I FZ 215/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (spr.), Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi S. spółka jawna z siedzibą w P. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2016 r. sygn. akt I FZ 575/15 oddalającym zażalenie S. sp.j. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 840/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi S. sp.j. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 8 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r. postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. 1. Postanowienie sądu I instancji. 1.1. Postanowieniem z 20 października 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 840/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi S. sp.j. z siedzibą w P. (dalej zwane: "skarżącą spółką") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z 8 czerwca 2015 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r. 1.2. Z akt sprawy wynikało, że pismem z 4 sierpnia 2015 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego – J. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z 8 czerwca 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odpowiednio z 3 oraz 7 września 2015 r. skarżąca spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie aktualnego odpisu z KRS celem wykazania, kto jest uprawniony do jej reprezentowania oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Odpis powyższych zarządzeń doręczono pełnomocnikowi skarżącej spółki 9 września 2015 r. Z załączonego do akt wydruku komputerowego polecenia przelewu wynikało, że wpis od skargi został uiszczony w wymaganym terminie. Nie został natomiast uzupełniony brak formalny w postaci aktualnego odpisu z KRS. 1.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, postanowieniem z 25 września 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 840/15, odrzucił skargę i zwrócił skarżącej spółce uiszczony wpis od skargi. W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że podstawą odrzucenia skargi było nieuzupełnienie braków formalnych, tj. brak nadesłania aktualnego dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej spółki, w przewidzianym do tego terminie. 1.4. Pismem z 5 października 2015 r. pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych oraz dokonał czynności, które powinny być dokonane w zakreślonym terminie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że przyczyną, która uniemożliwiła wykonanie wezwania do uzupełnienia braków była jego obłożna choroba oraz prawdopodobny stan niepamięci następczej związanej z kumulacją skutków zażytych leków. Na poparcie tych twierdzeń przedstawił zaświadczenie lekarskie wydane 2 października 2015 r. Wskazał także na trapiące go od wielu lat choroby przewlekłe, tj.: nadciśnienie, niewydolność krążenia oraz cukrzycę typu 2 a także rwę kulszową. Podkreślił też, że zażycie tabletki nasennej Stilnox w połączeniu z innymi ciągle zażywanymi oraz doraźnie stosowanymi lekami przeciwbólowymi spowodowało czasową niepamięć obejmującą okres od wizyty u lekarza do dnia otrzymania (29.09.2015 r.) postanowień Sądu o odrzuceniu skarg. W ocenie pełnomocnika wskazane okoliczności dotyczącego jego stanu zdrowia, potwierdzone opinią lekarską będącą odzwierciedleniem zapisów z karty chorobowej pacjenta oraz wystąpienie amnezji dokumentują zaistnienie okoliczności wyłączających winę w uchybieniu terminu. Pełnomocnik skarżącej spółki podał także, że nie miał możliwości aby skorzystać z pomocy osób trzecich bowiem prowadzi kancelarię samodzielnie (jednoosobowo) w lokalu, w którym mieszka, a skarżąca spółka jest jego jedynym klientem. 1.5. Sąd I instancji, postanowieniem z 20 października 2015 r., nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu, stwierdzając, że pełnomocnik skarżącej spółki nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie dochował należytej staranności, jakiej w przedstawionych okolicznościach należałoby od niego oczekiwać, jako fachowego pełnomocnika, aby można było wyłączyć winę w uchybieniu terminu. Sąd I instancji podkreślił, że przede wszystkim nie uprawdopodobnił stanu amnezji jaki miał wystąpić po zażyciu leku, gdyż nie było wystarczające dla uprawdopodobnienia tego faktu powołanie się wyłącznie na jeden, z wymienionych w ulotce, efektów ubocznych leku, który pełnomocnik rzekomo miał zażyć. Za bezpodstawny sąd I instancji uznał także powoływanie się na samodzielne prowadzenie kancelarii, podnosząc, że w sytuacji gdy pełnomocnik decyduje się na samodzielne prowadzenie kancelarii musi, przy organizacji pracy, uwzględniać, że wszelkie obowiązki spoczywają na nim i nie może wyręczyć się w tym zakresie innymi osobami. 2. Zażalenie. 2.1. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 86 w związku z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 – dalej zwana "ustawą – Prawo o podstępowaniu przed sądami administracyjnymi") przez przyjęcie, że do uchybienia terminu doszło z winy pełnomocnika. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. 3. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego. 3.1. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 26 stycznia 2016 r., sygn. akt I FZ 575/15 oddalił zażalenie. 3.2. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że nie można było przyjąć, że okoliczności powołane we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobniły brak winy skarżącej spółki w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Nie była uzasadniona argumentacja dotycząca choroby pełnomocnika, gdyż – jak podkreślono w uzasadnieniu – na profesjonalnym pełnomocniku ciążył obowiązek takiego zorganizowania pracy swej kancelarii, aby w sposób właściwy zadbać o interesy strony (mocodawcy). Skoro profesjonalny pełnomocnik miał świadomość pogarszającego się stanu zdrowia, to dbając o interesy mocodawcy powinien, prócz wysłania maila informującego o obowiązku uiszczenia wpisu, powiadomić także stronę o obowiązku nadesłania odpisu KRS-u, tym bardziej, że prowadził kancelarię jednoosobowo, a spółka była jego jedynym klientem. 