I FZ 294/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Zalewska-Radzik po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 2118/19 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) umorzyć postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z 15 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 2118/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek W.S. (dalej: "Skarżąca") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z 25 marca 2020 r., w sprawie ze skargi na postanowienie Detektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 30 września 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 25 marca 2020 r. oddalono skargę Skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 30 września 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W związku z nieodebraniem przesyłki przez pełnomocnika Skarżącej przedmiotowy wyrok został zarządzeniem z 20 lipca 2020 r. uznany za doręczony zastępczo w dniu 8 lipca 2020 r. Pismem z 23 września 2021 r. pełnomocnik Skarżącej złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku, wskazując że w czasie gdy wyrok został przesłany i awizowany przebywała na urlopie za granicą, a w kancelarii nie było osoby upoważnionej do odbioru przesyłek sądowych, dlatego odebranie przesyłki i dochowanie należytego terminu nie było możliwe. Wraz z wnioskiem, pełnomocnik Skarżącej wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 25 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 2118/19. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 85, art. 86 § 1, art. 87 § 1 i § 5 oraz art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") wskazał, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał 8 sierpnia 2020 r., jako że uznano, że do doręczenia wyroku w trybie tzw. fikcji doręczenia po dwukrotnym awizowaniu przesyłki doszło 8 lipca 2020 r. Skarżąca zaś reprezentowania przez radcę prawnego wniosła skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu 23 września 2021 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji w sprawie nie zaistniał przypadek wyjątkowy, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe oraz okoliczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia, Sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek, jako niedopuszczalny na podstawie art. 88 w związku z art. 87 § 5 p.p.s.a. W zażaleniu Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów: 1. postępowania, tj. art. 87 § 5 p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że zagraniczny urlop pełnomocnika Skarżącej nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności uniemożliwiającej złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie, tj. "przypadku wyjątkowego", podczas gdy w zestawieniu z okolicznością prowadzenia jednoosobowej kancelarii, doświadczenia życiowego oraz istniejącym obecnie ryzykiem zarażenia się wirusem SARS-CoV-19 lub objęcia kwarantanną, nie sposób wskazanej przyczyny uchybienia terminu nie zakwalifikować, jako "przypadek wyjątkowy"; 2. proceduralnych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym niewyjaśnienie przyczyny uniemożliwiającej złożenie przez pełnomocnika Skarżącej wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie; 3. proceduralnych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie z urzędu faktów powszechnie znanych w postaci obowiązującego w kraju stanu epidemicznego i istnienia realnego ryzyka zarażenia się wirusem lub objęcia kwarantanną; 4. postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 67 § 3 p.p.s.a polegające na doręczeniu orzeczenia sądowego na adres niebędący adresem pełnomocnika Skarżącej do doręczeń. Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie w razie uznania, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, rozpoznanie zażalenia, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z decyzji wydanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z 29 lipca 2020 r. oraz z 26 sierpnia 2020 r. - na okoliczność objęcia pełnomocnika Skarżącej, w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, kwarantanną oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że podstawowym warunkiem skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności jest ustalenie, że wnioskodawca uchybił terminowi do jej dokonania, a uchybienie to pociąga dla niego negatywne konsekwencje prawne. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pełnomocnik Skarżącej we wniesionym zażaleniu podniosła kilka zarzutów, w tym zarzut doręczenia orzeczenia sądowego na adres niebędący adresem pełnomocnika Skarżącej do doręczeń, który okazał się kluczowy dla niniejszego rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 25 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 2118/19, wraz z uzasadnieniem został wysłany na adres – [...], [...] G. (k. [...]). W aktach sprawy znajduje się natomiast pismo pełnomocnika Skarżącej (k. [...]), w którym jako adres do doręczeń wskazano – ul. [...], [...] G. Z uwagi na okoliczność, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem (zarządzeniem z 20 lipca 2020 r. uznany za doręczony w dniu 8 lipca 2020 r.) został wysłany na inny adres niż wskazany przez pełnomocnika, to nie rozpoczął biegu wskazany w art. 177 § 1 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji nie można przyjąć, że Skarżąca uchybiła terminowi do dokonania czynności, jaką jest wniesienie skargi kasacyjnej. Dopiero bowiem doręczenie stronie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem rozpoczyna bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 173 § 1 w związku z art. 177 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że wniosek z 23 września 2021 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 25 marca 2020 r. był przedwczesny, podobnie jak jego rozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji. W takiej sytuacji skoro termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla Skarżącej nie rozpoczął biegu, w związku z doręczeniem odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem na adres niebędący adresem pełnomocnika Skarżącej do doręczeń, to Skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej i postępowanie w zakresie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji postanowienie Sądu pierwszej instancji z 15 listopada 2021 r. należało uchylić, a postępowanie wszczęte na skutek wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu należało umorzyć. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.