I FZ 240/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1733/14, w zakresie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 21 sierpnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. 1. Postanowieniem z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1733/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego w kwocie około 32 tys. zł. Sąd pierwszej instancji ocenił, że rodzina skarżącej ma zapewnioną stabilność finansową w postaci pełnej możliwości utrzymania i zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych, co wynikało z analizy dochodów w postaci wynagrodzenia skarżącej plus alimenty płacone przez męża – razem około 4300 zł. Dodatkowo, jeśli chodzi o koszty spłacanych kredytów, jak wynikało z oświadczenia skarżącej zawartego w sprzeciwie – jej mąż z którym pozostaje w separacji współfinansuje spłaty (raty kredytowe wynoszą około 3.800 zł). Według oświadczenia skarżącej raty kredytowe wynikają z zobowiązania kredytowego opiewającego na 450.000 zł. W ocenie Sądu powyższe wyjaśnienia skarżącej nie wskazywały na niemożność poniesienia wpisu, gdyż były niespójne. Skarżąca nie wskazała bowiem dlaczego mąż pozostający z nią w separacji współfinansuje jej brakującą kwotę w postaci tylko około 1000 zł (osiągane przez skarżącą dochody minus koszty utrzymania oraz kwoty rat kredytowych), kiedy jest on współzobowiązany do spłaty kredytów, a zatem powinien współfinansować spłatę co najmniej w połowie. Uzyskana w ten sposób nadwyżka mogłaby być przeznaczona na wpis sądowy, co sądowi umożliwiłoby ocenę, czy prawo pomocy przysługuje co do części wpisu. Ponadto wnioskodawczyni nie przesłała, mimo wezwania, dokładnego spisu miesięcznych wydatków rodziny, co dodatkowo czyniło niewiarygodnym wyliczenie w zakresie środków, jakie pozostawały jej na utrzymanie i ewentualnie poczynienie oszczędności w celu opłacenia wpisu. Niespójne okazały się również jej oświadczenia składane w toku postępowania w zakresie dochodów z działalności gospodarczej. Według Sądu pierwszej instancji przedstawione przez wnioskodawczynię informacje dotyczące podstawowych kwestii, tj. zwłaszcza współfinansowania przez męża skarżącej kosztów kredytowych, czy spisu i wykazania rzeczywistych kosztów utrzymania, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy były niepełne, co uniemożliwiało przyznanie jej prawa pomocy. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącej, zaskarżając powyższe postanowienie w całości zarzucono naruszenie: art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) poprzez zaniechanie analizy możliwości płatniczych skarżącej w odniesieniu do występujących w niniejszym postępowaniu kosztów; art. 255 u.p.p.s.a poprzez nie wezwanie skarżącej do przedłożenia dalszych dokumentów lub złożenia dalszych oświadczeń, w sytuacji gdy, Sąd uznał, że dotychczasowe dokumenty i oświadczenia są niepełne; a konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że informacje przedstawione przez skarżącą są niepełne. Wobec powyższego wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić się należy z autorem zażalenia, że Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził dokładnej analizy możliwości płatniczych skarżącej w zestawieniu z wymaganymi na obecnym etapie postępowania kosztami sądowymi, tj. 32.742 zł. Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła szereg oświadczeń i dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pierwszej instancji z dnia 28 listopada 2014 r. przedłożyła żądane dokumenty oraz udzieliła stosownych informacji, w tym co do ponoszonych przez siebie wydatków. Na etapie sprzeciwu załączono dodatkowe dokumenty, tj. PIT-36L za 2014 r., rachunek zysków i strat, informacje PIT-11, zaświadczenie z banku WBK, potwierdzenie wpłat kredytu. Tymczasem Sąd pierwszej instancji nie odwoływał się w swojej argumentacji do tych dokumentów. Sąd pierwszej instancji oceniając, że rodzina skarżącej ma zapewnioną stabilność finansową nie skonfrontował tego z pozostałymi danymi dotyczącymi sytuacji majątkowej skarżącej, tj. wydatkami i zobowiązaniami. Brak takiej konfrontacji spowodowany był uznaniem, że skarżąca nie wykazała rzeczywistych kosztów utrzymania oraz podała niepełne informacje co do współfinansowania przez jej męża kosztów kredytowych. W zakresie nie wykazania kosztów utrzymania Sąd pierwszej instancji zarzucił brak przedstawienia przez skarżącą dokładnego spisu miesięcznych wydatków. Gdy tymczasem w piśmie skarżącej z dnia 15 grudnia 2014r. przedstawiono jej wydatki. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji powinien wskazać jakich kosztów strona nie podała. W sytuacji uznania z kolei, że strona powinna przedstawić jakieś dodatkowe informacje lub dokumenty o które nie była wzywana właściwym było wezwanie strony w trybie art. 255 u.p.p.s.a. o takie dane. Podobnie rzecz ma się co do nie wyjaśnienia przez skarżącą finansowania przez jej męża kosztów kredytowych. Sąd pierwszej instancji w przypadku wątpliwości co do tej kwestii i ustalenia, że skarżąca nie była wzywana o wyjaśnienie powinien zastosować w sprawie art. 255 u.p.p.s.a. Rzeczą Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie dokonanie dokładnej analizy majątkowej strony w zestawieniu z wymaganym na obecnym etapie postępowania kosztem sądowym. W przypadku uznania, że dane i dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, w tym zobrazowane w rozpoznawanym zażaleniu, są niewystarczające do dokonania rzeczywistej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Sąd zastosuje w sprawie art. 255 u.p.p.s.a. Skarżąca z kolei powinna mieć na uwadze, że to ona powinna w sprawie wykazać spełnienie przesłanek do przyznania prawa pomocy oraz, że w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Pozostawanie przez małżonków w rozdzielności majątkowej czy też separacji faktycznej nie znosi z nich obowiązku wzajemnej pomocy (por. postanowienie z dnia 26 luty 2015 r., sygn. akt I FZ 41/15, dostępne w bazie internetowej CBOIS). W sytuacji zatem zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 255 u.p.p.s.a. skarżąca powinna z Sądem współdziałać również w zakresie informacji co do możliwej pomocy ze strony małżonka. Z wymienionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.