I FZ 366/16

Dnia 14 grudnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Grupy L. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 550/16 w przedmiocie wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi Grupy L. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 29 lutego 2016 r., nr [...], [...] do [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 550/16 oddalił wniosek Grupy L. S.A. z siedzibą w G. (dalej jako: "skarżąca") o wyłączenie sędziego WSA Krzysztofa Przasnyskiego od rozpoznania ze skargi Grupy L. S.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 6 lipca 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego sędziego Krzysztofa Przasnyskiego z uwagi na to, że orzekał on w sprawie I SA/Gd 338/16, tj. w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2010 r. Pełnomocnik Spółki wskazał na: 1) tożsamość kontrahenta skarżącej spółki w 2010 r. oraz pierwszej połowie 2011 r. (E. Sp. z o.o.); 2) tożsamość grupy produktów dostarczanych Spółce przez E. Sp. z o.o. w 2010 r. i pierwszej połowie 2011 r.; 3) dokładnie ten sam materiał dowodowy, na podstawie którego wydane zostały przez organy I i II instancji decyzje w obu tych sprawach (w tym kluczowe dla ustalenia stanu faktycznego obu spraw – te same zeznania świadków), a przede wszystkim 4) negatywną ocenę prawną działań podejmowanych przez Spółkę przy nawiązywaniu współpracy i weryfikacji wiarygodności E. Sp. z o.o., dokonaną przez Sąd w sprawie I SA/Gd 338/16, która może w oczywisty sposób rzutować na obiektywizm oceny przez Pana sędziego legalności kontrolowanych w tej sprawie decyzji organów, dotyczących prawa do odliczenia podatku z faktur VAT, wystawionych przez E. Sp. z o.o. w pierwszej połowie 2011 r. W związku ze złożonym wnioskiem sędzia, którego dotyczył wniosek złożył pisemne oświadczenie, w którym wskazał, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), uzasadniające wyłączenie go od udziału w przedmiotowej sprawie. WSA w Gdańsku oddalając wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy wskazanego sędziego stwierdził, że skarżąca w złożonym wniosku nie wskazała żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wydanie takiego rozstrzygnięcia. Nie wykazała bowiem, że istnieją takie okoliczności, które skutkowałyby wyłączeniem sędziego z mocy prawa jak również, że istnieją okoliczności tego rodzaju, iż mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w danej sprawie wskazanego we wniosku sędziego. Ogólnikowe twierdzenia przywołane przez pełnomocnika strony skarżącej o tym, że sędzia Krzysztof Przasnyski orzekał w innej sprawie, w której stroną skarżącą była skarżąca Spółka, nie może wskazywać na stronniczość sędziego przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Zdaniem WSA, samo wcześniejsze rozstrzyganie spraw z udziałem sędziego, którego wniosek o wyłączenie dotyczy, nie wystarcza do przyjęcia, by istniała uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. Niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia innych spraw sądowych czy ich wyniku, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziego. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane faktem, że sędzia ten orzekał już kiedyś w innej sprawie strony i wtedy wydał niekorzystne orzeczenie. Innymi słowy, sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Zażalenie na postanowienie złożyła skarżąca, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie: 1. § 23 ust. 1, § 28 ust. 1, § 29 ust. 2 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1177 w związku z art. 23 § 2 pkt 5 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, dalej jako: P.u.s.a.") oraz art. 17 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia przez skład orzekający sprzeczny z ww. przepisami prawa, a mianowicie przez skład orzekający wyłoniony spośród sędziów orzekających w Wydziale I oraz Wydziale III WSA w Gdańsku i tylko spośród sędziów obecnych w dniu 6 lipca 2016 r., tj. w dniu złożenia wniosku o wyłączenie sędziego (k. nr 200 – akt sądowych – protokół losowania z dnia 6 lipca 2016 r.), a nie wszystkich sędziów wydziału orzeczniczego, w którym rozpoznawana jest sprawa ze skargi Spółki (tj. I Wydział WSA w Gdańsku), jak tego wymaga przepis § 23 ust. 1 i § 29 ust. 2 Regulaminu, a w konsekwencji wydanie zaskarżonego postanowienia w warunkach nieważności postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. 2. art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 166 P.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia postanowienia, które poprzez poprzestanie na lakonicznym stwierdzeniu, że "Ogólnikowe twierdzenia powołane przez pełnomocnika strony skarżącej o tym, że sędzia Krzysztof Przasnyski orzekał w innej sprawie, w której strona była skarżąca Spółka, nie może wskazywać na stronniczość sędziego przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy" przy rzeczywistym braku odniesienia się do argumentów zawartych we wniosku, a dotyczących tożsamości materiału dowodowego zgromadzonego przez organ podatkowy, tożsamości kontrahenta Spółki w 2010 r. oraz pierwszej połowie 2011 r. (E. Sp. z. o.o.), tożsamości dostarczanej Spółce grupy produktów zarówno niniejszej sprawie, jak i w sprawie prowadzonej pod. sygn. akt I SA/Gd 338/16, a także tożsamego – w zasadniczych elementach – uzasadnienia decyzji organu odwoławczego w sprawie dotyczącej zobowiązań Spółki w podatku VAT za poszczególne miesiące 2010 i 2011 r., co nie pozwala na zrekonstruowanie stanowiska Sądu I instancji w zakresie znaczenia tego związku z niniejszą sprawą rozpoznawaną również przez sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie, a w konsekwencji ocenę, czy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (obiektywizmu) w niniejszej sprawie, 3. art. 19 P.p.s.a. w związku z art. 20 § 1 P.