I FZ 413/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 593/12 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi G. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 29 lutego 2012 r. nr ... w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za lipiec 2002 r. nadwyżki podatku należnego nad naliczonym do wpłaty postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z 11 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 593/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ze skargi G. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 29 lutego 2012 r. nr ... w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za lipiec 2002 r. nadwyżki podatku należnego nad naliczonym do wpłaty. Sąd ten postanowił o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2012 r. poz. 270; dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W ocenie Sądu pierwszej instancji zastosowanie tego unormowania było celowe, bowiem 16 stycznia 2012 r. do Trybunału Konstytucyjnego została złożona skarga konstytucyjna w kwestii zbadania zgodności z Konstytucją RP § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 ze zm.) w zakresie, w jakim m.in. wymieniony przepis stanowi podstawę do zakwestionowania przez organ podatkowy obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazaną w fakturze otrzymanej przez podatnika w związku z nabyciem przezeń towaru wykorzystanego do czynności opodatkowanych, jeżeli przyczyną zakwestionowania obniżenia podatku należnego jest spowodowana przez wystawcę faktury lub osobę trzecią rozbieżność między treścią faktury a rzeczywistym charakterem stwierdzonej w niej czynności, nie uzależniając decyzji organu podatkowego od tego, czy podatnik przyjmując fakturę i dokonując na jej podstawie obniżenia podatku należnego działał w złej wierze lub nie dopełnił ciążących na nim obowiązków wyraźnie określonych w przepisach prawa (sygn. akt Ts 11/12). Analogiczne brzmienie do tego przepisu ma, będący podstawą materialnoprawną w niniejszej sprawie, § 48 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm.). Zdaniem WSA ocena legalności tego przepisu jest, poza przedawnieniem zobowiązania podatkowego, istotna dla rozstrzygnięcia skargi. Rozstrzygnięcie konstytucyjności § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r. będzie zaś rzutować na ocenę konstytucyjności § 48 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r., a w konsekwencji i na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Podatnik zaskarżył powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji, gdyż w jego ocenie prowadzi ono do nadmiernego przedłużenia postępowania, co jest nieuzasadnione, skoro jego zdaniem zobowiązanie podatkowe w niniejszej sprawie przedawniło się. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega uwzględnieniu. W świetle cytowanego art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego polegać powinien na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. W judykaturze (vide uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2008 r., sygn. akt II FPS 4/08, opubl. w ONSAiWSA z 2009 r., nr 4, poz. 62) podkreśla się, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Zawieszenie postępowania powinno być również uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości i ekonomiki procesowej. Okoliczności te w przypadku zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.). W świetle art. 7 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Instytucja zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego jest więc wyjątkiem od zasady szybkości postępowania, co oznacza, że nie można jej stosować rozszerzająco. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie zależy - a taki jest literalny wymóg art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie zgodności § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r. z Konstytucją RP. Kluczowe w tym przepisie p.p.s.a. jest słowo "zależy", zgodnie z którym, jeśli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ (Inny Słownik Języka Polskiego, praca zbiorowa pod red. M. Bańki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2000, Tom P-Ż, s. 1231). Nie chodzi przy tym o jakikolwiek wpływ, ale o wpływ przewidziany prawem, a nie np. o wpływ wynikający z autorytetu Trybunału Konstytucyjnego. Skarga konstytucyjna wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego dotyczy przepisu, który w rozpatrywanym okresie jeszcze nie obowiązywał, a co więcej został wydany na podstawie delegacji ustawowej, która również wówczas nie obowiązywała. Ponadto nawet gdyby Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r., to w żaden sposób nie podważyłoby to domniemania konstytucyjności § 48 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r., mimo podobnego brzmienia tych przepisów. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z urzędu w niniejszej sprawie uznać należy w rezultacie za niezasadne. Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.