I FZ 445/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Sędzia NSA Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Ministra Finansów na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SAB 140/03 w przedmiocie ukarania grzywną w sprawie ze skargi "B." sp. z o.o. na bezczynność Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej w sprawie egzekucji należności pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 03.08.2004 r., sygn. III SAB 140/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na wniosek "B" sp. z o.o. wymierzył na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "popsa" Generalnemu Inspektorowi Kontroli Skarbowej (dalej "GIKS") grzywnę w wysokości 5565,45 zł. W uzasadnieniu do tego postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 09.02.2004 r. GIKS został wezwany, w terminie 30 dni od doręczenia wezwania, do udzielenia odpowiedzi na wniesioną przez spółkę skargę na bezczynność oraz do przesłania akt postępowania administracyjnego. W dniu 15.06.2004 r. wysłano do GIKS ponaglenie z informacją o możliwości wymierzenia grzywny w oparciu o art. 55 § 1 popsa. Do dnia rozprawy, tj. 03.08.2004 r. GIKS nie wykonał żądanych czynności. W związku z tym oraz wniesieniem przez spółkę wniosku o ukaranie grzywną, Sąd wydał opisane na wstępie rozstrzygnięcie. Doręczenie organowi postanowienia nastąpiło w dniu 18.08.2004 r. Do doręczenia załączono pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia. Powyższe postanowienie zostało w terminie zaskarżone zażaleniem Ministra Finansów, w którym wniesiono o odstąpienie od wymierzonej kary grzywny. W uzasadnieniu organ wskazał, że niedopełnienie obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 popsa – przesłanie odpowiedzi na skargę i akt – było spowodowane "zaginięciem" wezwania z dnia 09.02.2004 r. z uwagi na prace remontowe prowadzone w departamencie odpowiedzialnym za załatwienie tej sprawy. Jednocześnie organ zaznaczył, że nie otrzymał ponaglenia z dnia 15.06.2004 r. i w drodze roboczej korespondencji ustalił, iż "w wyniku niefortunnych okoliczności organizacyjnych leżący po stronie Sądu" pismo to nie zostało w rzeczywistości wysłane. W tych okolicznościach, w ocenie Ministra Finansów, zaistniały podstawy do uznania zgłoszonego zażalenia za zasadne. Zażalenie Ministra Finansów wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 06.09.2007 r. Natomiast w dniu 20.09.2007 r. przekazano odpowiedź spółki na zażalenie, w której wyjaśniono, że wysokość orzeczonej grzywny była suwerenną decyzją Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Przed rozważaniami dotyczącymi oceny zażalenia nie sposób podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny mógł zająć się wniesionym środkiem odwoławczym po okresie ponad trzech latach od daty jego sporządzenia. Ta okoliczność w sposób oczywisty odbiła się na czasie jego rozpoznania. Przechodząc zaś do istoty sprawy w punkcie wyjścia rozważenia wymaga kwestia dopuszczalności wniesionego zażalenia. Na tle art. 55 § 1 popsa powstał bowiem spór co wyboru właściwego środka zaskarżenia przysługującego od postanowienia o ukaraniu organu grzywną i w konsekwencji charakteru postępowania, w którym takie postanowieni może być wydane. W orzecznictwie sądów administracyjnych można spotkać pogląd, który wskazuje, iż postępowanie z wniosku o ukaranie grzywną jest odrębnym postępowaniem sądowo - administracyjnym, a na postanowienie kończące to postępowanie służy skarga kasacyjna (zob. postanowienie NSA z dnia 25.02.2005 r., sygn. akt OZ 1620/04, nie publ.; postanowienie z dnia 11.10.2006 r., sygn. akt I FZ 298/06, nie publ.). Przeciwna koncepcja uznaje postępowanie z wniosku o ukaranie organu grzywną za postępowanie incydentalne, toczące się w ramach postępowania wszczętego skargą i przez to właściwym środkiem zaskarżenia postanowienia o ukaraniu grzywną będzie zażalenie (zob. postanowienie NSA z dnia 08.12.2005 r., sygn. II OZ 1197/05 publ. w Orz. sądów w sprawach gospodarczych nr 2 str. 37). Abstrahując od charakteru postępowania wszczynanego w trybie art. 55 § 1 popsa, poglądy o możliwości zaskarżenia postanowienia o ukaraniu grzywną w drodze skargi kasacyjnej jawią się jako nieuprawnione. Podstawą takiej oceny jest art. 194 § 1 pkt 10 popsa, w którym ustawodawca wyraźnie wskazał zażalenie jako środek zaskarżenia służący od postanowienia, którego przedmiotem jest ukaranie grzywną. Stąd wniesione zażalenie jest w pełni dopuszczalne. Dopuszczalność zażalenie nie przesądza jednak o jego zasadności. W tym zakresie ocenić należy rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji przy uwzględnieniu treści art. 55 § 1 popsa. Zgodnie z tym przepisem w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, aby do wymierzenia grzywny mogło dojść muszą zostać spełnione następujące przesłanki: 1. nie doszło do wykonania przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 popsa, czyli organ nie przekazał sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia wniesienia skargi i, 2. strona musi złożyć wniosek o ukaranie. Z konstrukcji art. 55 § 1 popsa wynika również, że decyzja o ukaraniu organu grzywną w opisanej tym przepisem sytuacji pozostawiona została wyłącznie do uznania Sądu. W świetle powyższych wywodów nie ma wątpliwości, że ukaranie grzywną GIKS było rozstrzygnięciem prawidłowym. Zostały spełnione wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 55 § 1 popsa. Nie zaprzecza temu sam organ. W uzasadnieniu zażalenia przyznał się do nieprzespania odpowiedzi na skargę oraz akt. Natomiast odnosząc się do wskazanych w zażaleniu przyczyn ujawnionych uchybień stwierdzić należy, że są one bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego zażalenia. Organ nie może unikać nałożonej kary z uwagi na trudności natury technicznej leżące po jego stronie. Remont gmachu ministerstwa nie był okoliczności nieprzewidzianą, nagłą. Podczas jego trwania na organie spoczywał obowiązek zapewnienia normalnego funkcjonowania osobom odpowiedzialnych za bieżącą korespondencję z Sądem i wypełnianie obowiązków procesowych. Trafności wydanego postanowienia nie podważa również działanie Sądu. Z pewnością brak wysłania sporządzonego pisma należy ocenić jako naganny, ale w okolicznościach rozpatrywanego przypadku nie pociągał on negatywnych skutków dla strony. Podkreślić bowiem należy, że ukaranie organu grzywną w trybie art. 55 § 1 popsa nie musi zostać poprzedzone wezwaniem organu do wykonania obowiązków z art. 54 § 2, a tym bardzie wysłaniem ponaglenia. Obowiązki, o których mowa w art. 54 § 2 popsa wynikają wprost z ustawy, a zatem inicjatywa Sądu, nawet wykonana w sposób wadliwy i naganny, nie może zwalniać organ od ich wypełnienia, czy też prowadzić do uniknięcia sankcji na ich nie wykonanie. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione i z tego powodu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 popsa orzekł jak w sentencji.