I FZ 526/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 października 2007 r., o sygn. akt I SA/Bd 601/07 w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia 26 czerwca 2007 r., Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za marzec 2004 r. postanawia zażalenie oddalić. Postanowieniem z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt I SA/Bd 601/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zwolnił Z. G. od kosztów sądowych. Sąd na wstępie swoich rozważań przedstawił oświadczenia skarżącego odnośnie jego sytuacji finansowej. Z oświadczeń tych wynikało, że skarżący jest współwłaścicielem domu o powierzchni 140 m² i zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną. Jego miesięczny dochód wynosi ok. 2.000 zł. Łączny dochód małżonków za 2005 r. wyniósł 89.858,71 zł natomiast za 2006 r. 40.347,39 zł. W ramach prowadzonej egzekucji zostały zajęte celem zabezpieczenia ruchomości związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. W ramach egzekucji zablokowano również rachunki bankowe. Skarżący ponadto oświadczył, że nie posiada przedmiotów wartościowych oraz oszczędności. Sąd analizując treść tych oświadczeń doszedł do wniosku, że uzasadniają one przyznanie prawa pomocy, ponieważ wykazane koszty utrzymania wskazują, że podatnik nie jest w stanie wygospodarować dodatkowych kwot na pokrycie kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania rodziny. Sąd zaznaczył, że majątek podatnika wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej został zajęty w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jak również konta bankowe zostały zablokowane. Ponadto zaznaczył, że strona prowadzi przed sądem pięć spraw w przedmiocie podatku akcyzowego, od których musi uiścić wpis sądowy. Na to postanowienie Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł zażalenie. Zdaniem organu zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Podniesiono, że brak w uzasadnieniu ustaleń co do kosztów utrzymania i ich zweryfikowania pod względem niezbędności uniemożliwia kontrolę zasadności udzielonego prawa pomocy, a w szczególności jego zakresu. W ocenie organu uzyskiwanie dochodów w kwocie 2.000 zł miesięcznie sprzeciwia się uznaniu, że strona nie może ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Odmienna ocena Sądu oparta na ogólnym odesłaniu do logicznego rozumowania, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego może budzić uzasadnione wątpliwości wobec braku szczegółowych ustaleń co do kosztów utrzymania. Spadek dochodów nie powinien zatem stanowić okoliczności przemawiającej za udzieleniem prawa pomocy podatnikowi, który nie wykazał się należytą zapobiegliwością w zabezpieczeniu odpowiednich środków na prowadzenie ewentualnego sporu sądowego, który mógł i powinien być przewidziany już w 2005 roku. Na poparcie swojej argumentacji organ powołał się na postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 12 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Bd 149/05 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł bowiem uchybień dających podstawę do uchylenia zaskarżonego przez Dyrektora Izby Celnej w T. postanowienia. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem, że wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na to, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, rola sądu ogranicza się do wydania rozstrzygnięcia na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Wymaga jednoczesnego podkreślenia, że przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: 1) kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania, 2) aktualnej kondycji finansowej strony, Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że strona skarżąca musi liczyć się z pokryciem wpisów od 4 wniesionych skarg w kwocie wynoszącej łącznie 852 zł (sprawy o sygn. akt I SA/Bd 599/07, 600/07, 601/07, 602/07). Uiszczenie choćby części z tej kwoty, jak sugeruje organ, być może i nie powinno narazić strony skarżącej na uszczerbek o jakim mowa w przytoczonym art. 246 § 1 p.p.s.a., zwłaszcza, że skarżący uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości wynoszącej około 2.000 zł brutto. Jednakże nie należy zapominać, że w świetle załączonych do sprawy I SA/Bd 459/07 dokumentów, a konkretnie zaświadczeń wystawionych w lipcu 2007 r. przez banki, w których skarżący prowadzi rachunki (k. 57, 58 akt sądowych w sprawie sygn. I SA/Bd 459/07), wynika, że rachunki te zostały zablokowane w związku z tytułami egzekucyjnymi wystawionymi przez Izbę Celną w T. Należy zatem przyjąć, że skarżący nie jest w stanie, z tej właśnie przyczyny, wygospodarować nawet części z uzyskiwanych przez siebie środków pieniężnych na pokrycie wpisów od wniesionych skarg. Nie można też pominąć tego, że strona skarżąca nie jest w stanie zdobyć potrzebnych środków poprzez spieniężenie posiadanych przez siebie środków ruchomych, gdyż i te zostały zabezpieczone na poczet zobowiązań podatkowych. Tych okoliczności nie kwestionuje zresztą organ. Z uwagi na powyższe, należy uznać, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji w przedmiocie prawa pomocy odpowiada prawu, w związku z czym Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.