I GSK 1014/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Powiatu N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 114/23 w sprawie ze skargi Powiatu N. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 19 października 2017 r. nr ST4.4750.291.2016.11.FRKG w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Powiatu N. na rzecz Ministra Finansów 11 250 (jedenaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 1 marca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 114/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302) – zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę Powiatu N. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z 19 października 2017 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej. Wyrok ten zapadł w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, na skutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjnym wyrokiem z 9 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 3310/18 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2242/17 w zakresie, w którym Sąd pierwszej instancji orzekł o uchyleniu części zaskarżonej decyzji (tj. ponad kwotę 190 556,44 złotych). Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. Nr 249, poz. 1659) – zwanego dalej "rozporządzeniem 2011" oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2012 (Dz. U. Nr 288, poz. 1693) – zwanego dalej "rozporządzeniem 2012" wagę P34 przewidziano wyłącznie dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach. Wyrok Sądu Wojewódzkiego został zaskarżony przez Powiat w całości. Skargę kasacyjną oparto na pierwszej podstawie kasacyjnej, a zarzuty dotyczyły błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 198 ze zm.) w związku z § 1, § 4 ust. 3 i 4 w związku z § 6 ust. 1 i § 10 i § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz. U. Nr 178, poz. 1833 ze zm.) w związku z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia 2011 oraz art. 73 ustawy z 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2018 r., poz. 969 ze zm.) poprzez przyjęcie, że wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego jest wyłącznie taki nieletni, który faktycznie korzystał z zakwaterowania w danym ośrodku, co oznacza faktyczne ich zamieszkiwanie w tym ośrodku na dzień 30 września danego roku bazowego, czyli że uwzględnianie wychowanka wagą P34 możliwe było tylko wówczas, gdy wychowanek został już przyjęty do ośrodka i korzystał w nim z zakwaterowania. Skarżący Powiat wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Zarzuty skargi kasacyjnej pozostają nieuzasadnione. Z tego powodu skarga kasacyjna, w myśl art. 184 p.p.s.a., podlegała oddaleniu, a motywy wyroku, zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. ograniczone do oceny zarzutów. Przede wszystkim zauważyć należy, że sprawa niniejsza została rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji, a także Naczelny Sąd Administracyjny w warunkach przewidzianego w art. 153 i art. 190 p.p.s.a. związania oceną prawną, wykładnią i wskazaniami co do dalszego postępowania, wynikającymi z prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 3310/18. Wykładnia ta – poza niezachodzącymi w tej sprawie wyjątkami – jest wiążąca w całym dalszym postępowaniu, czego konsekwencją jest m. in. niemożność na dalszym etapie skutecznego sformułowania zarzutów środka odwoławczego na podstawie poglądów z tą wykładnią sprzecznych. Poza tym podważenie wyniku dokonanej przez Sąd Wojewódzki wykładni tych przepisów prawa materialnego, które stanowiły przedmiot interpretacji dokonanej wcześniej w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny zależy od podniesienia przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisów regulujących instytucję związania oceną prawną i wykładnią w toku ponownego rozpoznania sprawy. Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów naruszenia art. 153 ani art. 190 p.p.s.a., co czyni podniesione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nieskutecznymi. Niezależnie od tego, należy podkreślić, że skarżący Powiat prezentuje w skardze kasacyjnej pogląd prawny wprost sprzeczny z wiążącą w niniejszej sprawie wykładnią przepisów prawa materialnego dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 listopada 2022 r. Uchodzi zresztą ona w orzecznictwie sądów administracyjnych za utrwaloną. Dla obliczenia wagi liczebności wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego należy rozumieć osobę, która korzysta z ośrodka, a więc faktycznie w nim się znajduje, nie zaś taką, która jedynie legitymuje się stosownym skierowaniem do takiego ośrodka (zob. wyrok NSA z 30 maja 2018 r., I GSK 879/18, LEX nr 2557591 oraz z 24 stycznia 2017 r., akt II GSK 1309/15, LEX nr 2258565). Skonstruowane w skardze kasacyjnej zarzuty doprowadzić do odmiennej konkluzji nie mogą. Dokonana w 2015 r. zmiana legislacyjna potwierdza tylko trafność przyjętego w orzecznictwie poglądu. Bezsprzecznie w świetle § 15 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej prze rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. poz. 1872) zakres uprawnienia skarżącego Powiatu jest szerszy niż w 2012 r. Przepis ten bowiem wprost przewiduje, że nieletni staje się wychowankiem już z chwilą otrzymania przez dyrektora ośrodka stosownego skierowania. Regulacja ta, wbrew tezom skargi kasacyjnej, nie usuwa luki prawnej, lecz odmiennie i korzystniej dla skarżącego Powiatu ukształtowała jego uprawnienie. W tej sytuacji przyjąć należy że w stanie prawnym obowiązującym w 2012 r. wychowankiem ośrodka był jedynie taki nieletni, który w ośrodku tym się faktycznie znajdował. Podnoszone w środku odwoławczym zagadnienie samowolnego przebywania części nieletnich poza ośrodkiem poglądu tego nie zmienia, bo dla uprawnienia skarżącego Powiatu przyczyna fatycznej nieobecności w ośrodku nie ma znaczenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.