I GSK 1015/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan-Pytlowany po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi M. P. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt I GSK 1003/12 skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 17 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 793/10 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 1003/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 793/10 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. W dniu [...] maja 2015 r. M. P. - na podstawie art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) wystąpił ze skargą o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2014 r. domagając się uchylenia wyroków sadów administracyjnych obu instancji i rozpoznania sprawy, a w konsekwencji uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L., a także zasądzenia kosztów postępowania. Wniósł także o zawieszenie postępowania do czasu do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt SK 7/15. Powołując się na art. 272 § 1 p.p.s.a., jako podstawę uzasadniającą żądanie wznowienie postępowania - skarżący wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt SK 14/12, w którym Trybunał orzekł, że: - § 6 ust. 5 w związku z § 5 pkt 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., oraz z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269; Nr 98, poz. 885; Nr 125, poz. 1065 i Nr 216, poz. 1829 oraz z 2003 r. Nr 84, poz. 780; Nr 137, poz. 1305; Nr 145, poz. 1407 i Nr 187, poz. 1828; dalej: rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r.) w zakresie, w jakim dotyczy przypadków nieświadomego przyjęcia przez sprzedającego oświadczenia o przeznaczeniu nabywanego oleju na cele opałowe zawierającego nieprawdziwe dane, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 793/10 uznał, iż wady oświadczeń o przeznaczeniu oleju na cele opałowe są równoznaczne z brakiem takich oświadczeń, a tym samym pozbawiają możliwości skorzystania ze stawki akcyzowej właściwej dla olejów opałowych. Skarżący zauważył, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny wydając wyrok z dnia 12 lutego 2015 r. rozpatrywał skargę konstytucyjną dotyczącą rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r., zaś stan faktyczny postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2014 r. dotyczył rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.; dalej: rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r.), jednakże został on wydany w oparciu o elementy stanu faktycznego tożsame ze stanem faktycznym, który był podstawą wniesienia skargi konstytucyjnej i wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia z dnia 12 lutego 2015 r. Zwróciła uwagę, że brzmienie przepisów, z których TK odkodował normę prawną poddaną ocenie konstytucyjnej, jest identyczne w stosunku do brzmienia przepisów w okresie, którego dotyczy sprawa zakończona wyrokiem NSA z dnia 4 kwietnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W rozpatrywanej sprawie, w skardze o wznowienie postępowania, powołany został, jako jej podstawa art. 272 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt SK 14/12 (Dz. U. 2015 r. poz. 235), stwierdzającym niezgodność § 6 ust. 5 w związku z § 5 pkt 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., oraz z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sentencja powyższego wyroku została ogłoszona w dniu 20 lutego 2015 r. w Dzienniku Ustaw z 2015 r., poz. 235, zaś skarga o wznowienie została wniesiona w dniu 19 maja 2015 r., a zatem z zachowaniem 3-miesięcznego terminu określonego w art. 272 § 2 w zw. z art. 83 § 2 p.p.s.a. oraz art. 112 k.c. w zw. z art. 83 § 1 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania podlega jednakże odrzuceniu. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Podkreślić należy, że w ujęciu przepisów działu VII p.p.s.a. wznowienie postępowania jest instytucją wyjątkową, przy czym ta wyjątkowość wyraża się w tym, iż wymieniona instytucja przysługuje od ściśle określonych orzeczeń (prawomocnych, kończących postępowanie) i na ściśle określonych podstawach (A. Kabat, Komentarz do art. 270 p.p.s.a. [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2013). Podstawy wystąpienia z żądaniem wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zostały określone w art. 271-274 p.p.s.a. Z uwagi na wyjątkowość instytucji wznowienia postępowania, niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przepisów określających podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Z treści art. 279 p.p.s.a. wynika, że podstawa wznowienia i jej uzasadnienie powinny zostać wskazane w skardze o wznowienie postępowania. Zgodnie natomiast z art. 280 § 1 p.p.s.a. "sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę". Badanie dopuszczalności skargi o wznowienie nie jest badaniem zasadności skargi, a jedynie badaniem warunków umożliwiających rozpatrywanie samej skargi. Oceny dokonuje się na podstawie twierdzeń zawartych w skardze. Na tym etapie sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, a tylko fakt ich powołania (zob. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2008 r. o sygn. akt I FSK 1837/07 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka odrzucenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Już z samej treści tej skargi wynika bowiem wyraźnie, że wskazana w niej podstawa wznowienia nie ma zastosowania w tej sprawie. Jako podstawę wznowienia postępowania strona wskazała art. 272 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania również przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Określona w cytowanym przepisie podstawa wznowienia wystąpi zatem wówczas, gdy po wydaniu prawomocnego orzeczenia przez sąd administracyjny Trybunał Konstytucyjny stwierdzi niezgodność z Konstytucją aktu normatywnego (bądź określonych jego przepisów), który stanowił podstawę wydania orzeczenia. W uchwale z dnia 28 czerwca 2010 r. o sygn. akt II GPS 1/10 (publ. ONSAiWSA 2010/5/81) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "Przepis art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie". Wystąpienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 272 § 1 p.p.s.a. autor skargi powiązał z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 12 lutego 2015 r. o sygn. akt SK 14/12 (publ. OTK-A 2015/2/15). W wyroku tym Trybunał orzekł, że "§ 6 ust. 5 w związku z § 5 pkt 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., oraz z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269; Nr 98, poz. 885; Nr 125, poz. 1065 i Nr 216, poz. 1829 oraz z 2003 r. Nr 84, poz. 780; Nr 137, poz. 1305; Nr 145, poz. 1407 i Nr 187, poz. 1828) w zakresie, w jakim dotyczy przypadków nieświadomego przyjęcia przez sprzedającego oświadczenia o przeznaczeniu nabywanego oleju na cele opałowe zawierającego nieprawdziwe dane, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można uznać, że w związku z wydaniem wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wystąpiła w niniejszej sprawie przesłanka wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 272 § 1 p.p.s.a. Akt normatywny, którego określone przepisy zostały uznane przez Trybunał za niezgodne Konstytucją, nie stanowił bowiem podstawy wydania zarówno kwestionowanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i kontrolowanych w tamtym postępowaniu decyzji organów podatkowych, co zresztą przyznaje sama strona skarżąca. Zarówno w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w L., jako sądem pierwszej instancji, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jako sądem kasacyjnym, przepis § 6 ust. 5 w związku z § 5 pkt 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. oraz § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. – nie był stosowany. W skardze kasacyjnej nie było zarzutu naruszenia ww. przepisów, gdyż w tym okresie obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej były bowiem rozstrzygnięcia organów podatkowych w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za okres od stycznia do grudnia 2005 r. W tamtym okresie nie znajdowały zastosowania zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269 z późn. zm.), skoro rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2004 r. Z akt sprawy nie wynika też, by organy podatkowe czy sądy administracyjne uznały, że przepisy te miały w sprawie zastosowanie. Za nieuprawnione należy uznać stanowisko autora skargi o wznowienie postępowania, wskazujące w istocie na dopuszczalność wznowienia postępowania w sytuacji orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją przepisów "analogicznych" do przepisów, które stanowiły podstawę wydania rozstrzygnięć w danej sprawie. Taka wykładnia byłaby sprzeczna z brzmieniem art. 272 § 1 p.p.s.a., które wyraźnie odnosi się do "aktu normatywnego (...), na podstawie którego zostało wydane orzeczenie". Jej akceptacja sprawiłaby, że w takim przypadku to sąd administracyjny kreowałby nieistniejącą w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłankę wznowieniową (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2014 r. o sygn. akt I FSK 1210/14). Ponadto zastosowanie w takim przypadku postulowanej przez stronę postępowania analogii prowadziłoby w istocie do przypisania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kompetencji zastrzeżonych dla Trybunału Konstytucyjnego w art. 188 pkt 1 i 3 Konstytucji RP. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.