3.3. Odnosząc się do kolejnej okoliczności podnoszonej w zażaleniu, mającej przemawiać za zasadnością wniosku, tj. amnezji pełnomocnika Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nie uprawdopodobnił on tego stanu. 3.4 W kwestii załączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wynikało z niego jedynie, że u pełnomocnika doszło do zaostrzenia objawów chorobowych trwających od 8 września do 2 października 2015 r. Nie wynikało z niego natomiast aby przyjmował leki, które mogły prowadzić do zaburzeń pamięci. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że powyższe okoliczności pozostawały jedynie subiektywnymi przekonaniami pełnomocnika, które niczego nie uprawdopodobniły. 3.5. Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się na zakończenie do argumentu o podeszłym wieku pełnomocnika stwierdził, że skoro pełnomocnik zasadniczo był zdolny do wykonywania zawodu radcy prawnego, który jest zawodem zaufania publicznego, to wiek nie mógł stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. 4. Skarga o wznowienie postępowania. 4.1. Pismem z 12 lipca 2016 r. (data stempla pocztowego - 13 lipca 2016 r.) pełnomocnik skarżącej spółki złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 273 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podnosząc, że w sprawie wykryto nowe fakty dotyczące stanu zdrowia pełnomocnika skarżącej spółki – radcy prawnego – J. P., ujawnione w trakcie wizyt u neurologa oraz badań szpitalnych na Oddziale Neurologii, z których skarżąca spółka nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wykrycie nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych dotyczyło potwierdzenia badaniami lekarskimi i wywiadami przeprowadzonymi w czasie wizyt u neurologa w dniach 10 listopada 2015 r. oraz 5 kwietnia 2016 r. jak również zapisami w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego dotyczącymi stanu zdrowia pełnomocnika. 4.2. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi o wznowienie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, gdyż art. 270 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje podstaw do wznowienia postępowania incydentalnego, zakończonego prawomocnym postanowieniem o odmowie przywrócenia terminu, które nie kończy postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej. 5.2. W punkcie wyjścia odnotować należy, że w przypadkach przewidzianych w dziale VII ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Z brzmienia art. 270 tej ustawy wynika zatem, że dopuszczalne jest wznowienie postępowania zakończonego zarówno wyrokiem, jak i postanowieniem. 5.3. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela pogląd przyjęty w orzecznictwie, że na podstawie art. 270 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie można żądać wznowienia postępowania incydentalnego, to jest postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej. W postanowieniu z 22 czerwca 2006 r., sygn. akt I GZ 2/06, dokonując wykładni użytego w art. 270 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrotu: "które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem" Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przepisy art. 270 i art. 272 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczą prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 i art. 134 § tej ustawy. Do kategorii takich orzeczeń należą wyroki, tj. orzeczenia, które rozstrzygają sprawę (art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a więc co do istoty oraz postanowienia, które w inny sposób kończą postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej (art. 160-165, art. 173 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Pogląd ten został powtórzony w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 31 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 357/10 (oba postanowienia dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). 5.4. Za postanowienia o charakterze incydentalnym, niekończące postępowania w sprawie, uznaje się m.in. postanowienia w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2005 r., sygn. akt I OZ 299/05). Postanowienie oddalające wniosek o przywrócenie terminu nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie. Postępowanie o przywrócenie terminu jest bowiem jedynie postępowaniem wpadkowym względem głównego nurtu postępowania. Celem tego postępowania nie jest rozstrzyganie ani o zasadności roszczeń dochodzonych przez stronę, ani też o dopuszczalności wyrokowania w sprawie, lecz jedynie ocena zasadności wniosku o przywrócenie terminu – w tym zbadanie czy zaniechanie dokonania czynności procesowej w przepisanym terminie było spowodowane okolicznościami niezawinionymi przez stronę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca 2005 r., sygn. akt: FSK 812/04). 5.5. Z podanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie było podstaw prawnych do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem z 26 stycznia 2016 r., sygn. akt I FZ 575/15, mocą którego oddalono zażalenie skarżącej spółki na postanowienie sądu I instancji odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, które – jak to już powiedziano – nie kończyło postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. 5.6. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 276 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 5