I FZ 2/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1215/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi E.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 sierpnia 2025 r., nr 2401-IOV3.4103.83.2025.AO w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2014 r. oraz za I kwartał 2015 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na rzecz E.G. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od zażalenia. Postanowieniem z 27 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1215/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił E.G. (dalej: Skarżąca, Podatniczka) wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) z 21 sierpnia 2025 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2014 r. oraz za I kwartał 2015 r. Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie dotyczące odmowy przywrócenia terminu dla dokonania czynności procesowej – wniesienia odwołania. Konsekwencją wydanego postanowienia jest brak możliwości merytorycznego rozpoznania odwołania jako wniesionego z przekroczeniem terminu. Zaskarżone postanowienie nie jest zatem dla Skarżącej źródłem obowiązku, gdyż nie nakłada na niej żadnych powinności określonego zachowania. Zaskarżone postanowienie jest aktem odmownym. DIAS nie orzekł o nałożeniu na Skarżącą obowiązku podlegającego wykonaniu, lecz stwierdził, że brak było przesłanek dla przychylenia się do jej wniosku o przywrócenia terminu procesowego. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie, nie stanowi aktu, który może podlegać wykonaniu. W konsekwencji, nie można orzec o wstrzymaniu jego wykonalności. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił Podatniczce wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Od powyższego postanowienia zażalenie wywiodła Skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), poprzez błędne przyjęcie, że wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania może dotyczyć jedynie orzeczenia skarżonego skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego, podczas gdy z przepisu wynika uprawnienie do rozszerzenia możliwości wstrzymania wykonania aktów podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, a zatem również w zakresie decyzji, co do której Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; 2) art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez brak dokonania oceny sprawy przez pryzmat przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji, tj. oceny czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wskazała m.in., że wniosek Skarżącej odnosił się nie do wstrzymania przez Sąd skarżonego postanowienia, lecz decyzji nakładającej obowiązek podatkowy. W rezultacie powyższych zarzutów wniesiono o zmianę ww. postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Lublińcu (dalej: NUS) z 9 kwietnia 2025 r., ewentualnie o uchylenie ww. postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Kluczową jednak kwestią jest to, że przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania aktu mogą być tylko takie akty, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, sprowadzenie, w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, takiego stanu w rzeczywistości społecznej, który jest zgodny z treścią aktu. Ten stan w rzeczywistości społecznej, którego spowodowanie nakazuje akt administracyjny, stanowi przedmiot jego wykonania. Przedmiotem wykonania aktu administracyjnego jest więc każde zachowanie się podmiotu uprawnionego lub zobowiązanego do jego wykonania (adresata aktu i niekiedy innych podmiotów), polegające na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów, a nawet świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego (np. sumy pieniężnej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość). Akt administracyjny zostaje wykonany, gdy rzeczywisty stan stosunków społecznych odpowiadać będzie stanowi określonemu w nim jako powinny (T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 61). Inaczej mówiąc, wstrzymanie wykonania dotyczy więc sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje określone skutki materialnoprawne (zob. wyrok NSA z 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt: II OSK 1367/24). Przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania w niniejszej sprawie, Skarżąca uczyniła decyzję NUS z 9 kwietnia 2025 r., nr [...] określającą Skarżącej za okres od I kwartału 2014 r. do IV kwartału 2014 r. kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, od stycznia do września 2014 r. i za grudzień 2014 r. kwoty podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług oraz umorzył postępowanie podatkowe za I kwartał 2015 r., co wynika wprost ze skargi Podatniczki (k. 4). Natomiast z treści sentencji i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (k. 37-40) wynika, że odmówił on wstrzymania wykonania postanowienia DIAS z 21 sierpnia 2025 r., nr [...] odmawiającej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji NUS. Wobec powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązany będzie odnieść się do prawidłowego aktu, o którego wstrzymanie wnosi Skarżąca. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia).