I GSK 1063/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędziowie NSA Gabriela Jyż Czesława Socha Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 2/12 w sprawie ze skargi P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 2/12, uwzględnił skargę P. P. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdził, że nie podlega ono wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego. Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco: Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. określił skarżącemu podstawę opodatkowania podatkiem akcyzowym i zobowiązanie podatkowe z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu. Decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 23 lipca 2010 r. Skarżący 6 sierpnia 2010 r. złożył odwołanie za pomocą faksu, jak również w formie elektronicznej (e-mail). Następnie w dniu 7 sierpnia 2010 r. nadał to samo odwołanie w Urzędzie Poczty w R. Ponadto w dniu 9 sierpnia 2010 r. złożył w Urzędzie Celnym w R. wniosek z dnia 7 sierpnia 2010 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. Wystąpił alternatywnie o przyjęcie, że odwołanie złożył z zachowaniem terminu lub przywrócenie terminu. Wyjaśnił, że placówka Poczty Polskiej, w której zamierzał złożyć odwołanie, była czynna do godziny 22:00, co uniemożliwiło mu dokonanie tej czynności o godzinie 22:30. Postanowieniem z dnia 24 października 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ uznał, że złożenie odwołania za pośrednictwem faksu nie może wywrzeć skutku równego ze złożeniem pisma, gdyż zmieniony z dniem 17 czerwca 2010 r. art. 168 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.) nie przewiduje takiej formy nadania pisma. W ocenie organu, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w spowodowaniu uchybienia terminu do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji, bowiem informacja o godzinach urzędowania urzędu pocztowego była wywieszona na drzwiach placówki pocztowej i na stronach internetowych Poczty Polskiej S.A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargę wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 191 w związku z art. 12 § 6 pkt 1 i art. 162 § 1 O.p. Organ pominął bowiem wskazywaną przez skarżącego okoliczność dotyczącą wniesienia odwołania drogą elektroniczną z zachowaniem terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. Uchybienie to mogło zaś mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu skuteczne wniesienie odwołania powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności (alternatywny) należy uznać za bezprzedmiotowy. Sąd wskazał również, że zawarta w odpowiedzi na skargę argumentacja organu dotycząca wniesienia odwołania drogą elektroniczną przedstawiona w odpowiedzi na skargę jest spóźniona, a także wadliwa. Sąd wskazał, że w okresie od 12 listopada 2010 r. do 14 października 2011 r. brak było bowiem przepisów wykonawczych do art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565, dalej: ustawa o informatyzacji). To zaś oznacza, że w tym okresie za skuteczne należy uznać wniesienie odwołania drogą elektroniczną, jeżeli podatnik wykaże dowodami, o których mowa w art. 181 O.p., że odwołanie wniesione tą drogą dotarło do serwera adresata, umożliwiając w sensie technicznym jego odczytanie. W świetle art. 170 § 2 O.p., wniesienie odwołania drogą elektroniczną na adres Oddziału Celnego w R. Sąd uznał za wniesione z zachowaniem terminu, jeżeli dotarło do serwera tego adresata przed upływem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. W ocenie Sądu zasadny okazał się zarzut wydania zaskarżonego aktu z naruszeniem przepisów art. 12 § 6 pkt 1 i art. 162 § 1 O.p, gdyż organ odwoławczy nie ustalił, czy odwołanie wysłane drogą elektroniczną zostało wniesione z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy obowiązany będzie merytorycznie rozpoznać odwołanie skarżącego wysłane drogą elektroniczną, jeżeli ten dokument dotarł do Oddziału Urzędu Celnego w R. 6 sierpnia 2010 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien zostać rozpoznany dopiero wówczas, gdy organ wykaże, że skarżący uchybił terminowi przewidzianemu dla tej czynności. Dyrektor Izby Celnej w W. skargą kasacyjną zaskarżył powyższe orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucono: I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuczynienie zadość wymaganiom stawianym uzasadnieniu wyroku; b) art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez błędne uwzględnienie skargi, a w wyniku tego uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W., pomimo że w sprawie wystąpiły przesłanki do oddalenia skargi przez Sąd ze względu na zgodność z prawem wydanego postanowienia. II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.: a) art. 162 § 1 w związku z art. 168 § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w stanie prawnym zakreślonym okolicznościami faktycznymi sprawy; b) art. 12 § 6 pkt 1 i art. 168 § 1 O.p. w związku art. 14 i art. 15 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 40, poz. 230; dalej: ustawa o zmianie) poprzez błędną wykładnię, że w dacie upływu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R., brak było przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, a tym samym uznanie, że wniesienie odwołania na dowolną skrzynkę poczty elektronicznej uznać należy za skuteczne. W ocenie organu, Sąd dokonał błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 12 § 6 pkt 1 i art. 168 § 1 O.p. w związku z art. 14 i art. 15 ustawy o zmianie, które rzutowało na niewłaściwą wykładnię przepisu art. 162 § 1 O.p. w obiektywnym stanie prawnym i faktycznym sprawy, a w konsekwencji na uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. Ponadto w ocenie organu nie można uznać, że wysłanie odwołania na adres elektronicznej skrzynki wewnętrznej komórki organizacyjnej Urzędu Celnego w R. jest równoznaczne z wysłaniem odwołania w formie przewidzianej w art. 168 § 1 O.p. – tj. na elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego. Wniesienie przez skarżącego w dniu 6 lipca 2010 r. odwołania na niewłaściwą skrzynkę poczty elektronicznej (Oddziału Celnego w R.) nie powoduje zachowania terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 12 § 6 pkt 1 O.p. Skarżący nie wysłał bowiem podania na właściwy adres elektronicznej skrzynki podawczej organu podatkowego, a tym samym nie mógł i nie otrzymał urzędowego potwierdzenia odbioru, o którym mowa w powołanym przepisie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadneinia odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny może na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. oddalić skargę kasacyjną wyłącznie wtedy, gdy orzeczenie sądu I instancji jest trafne lecz błędnie uzasadnione. Stosownie do art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany wyżej przepis ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą występować łącznie. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną było ustalenie zaistnienia bądź nie zaistnienia pierwszej przesłanki przywrócenia terminu, czyli uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. "Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiążę się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (...)" (Krajewski J., [w:] Ereciński T., Jędrzejewska M., Jodłowski J., Krajewski J., Krzemiński Z., Piasecki K., Pietrzykowska J., Wengerek E., Zieliński A., Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, tom I, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1989, str. 274 "O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Jednak, "jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku". (Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem... str. 160). Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W piśmiennictwie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności). I tak, udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, str. 371). W rozpoznawanej sprawie, we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący napisał, że nie mógł nadać odwołania za pośrednictwem poczty, ponieważ jedyna w mieście i na obszarze dawnego województwa [...] poczta "całodobowa" – z której skarżący jak podaje korzystał wiele razy – nie była jednak czynna całodobowo w dzień powszedni (piątek). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ odwoławczy weryfikował informację skarżącego, zwracając się do Naczelnika Urzędu Pocztowego R. nr 1 z zapytaniem dotyczącym godzin działania tego Urzędu Pocztowego oraz czy w dniu 6 sierpnia 2010 r. (piątek) placówka ta była czynna tego dnia całodobowo. Poprosił też o informację czy w tym dniu jakakolwiek placówka Urzędu Poczty Polskiej S.A. znajdująca się w okolicy była czynna całodobowo. W odpowiedzi uzyskał informację, że w dniu 6 sierpnia 2010 r. Urząd Pocztowy R. nr 1 był czynny od 0:00 – 22:00, więc nie był czynny całodobowo, oraz że żadna placówka podlegająca CP ORJ R. na terenie R. nie była czynna całodobowo ani nie pełniła dyżuru 24-godzinnego zastępując Urząd Pocztowy R. 1. W kontekście wyjaśnień skarżącego zawartych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zarówno pytanie, jak i odpowiedź Naczelnika Urzędu Pocztowego nie dotyczą istoty sprawy. Z wyjaśnień skarżącego zawartych we wniosku o przywrócenie terminu wynika bowiem, że Urząd Pocztowy R. nr 1 generalnie jest czynny całodobowo, natomiast w dniu 6 sierpnia 2010 r. wyjątkowo był czynny do 22:00. Zatem istotną informacją, jaką należało uzyskać była odpowiedź na pytanie, czy w dniu 6 sierpnia 2010 r. Urząd Pocztowy nr 1 wyjątkowo był czynny do godz. 22:00, czy też są to stałe godziny jego urzędowania. Taki stan rzeczy sugeruje bowiem informacja Naczelnika Urzędu Pocztowego, że żadna placówka pocztowa nie zastępowała Urzędu Pocztowego R. 1 całodobowo. Ustalenie tej okolicznosći ma istotne znaczenie dla rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, bowiem pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wobec braku dokonania ustaleń w powyższym zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że trafne jest rozstrzygnięcie Sądu I instancji uchylające postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] października 2011 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, natomiast nie podziela stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ pominął wskazaną przez skarżącego okolicznosć wniesienia odwołania drogą elektroniczną z zachowaniem terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. Zważywszy na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.