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że Spółka nie uprawdopodobniła, że istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności (obiektywizmu) sędziego WSA w Gdańsku Krzysztofa Przasnyskiego od orzekania w niniejszej sprawie, tj. ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2011 r., w sytuacji gdy bezspornym jest, że wskazany powyżej sędzia miał uprzedni związek z rozpoznawana sprawą (aktami sprawy), a mianowicie orzekając w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 338/16 ze skargi na decyzję Dyrektora izby Skarbowej z dnia 29 grudnia 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 28 września 2015 r., określająca Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za poszczególne miesiące 2010 r., dokonał już prawnej oceny mocy i znaczenia zgromadzonego w sprawie przez organ podatkowy materiału dowodowego ( a także istotnych w sprawie kwestii, np. odnoszących się do dochowania przez Spółkę tzw. dobrej wiary, uniemożliwiającej odliczenie podatku VAT naliczonego z tytułu zakupu towaru od nierzetelnego kontrahenta), przy tożsamości kontrahenta Spółki w 2010 r. oraz pierwszej połowie 2011 r. (E. Sp. z o.o.), tożsamości dostarczanej Spółce grupy produktów oraz tożsamości materiału dowodowego i praktycznie jednakowym uzasadnieniu w tym zakresie decyzji organu odwoławczego w obu tych sprawach, a w konsekwencji wadliwie oddalił wniosek wyłączenie sędziego WSA w Gdańsku Krzysztofa Przasnyskiego od orzekania w niniejszej sprawie. Wskazują na te zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zarzutów. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że podstawy wyłączenia sędziego dopatruje się w art. 19 P.p.s.a. Przypomnieć więc należy, że przepis ten stanowi, iż niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 (P.p.s.a.), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Skarżący powołuje się na okoliczności wywołujące wątpliwość co do bezstronności sędziego, ponieważ orzekał w innej sprawie, w której stroną skarżącą była skarżąca spółka. Odnosząc się do powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że wcześniejsze orzekanie w sprawie zawisłej pomiędzy tymi samymi stronami nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego. Można dodać, że istotą funkcji sądzenia jest przyznanie racji jednej tylko stronie sporu, toteż domaganie się przez stronę, która sprawę przegrała, wyłączenia od orzekania określonych sędziów tylko dlatego, że brali oni udział w niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciu sprawy wcześniejszej, sparaliżowałoby funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Dlatego też takich możliwości prawnych ustawy procesowe stronom nie przyznają. Co więcej, nawet jeżeli wcześniejszą sprawę określony sędzia prowadził wadliwie, nie stanowi to przesłanki wyłączenia go od orzekania w sprawach następnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 863/04), ponieważ ewentualne wadliwości mogą być wyeliminowane przez sąd wyższej instancji wskutek rozpoznania poprawnie wywiedzionego środka odwoławczego. Zażalenie upatrujące zatem podstaw do wyłączenia sędziego w tym, że orzekał w identycznym stanie prawnym w sprawie toczącej się pomiędzy innymi stronami, jest oczywiście chybione i nie może zostać uwzględnione. Powyższe rozważania w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzą do konkluzji, że podniesiona przez skarżącą okoliczność nie wskazuje na istnienie przesłanki uzasadniającej wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego wymienionego we wniosku. Nie jest trafny podniesiony w zażaleniu zarzut, że Sąd pierwszej instancji wadliwie sporządził uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji nie jest lakoniczne. WSA odniósł się do okoliczności, które zostały wskazane we wniosku o wyłączenie sędziego. Wskazał przy tym powody, dla których nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, że w sprawie zachodzi przesłanka wskazująca na wyłączenie się sędziego od orzekania od rozpoznawanej sprawy. Omówione zarzuty zażalenia dowodzą, że jej autor nie miał trudności w ustaleniu na podstawie pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia stanowiska i oceny prawnej przyjętej przez Sąd pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego przeprowadzenia losowania składu orzekającego, tj. tylko z pośród obecnych w dniu 6 lipca 2016 r., a nie ze wszystkich sędziów wydziału orzeczniczego, stwierdzić należy, że nie stanowi to naruszenie § 23 ust. 1, § 28 ust. 1 oraz § 29 ust. 2 Rozporządzenia Prezydenta z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1177, dalej jako regulamin). Podkreślić należy, że ewentualne naruszenie regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych może stanowić uzasadnienie skargi kasacyjnej, a nie wniosku o wyłączenie sędziego, który, jak już wyżej wskazano, ma za zadanie przeciwdziałać brakowi bezstronności sędziego, a nie być środkiem zwalczania przez stronę skarżącą dostrzeżonych przez nią uchybień przepisów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 12.05.2011 r., sygn. akt I OZ 335/11). Skarżąca nie podważyła wiarygodności oświadczenia sędziego, którego żąda wyłączenia. Przedstawione we wniosku i zażaleniu okoliczności nie mogą być uznane za obiektywne przesłanki wyłączenia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §.P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.