I FZ 337/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Marek Kołaczek, , , po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. A. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 989/17 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi K. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 13 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2015 r. postanawia oddalić zażalenie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 989/17, uchylono zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 3 lipca 2017 r. o wezwaniu K.A. (zwanego w dalszej części uzasadnienia "skarżącym") do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 9.617 zł z uwagi na błąd rachunkowy (k. 191 akt sądowych). Zarządzeniem z tego samego dnia Przewodniczący Wydziału WSA w Warszawie wezwał pełnomocnik strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 13 kwietnia 2017 r. w kwocie 10.617 zł (k. 192 akt sądowych). Zażaleniem z 2 maja 2018 r. pełnomocnik skarżącego zaskarżył oba powyżej wskazane zarządzenia wnosząc o ich uchylenie (k. 197-199 akt sądowych). W uzasadnieniu zażalenia podnosił, że Przewodniczący Wydziału nie miał prawa zmieniać wysokości uiszczonego wpisu, gdyż był związany, na mocy art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), stanowiskiem zajętym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2017 r., sygn. akt I FZ 302/07. Strona przypomniała, że w postanowieniu NSA wskazano co prawda, że wysokość wpisu wskazana w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału z 3 lipca 2017 r. określona była nieprawidłowo - w zbyt niskiej wysokości - jednakże z uwagi na zakaz reformationis in peius, a więc orzekania na niekorzyść odwołującego się, Sąd kasacyjny nie uchylił zaskarżonego zarządzenia. Ponadto zwrócono uwagę, że nie było podstaw do uchylenia zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 3 lipca 2017 r., gdyż błąd arytmetyczny nie uzasadniał zastosowania art. 165 p.p.s.a., który w ocenie autora zażalenia, stanowił podstawę wydania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 4 kwietnia 2018 r. Postanowieniem z 27 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Gdańsku odrzucił zażalenie strony w części zaskarżenia dotyczącej zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 989/17, uchylającego zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 3 lipca 2017 r. o wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (k. 212-214 akt sądowych). Skarżący, zażaleniem z 18 lipca 2018 r., wniósł o uchylenie powyższego postanowienia. Jednocześnie wrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia z 2 maja 2018 r. oraz przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi (k. 226-227 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał w dniu 7 sierpnia 2018 r. trzy postanowienia w sprawie I SA/Gd 989/17. W pierwszym postanowieniu (k. 234-236) przywrócił termin do wniesienia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału WSA w Gdańsku 4 kwietnia 2018 r., którym wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 13 kwietnia 2017 r. w kwocie 10.617 zł. W drugim postanowieniu (k. 299-240) Sąd I instancji odrzucił zażalenie strony na postanowienie z 27 czerwca 2018 r. WSA w Gdańsku, którym odrzucono zażalenie strony w części zaskarżenia dotyczącej zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 989/17, uchylającego zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 3 lipca 2017 r. o wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd uznał bowiem, że w zażaleniu strony z 18 lipca 2018 r. błędnie określono orzeczenie podlegające zaskarżeniu. W trzecim postanowieniu (k. 243-235) wydanym 7 sierpnia 2018 r. WSA w Gdańsku przywrócił termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zażaleniem z 11 września 2018 r. (k. 268 akt sądowych), strona wniosła o uchylenie postanowienia Sądu I instancji, którym odrzucono zażalenie strony na postanowienie z 27 czerwca 2018 r. WSA w Gdańsku, którym odrzucono zażalenie strony w części zaskarżenia dotyczącej zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 989/17, uchylającego zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 3 lipca 2017 r. o wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie strony skarżącej z 2 maja 2018 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 227 § 1 p.p.s.a. na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych przysługuje zażalenie, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Przepis ten ma ogólny charakter i dotyczy wszystkich zarządzeń i postanowień wydawanych na podstawie przepisów rozdziału 2 "Koszty sądowe", oraz rozdziału 3 "Zwolnienie od kosztów sądowych", zawartych w dziale V Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzupełniając tym samym katalog przepisów szczególnych zawartych w tych rozdziałach, które przewidują takie zażalenia od wymienionych w nich zarządzeń lub orzeczeń (np. art. 220 § 4, art. 260 p.p.s.a.). Należy przypomnieć, że zarzuty wskazane w treści zażalenia będącego przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie sprowadzały się do ustalenia czy Przewodniczący Wydziału WSA w Gdańsku mógł dokonać korekty wysokości wpisu od skargi na niekorzyść strony skarżącej w świetle stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 listopada 2017 r., sygn. akt I FZ 302/07. Zdaniem autora zażalenia zapatrywania sądu kasacyjnego były dla Przewodniczącego Wydziału wiążące, co uniemożliwiało dokonywanie zmiany wysokości wpisu od skargi na niekorzyść strony. Z poglądem tym nie sposób się jednak zgodzić. Należy przypomnieć, że w postanowieniu tym NSA oceniał prawidłowość wydanego przez Przewodniczącego Wydziału WSA w Gdańsku z 3 lipca 2017 r. zarządzenia wzywającego skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego, uznając, że jest ono obarczone istotnym błędem rachunkowym. W ocenie NSA nie powinno to jednak prowadzić do uwzględnienia zażalenia z uwagi na ustanowiony w art. 134 § 2 w zw. z art. 193 i 197 § 2 p.p.s.a. zakaz reformationis in peius, czyli zakaz orzekania na niekorzyść strony. O ile zakaz ten mógł wiązać sąd kasacyjny w toku kontroli instancyjnej zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Gdańsku z 3 lipca 2017 r. - uniemożliwiając wydanie niekorzystnego dla odwołującego się rozstrzygnięcia, o tyle wypowiedź udzielona przez NSA w tymże postanowieniu nie mogła mieć wpływu na czynności Przewodniczącego Wydziału zmierzające do pobrania wpisu w należnej wysokości. Należy bowiem pamiętać, że obowiązek uiszczenia opłaty sądowej w należnej wysokości od pisma podlegającego opłacie powstaje z mocy prawa, zaś zarządzenie przewodniczącego wzywające do opłacenia wpisu ma charakter jedynie deklaratoryjny i stanowi wyraz obowiązku informacyjnego sądu. Obowiązek uiszczenia opłaty nie jest więc konsekwencją wskazanego zarządzenia przewodniczącego, ale wiąże się z samym faktem wniesienia przez stronę pisma podlegającego opłacie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 czerwca 2005 r., I CZ 30/05, Lex nr 603869). W wypadku pism, które nie są należycie opłacone, przewodniczący wydziału, na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a., wzywa w drodze zarządzenia wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Przy czym częściowe uiszczenie wpisu przez stronę, stanowiące wypełnienie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi pod rygorem jej odrzucenia, nie stanowi "należnej opłaty", o której mowa w art. 220 § 1, i skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. Ponadto należy wskazać na treść art. 223 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 86/11, wyjaśniono, że z wykładni językowej powołanego wyżej przepisu wynika, że chodzi o każdy przypadek nieuiszczenia opłaty w należnej wysokości, niezależnie od przyczyn tego stanu rzeczy. Ratio legis art. 223 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polega bowiem na konieczności realizacji obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem strony sprawie, co ma służyć zapewnieniu wpływów do budżetu państwa (zob. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, s. 423). Ponadto jeśli w toku postępowania przewodniczący nie orzeknie o obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, zgodnie z art. 220 § 1 i 2 lub art. 223 § 1 p.p.s.a., albo też w końcowym orzeczeniu, stosownie do art. 223 § 2 p.p.s.a., sąd nie obejmie całej kwoty należnej z tego tytułu, wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek wydać w tej materii dodatkowe postanowienie na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 224 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy nie mogło by mieć znaczenia to, że kwotę wpisu w nieprawidłowej (zaniżonej) wysokości skarżący uiściłby w związku z błędnym wezwaniem (zawierającym błąd arytmetyczny) Przewodniczącego Wydziału. W świetle ww. regulacji prawnych obowiązkiem strony było bowiem uiszczanie wpisu w należnej wysokości, ta zaś wynosiła 10.617 zł, co zostało potwierdzone w treści postanowienia NSA z 22 listopada 2017 r., sygn. akt I FZ 302/07. Czynności podejmowane przez Przewodniczącego Wydziału, będące obecnie przedmiotem kontroli instancyjnej, stanowiły jedynie konieczność realizacji spoczywającym na sądzie obowiązku poinformowania strony o obowiązku uiszczenia wpisu w należnej wysokości. Przyjąć należało zatem, że zarzuty zawarte w zażaleniu nie zasługiwały na uwzględnienie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.