I FZ 54/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia PPHU "P." Sp. z o.o. w Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 648/07 oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PPHU "P." Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (umorzenia postępowania) postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 648/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek "P." Sp. z o.o. w Z. dotyczący przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 lutego 2007 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług (umorzenia postępowania). W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż wprawdzie część składników majątku Spółki została obciążona hipotekami oraz zajęta na poczet zabezpieczenia zobowiązań, jednakże obciążenie nieruchomości hipoteką nie oznacza zakazu korzystania z niej. Z żadnego dokumentu nie wynika też, iż prowadzona przez Spółkę działalność gospodarcza została zlikwidowana bądź zawieszona, co pozwala przyjąć, że możliwe jest korzystanie z nieruchomości i czerpanie pożytków z prowadzonej działalności. Sąd podkreślił, że pomimo trudności finansowych strona nadal aktywnie uczestniczy w obrocie gospodarczym, a z przedłożonego zeznania podatkowego za 2006 r. wynika, że osiągnęła ona przychód w kwocie 11.811.674,75 zł, nadto z raportów kasowych wynika fakt regularnego otrzymywania przez nią pożyczek. Ponadto WSA w Gliwicach uznał, iż strona nie dołożyła należytej staranności, aby wykazać, iż zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem jej prawa pomocy. Spółka nie przedłożyła bowiem aktualnej dokumentacji, która by potwierdzała, iż znajduje się ona w sytuacji nie pozwalającej na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie. W zażaleniu tym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zwolnienie z kosztów sądowych. W treści uzasadnienia podniesiono, iż wbrew twierdzeniom Sądu okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy zostały udokumentowane "najbardziej wiarygodnym" dokumentem w postaci postanowienia Komornika Sądowego Rewiru II przy SR w Z. z dnia 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu jako bezskutecznej prowadzonej przeciwko Spółce egzekucji. Podano, iż działalność spółki została "zablokowana (...) przez przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Jednocześnie wskazano, iż Spółka funkcjonuje wyłącznie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. Nadto strona zaznaczyła, iż w kilku sprawach prowadzonych przez WSA w Gliwicach, w tych samych okolicznościach i w oparciu o te same dowody, zwolniono Spółkę z kosztów sądowych, czego potwierdzeniem ma być fotokopia postanowienia Sądu z dnia 3 września 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 586/07. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W przypadku osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić jednak należy fakt, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy, zgodnie z treścią omawianego przepisu, ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia jednostce dostępu do sądu. W ocenie tutejszego Sądu skarżąca Spółka nie wykazała, że zasługuje na dofinansowanie jej z budżetu państwa (a prawo pomocy jest w istocie taką formą dotowania) w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. Z akt sprawy wynika, iż Spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Z dokumentacji przedstawionej przez stronę w trakcie postępowania przed Sądem pierwszej instancji faktycznie wynika, iż część z nieruchomości stanowiących majątek spółki jest przedmiotem egzekucji, jednakże, jak zauważa WSA w Gliwicach, nie pozbawia to skarżącej możliwości pozyskiwania środków finansowych. Nadto sama skarżąca przyznaje, iż na chwilę obecną jest w stanie pozyskać od jednego z wierzycieli środki finansowe w formie pożyczek celowych. Z akt sprawy wynika poza tym, iż w poprzednich latach Spółka osiągała stosunkowo wysokie dochody. Ponadto należy wskazać, iż nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej sytuację majątkową. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, iż z treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Tymczasem skarżąca uznając za bezcelowe przedstawianie aktualnej dokumentacji, zdaje się nie brać pod uwagę tego, że zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i Naczelny Sąd Administracyjny ma możliwość rzetelnego rozważenia i zweryfikowania twierdzeń skarżącej jedynie w oparciu o dokumenty źródłowe przedłożone przez stronę i w oparciu jedynie o ten materiał jest w stanie ocenić, czy przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. faktycznie zaistniały. Tutejszy Sąd zauważa również, iż okoliczność przyznania Spółce prawa pomocy przez sąd wojewódzki w innych sprawach, nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Należy bowiem mieć na uwadze, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje sprawę pod kątem zarzutów zażalenia w oparciu o akta jednej konkretnej sprawy i ocenia pod względem zgodności z prawem jedynie zaskarżone postanowienie. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż kwestionowane orzeczenie odpowiada przepisom prawa, a zarzuty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie, dlatego też stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.