I FZ 35/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1524/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi L.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 17 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania postanawia: oddalić zażalenie I FZ 35/16 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygnaturze akt III SA/Gl 1524/14, działając na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.,), dalej p.p.s.a. odmówił L.K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę L.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 17 września 2014 r., w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W treści skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zawarł wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w postaci opłaty od skargi kasacyjnej. Żądanie to powtórzył na druku urzędowego formularza. W jego treści skarżący podał, że stracił cały majątek, albowiem wobec jego osoby prowadzonych jest kilka egzekucji komorniczych na kwotę ok. 5.200.000,00 zł. Ponieważ te okazały się bezskuteczne wpisany został do rejestru dłużników niewypłacalnych, a jego wynagrodzenie ze stosunku pracy wynosi 1.750,00 zł brutto, tj. 1.300,00 zł netto. Skarżący dodatkowo obciążony jest alimentami, których nie jest w stanie w całości spłacić. Wprawdzie posiada jeszcze dwie nieruchomości w Pszczynie o pow. 470 m2 oraz jedną nieruchomość w J. o pow. 1000 m2, to jednak te zabezpieczone są hipotecznie. Według informacji podanych w rubryce nr 9 skarżący zamieszkuje sam w mieszkaniu rodziców, którzy opłacają mu czynsz. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano zaświadczenie o dochodach, polecenia przelewu kwoty 500,00 zł na rzecz M. S. tytułem alimentów oraz wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 listopada 2012 r., z którego wynika, że małżeństwo skarżącego zostało rozwiązane przez rozwód, a od L.K. zasądzono na rzecz małoletniej córki alimenty w kwocie 1.000,00 zł. Z decyzji ZUS z dnia 30 lipca 2015 r. wynika, że L.K. posiada zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i fundusz pracy w łącznej kwocie 34.623,11 zł, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza "O" została zawieszona. W 2014 r. mimo przychodów rzędu 513.599,99 zł firma przyniosła stratę w wysokości 4.068,85 zł. Wobec skarżącego prowadzone było postępowanie egzekucyjne skierowane do rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a nadto wynagrodzenia za pracę. Dodatkowo w piśmie z dnia 21 września 2015 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie referendarza z dnia 8 września 2015 r., pełnomocnik skarżącego zadeklarował zamiar nadesłania kolejnych dokumentów źródłowych, których jednak nie nadesłano. Obejmowały one wypisy z ksiąg wieczystych dotyczących nieruchomości wymienionych w rubryce nr 7.1 formularza ze wskazaniem kto ponosi wydatki związane z ich utrzymaniem i w jakiej wysokości, wyjaśnienie na jakim etapie jest budowa nieruchomości położonej w P., a nadto czy skarżący jest nadal współwłaścicielem czterech samochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy stwierdził brak podstaw do zwolnienia skarżącego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. W szczególności Sąd zwrócił uwagę, że skarżący pomimo zapewnień pełnomocnika, nie dostarczył na wezwanie Sądu wszystkich dokumentów oraz oświadczeń o stanie majątkowym skarżącego oraz jego możliwościach płatniczych. Sąd podniósł, że niewyjaśniona pozostaje kwestia udziałów skarżącego w E. s.c. L.K., M.D. Tym samym Sąd uznał, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie zaskarżył je w całości. Zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia go od wpisu od skargi kasacyjnej. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. Złożono również ewentualny wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Z ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu wynika, że każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2012 roku I FZ 291/12 CBOSA). Art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 powyższego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu słusznie uznał, że skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających spełnienie przesłanek przyznania prawa pomocy wymienionych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz w sposób dokładny stanowisko to uzasadnił. W szczególności nie można uznać, że skarżący wykazał spełnienie przesłanek przyznania mu wnioskowanej pomocy, w sytuacji kiedy nie nadesłał na wezwanie Sądu w trybie art. 255 p.p.s.a. wszystkich wymienionych w wezwaniu referendarza z dnia 8 września 2015 roku informacji na tema stanu majątkowego skarżącego oraz jego możliwości płatniczych. Jeżeli strona nie dopełnia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, to fakt ten uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., II FZ 126/05, CBOSA). Ponadto nie bez znaczenia dla wyniku rozpoznawanej sprawy pozostaje fakt, że w rozpoznawanej sprawie wpis od skargi kasacyjnej, od którego zwolnienia domaga się skarżący, wynosi 100,00 zł, stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Kwota ta w porównaniu z deklarowaną przez Skarżącego kwotą uzyskiwanych przez niego dochodów nie pozwala uznać, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to jest że spełnia on przesłankę przyznania mu prawa pomocy wymienioną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.