwać skarżącą do uzupełnienia dostrzeżonych braków formalnych skargi. Wniosek strony o zasądzenie kosztów postępowania nie znalazł natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienia prawnego. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postanowień, w których uchylono postanowienie Sądu pierwszej instancji. Koszty niniejszego postępowania kasacyjnego podlegają natomiast zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą zostać zasądzone na rzecz spółki w wyroku uwzględniającym jej skargę /por. postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2005 r., II OSK 552/05 i z dnia 30 września 2005 r., II OSK 702/05 - ONSAiWSA 2006 Nr 1 poz. 16/. Z uwagi na powyższe Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów sądowych.