I FZ 133/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Bd 305/22 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 1 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z 5 grudnia 2024 r. (sygn. akt I SA/Bd 305/22), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił zażalenie M. S. (dalej: strona, skarżący) na postanowienie tego Sądu z 30 października 2024 r. odrzucające wniosek o wyłączenie Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy T. W. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 30 października 2024 r. wydane zostało na podstawie art. 22 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a. ). Przepis ten dotyczy sytuacji, w której strona składa ponowny wniosek o wyłączenie sędziego, który nie zawiera podstaw wyłączenia, bądź oparty jest na tych samych okolicznościach. W takim przypadku ponowny wniosek polega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Z treści art. 22 § 4 P.p.s.a. nie wynika, aby na postanowienie wydane na jego podstawie przysługiwało zażalenie. Również żaden przepis P.p.s.a. nie stanowi, aby zażalenie przysługiwało na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego wydane na podstawie art. 22 § 4 P.p.s.a. W związku z powyższym na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego, wydane na podstawie art. 22 § 4 P.p.s.a., zażalenie nie przysługuje. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 5 grudnia 2024 r. odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne stosownie do art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i art. 22 § 4 P.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 244, art. 245 P.p.s.a. poprzez nieprawidłową interpretację, 2) art. 247 P.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię przepisu i uznanie, że wniosek o prawo pomocy strony skarżącej jest niezasadny, 3) art. 252 P.p.s.a. poprzez uznanie, że strona nie potrzebuje pełnomocnika z urzędu, 4) art. 141 w zw. z art. 163 i art. 166 P.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia będącego przedmiotem zaskarżenia, 5) art. 178 w zw. z art. 197 § 1 P.p.s.a. z uwagi na błąd co do prawa, 6) art. 18 P.p.s.a. poprzez brak zrozumienia intencji ustawodawcy i negatywną wykładnie pro fisci, 7) art. 22 P.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zaszły przesłanki do tego aby wyłączyć sędziego ex officio. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, skonstatował, że postanowienie z 30 października 2024 r. wydane zostało na podstawie art. 22 § 4 P.p.s.a. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której strona składa ponowny wniosek o wyłączenie sędziego, który nie zawiera podstaw wyłączenia, bądź oparty jest na tych samych okolicznościach. W takim przypadku ponowny wniosek podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Powyższy przepis nie wskazuje, że na postanowienie wydane na jego podstawie przysługiwało zażalenie. Żaden przepis Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowi, aby zażalenie przysługiwało na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego wydane na podstawie art. 22 § 4 P.p.s.a. Taką literalną wykładnię przepisów potwierdza cel wprowadzenia do postępowania przed sądami administracyjnymi przepisu umożliwiającego odrzucenie ponownego wniosku o wyłączenie sędziego. Celem tym było - jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), którą do art. 22 P.p.s.a. dodano § 4 przewidujący, m.in., że ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy - przyspieszenie postępowania (druk Sejmu VII Kadencji nr 1633). Celu tego nie można by osiągnąć, gdyby na postanowienie o odrzuceniu ponownego wniosku o wyłączenie sędziego przysługiwało - tak jak w przypadku postanowienia o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego - zażalenie. Zwrócić też należy uwagę na to, że art. 22 § 4 P.p.s.a. wzorowany jest na art. 531 k.p.c., przy wykładni którego przyjmuje się, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu ponownego wniosku o wyłączenie sędziego nie przysługuje (tak w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt III CZP 138/10). Zgodnie zaś z art. 194 § 1 P.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w powyższym przepisie. Jeżeli zatem ustawa przewiduje (w określonych sytuacjach) wydanie postanowienia i jednocześnie nie stanowi, że od takiego postanowienia przysługuje prawo wniesienia zażalenia, to niedopuszczalne jest wniesienie tego środka odwoławczego. Uwzględniając powyższe, zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego, wydane na podstawie art. 22 § 4 P.p.s.a., zażalenie nie przysługiwało i prawidłowo orzekł o odrzuceniu zażalenia. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. o oddaleniu zażalenia.