I FZ 334/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia N. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1114/16 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi N. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 28 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu spółki za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1114/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania, zaskarżonej przez stronę, decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 28 kwietnia 2016 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżąca nie wykazała zaistnienia w sprawie przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a."), uzasadniających zastosowanie wobec niej instytucji wstrzymania wykonania decyzji. Zwracając się bowiem w skardze oraz w piśmie z dnia 29 czerwca 2016 o przyznanie ochrony tymczasowej nie przedstawiła wystarczających dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową. WSA stwierdził także brak takich dokumentów w aktach sprawy, co uniemożliwiło ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku z urzędu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, zarzuciła naruszenie w nim art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo, że w niniejszej sprawie wykazano, iż zachodzi niebezpieczeństwo zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu zażalenia, zastępujący stronę adwokat, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, wskazał na powody kwestionowania przez skarżącą zaskarżonej decyzji. Zwrócił następnie uwagę, że składając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca podnosiła, że nie posiada wolnych środków finansowych, które mogłyby być przeznaczone na spłatę zobowiązań wynikających z tej decyzji. Wskazała też, że uiszczenie zobowiązania wynikającego z decyzji pozbawiłoby ją środków niezbędnych dla utrzymania siebie i rodziny. Dla udokumentowania swojej sytuacji finansowej, przedłożyła natomiast do akt sprawy zaświadczenie od pracodawcy z 14 czerwca 2016 r. o wysokości miesięcznego wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w wymiarze pełnego etatu oraz zaświadczenie z urzędu skarbowego z 15 czerwca 2016 r. o wysokości dochodu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak – o czym była mowa wyżej - wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom, zastępującego stronę pełnomocnika, w aktach sprawy nie znajdowały się aktualne i pełne dane dotyczące sytuacji majątkowej strony, które pozwoliłyby dokonać oceny, jaki wpływ na tą sytuację może wywrzeć wykonanie decyzji. Do chwili bowiem wydania zaskarżonego postanowienia w aktach znajdowały się jedynie: (1) zaświadczenie urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych wydane przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. w dniu 15 czerwca 2016 r., z którego wynika, iż za rok 2013 wykazano dochód pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne oraz o podatek dochodowy nie pomniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 118.368,28 zł, za rok 2014 w kwocie 2.887,82 zł oraz za rok 2015 – 0,00 zł; (2) zaświadczenie pracodawcy z dnia 14 czerwca 2016 r., iż skarżąca jest zatrudniona od dnia 1 marca 2016 r. w wymiarze pełnego etatu z wynagrodzeniem 1.850,00 zł brutto. Tymczasem, jak prawidłowo już wskazał Sąd pierwszej instancji, zweryfikowanie przez sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej sytuacji majątkowej (posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym), wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, kwotach posiadanych wierzytelności, wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Takich pełnych danych skarżąca nie przedłożyła. Nie można tym samym zweryfikować, czy skarżąca rzeczywiście nie dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie należności orzeczonej decyzją, a co się z tym wiąże, że wykonanie decyzji wiązałoby się z wyrządzeniem skarżącej znacznej szkody lub prowadziło do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na ocenę Sądu pierwszej instancji nie mogły wpłynąć także podnoszone w zażaleniu argumenty, odnoszące się do prawidłowości decyzji, której dotyczy wniosek o wstrzymanie. Celem bowiem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt II OZ 741/08, LEX nr 493666). Natomiast ustawodawca nie wiąże, choćby w najmniejszym stopniu wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję. Tak, więc sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może badać, choćby wstępnie, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007 r. Nr 4, poz. 77). Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.