I FZ 228/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 902/21 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 902/21 postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z 4 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przywrócenia terminu C. Sp. z o.o. z siedzibą w A. (dalej – "Skarżąca") na wniesienie zażalenia na pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 18 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 902/21. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że korespondencję skierowaną do pełnomocnika Skarżącej, zawierającą odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, Sąd - po dwukrotnym awizowaniu - 22 grudnia i 30 grudnia 2021 r., włączył do akt sprawy ze skutkami doręczenia na dzień 5 stycznia 2022 r. W związku z powyższym termin do wniesienia zażalenia na koszty postępowania upływał 12 stycznia 2022 r. Kolejno pismem z 10 marca 2022 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o przywrócenie terminu na wniesienie zażalenia na pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 902/21. Pełnomocnik Skarżącej wskazał przy tym, iż w okresie od listopada 2021 r. do dnia sporządzenia wniosku nie doszło do awizacji przesyłki pocztowej z ww. wyrokiem. Pełnomocnik Skarżącej zaznaczył, iż ww. okresie wspólnicy kancelarii oraz współpracownik kancelarii (posiadający pełnomocnictwo pocztowe) wielokrotnie sprawdzali skrzynkę pocztową, a także odbierali bądź wysyłali przesyłki we właściwym urzędzie pocztowym. W świetle powyższych okoliczności, w sytuacji, gdyby przesyłka od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z przedmiotowym wyrokiem, została przynajmniej raz prawidłowo awizowana, zostałaby ona odebrana we właściwym terminie (z zachowaniem właściwego terminu). Pełnomocnik Skarżącej złożył w tej sprawie reklamację do Poczty Polskiej S.A. Rozpoznając ten wniosek WSA wskazał, że w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do zaskarżenia postanowienia, którym orzeczono o kosztach postępowania. Na adresowej stronie przesyłki uczyniono, bowiem prawidłowo adnotacje wraz z odciskiem datownika oraz podpisem ("awizowano 22.12.2021 r.", "awizowano powtórnie 30.12.2021", "zwrot nie podjęto w terminie 10.01.2020"), zaś formularz potwierdzenia odbioru w pkt 2 zawiera informację o tym, że przesyłkę pozostawiono we właściwej placówce pocztowej, ze wskazaniem, że zawiadomienie o tym fakcie umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej pełnomocnika. WSA wskazał, przy tym, iż nie może wywodzić pozytywnych dla Skarżącej okoliczności z reklamacji, która nie rozpoznana do momentu wydania postanowienia. Od powyższego postanowienia zażalenie wywiodła Skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2022 r. poz. 329.; dalej – "p.p.s.a."), poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 listopada 2021 r. (sygn. akt I SA/Kr 902/21] na skutek uznania, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia ww. zażalenia, podczas gdy Skarżąca brak rzeczonej winy należycie uprawdopodobniła we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 10 marca 2022 r. i zostały spełnione wszystkie konieczne przesłanki dla przywrócenia terminu, a zatem Sąd pierwszej instancji winien był to uczynić, działając zgodnie z ww. art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz art 87 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Orzeczenie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Według art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa jednoznacznie kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony, a ocena braku winy pozostawiona została uznaniu sądu, co daje mu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie NSA z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I OZ 1123/14). W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji zbyt pochopnie przyjął, iż wyjaśnienia Skarżącej nie uprawdopodabniają przedstawionych przez nią okoliczności wskazujących na brak winy, co – biorąc pod uwagę okoliczności i dowody znajdujące się w aktach sprawy – jest wystarczające dla uznania, że zachodzą przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu na złożenie skargi, podkreślając przy tym, że wymóg uprawdopodobnienia, wskazany w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest dalece mniej rygorystyczny niż udowodnienie danej okoliczności. Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, w wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tegoż względu uprawdopodobnienie określane jest, jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie NSA z 21 września 2022 r., sygn. akt II OZ 510/22). Ze znajdujących się w aktach sądowoadministracyjnych sprawy odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. na reklamację Skarżącej wynika, iż nie jest możliwe zweryfikowanie przebiegu kwestionowanych zdarzeń (tj. faktu awizacji) i późniejsze bezsporne ustalenie stanu faktycznego, ponieważ nie istnieją szczególne procedury mające na celu uwierzytelnienie wykonania obowiązków przez pracowników Poczty Polskiej (k. 302 akt sądowoadministracyjnych). Odnosząc to do przedmiotowej sprawy, Skarżąca uczyniła zadość działaniom, które mogły uprawdopodobnić jej brak winy. Wobec powyższego w realiach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Skarżąca spełniła łącznie wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu, dochowała terminu do złożenia tego rodzaju wniosku, uprawdopodobniła brak winy w niedokonaniu czynności procesowej w przewidzianym terminie oraz dokonała równocześnie ze składanym wnioskiem o przywrócenie terminu czynności procesowej (tj. złożyła zażalenie na pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 18 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 902/21). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.