I GSK 1113/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia del. WSA Izabela Najda-Ossowska Protokolant Milena Budna po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej PPHU "E.-G." s.c E. L., R. S. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 30 maja 2012 r.; sygn. akt I SA/Bk 68/12 w sprawie ze skargi PPHU "E.-G." s.c E. L., Robert S. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2012 r.; nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od PPHU "E.-G." s.c E. L., R. S. w G. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Bk 68/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę [...] s.c. E. L., R. .S. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o podatek akcyzowy. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. Decyzja z [...] listopada 2011 r., określająca stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za okresy od stycznia do października 2009 r., została doręczona pełnomocnikowi spółki [...] listopada 2011 r. W dniu [...] grudnia 2011 r. pełnomocnik wystosowała do organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wraz z wnioskiem złożone zostało odwołanie. Postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w B. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W zaskarżonym do Sądu postanowieniu organ wskazał, że termin do wniesienia odwołania upłynął [...] grudnia 2011 r., natomiast odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym [...] grudnia 2011 r. Z uwagi na powyższe oraz odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej w skrócie: "O.p.". W skardze do Sądu pełnomocnik strony wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Celnej w całości, wskazując, że z uwagi na wielowątkowość sprawy i zaangażowanie pełnomocnika prowadzącego ją od ponad półtora roku, nie istniały żadne możliwości przekazania sprawy innej kompetentnej osobie. Krótki czas, jaki pozostał do złożenia odwołania w chwili wystąpienia choroby oraz stan zdrowia pełnomocnika w żadnym razie nie pozwalały na sporządzenie odwołania, ani na zaangażowanie innej osoby, która mogłaby dokonać tej czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zaskarżonym wyrokiem skargę oddalił, podkreślając na wstępie, że przedmiotem sądowej kontroli w tej sprawie jest jedynie postanowienie organu stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia stanowi art. 228 § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem, uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu, stosownie do treści ww. przepisu. Z uregulowania art. 228 § 1 O.p. wynika, że organ odwoławczy, do którego wpływa środek zaskarżenia, jest obowiązany w pierwszej kolejności zbadać czy środek ten spełnia warunki formalne. Merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez ten organ jest możliwe w razie ustalenia, że odwołanie spełnia warunki formalne. Jednym z takich warunków jest złożenie odwołania w odpowiednim terminie. W rozpatrywanej sprawie termin do złożenia odwołania wynosił 14 dni od dnia doręczenia stronie skarżącej decyzji organu pierwszej instancji (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). Decyzja Dyrektora UKS w B. z [...] listopada 2011 r. została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony [...] listopada 2011 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem [...] grudnia 2011 r. Odwołanie zostało złożone [...] grudnia 2011 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Oddzielnym postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. organ odmówił jednak stronie przywrócenia tego terminu. W związku z tym istniały podstawy do wydania zaskarżonego w tej sprawie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Podnoszone w skardze okoliczności, mające wskazywać na brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, nie mogą mieć znaczenia w tym postępowaniu, gdyż były przedmiotem badania w odrębnym postępowaniu. Negatywne rozstrzygnięcie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania sprawia, że organ ma obowiązek wydać postanowienie, o którym mowa w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło [...] "E. G." s.c. E. L., R. S., zaskarżając go w całości i zarzucając mu, zgodnie z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) naruszenie przez Sąd I instancji następujących przepisów, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez: 1) nieuwzględnienie zarzutu skarżącej w zakresie naruszenia przez organ podatkowy art. 228 § 1 pkt 1 w zw. art. 162 § 1 O.p. polegającego na stwierdzeniu, iż w sprawie uchybiono terminowi do wniesienia odwołania, pomimo że strona wraz z odwołaniem złożyła wniosek o przywrócenie terminu zachowując wszelkie wymogi formalne i uprawdopodabniając brak swojej winy; 2) nieuwzględnienie zarzutu skarżącej w zakresie naruszenia przez organ podatkowy art. 228 § 1 pkt 1 O.p. polegającego na stwierdzeniu, iż uchybiono terminowi do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy skarżąca zrealizowała wszystkie przesłanki uzasadniające jego przewrócenie, 3) niedostrzeżenie przez Sąd i pominięcie naruszenia przez organ podatkowy podstawowych zasad postępowania podatkowego wynikających z art. 120, 121 i 122 O.p., tj. zasady praworządności i zasady zaufania do organów podatkowych poprzez stwierdzenie uchybienia terminowi, pomimo realizacji przesłanek uzasadniających jego przywrócenie, zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej poprzez wydanie decyzji z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności; 4) zdawkowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, brak dostatecznego wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych, w oparciu o które Sąd sformułował rozstrzygnięcie w sprawie. Wskazując na powyższe zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej spółki powtórzyła argumentację zawartą w skardze ponownie podkreślając, że z uwagi na wielowątkowość sprawy i zaangażowanie pełnomocnika prowadzącego ją już od ponad półtora roku, nie istniały żadne możliwości przekazania sprawy innej kompetentnej osobie. Natomiast jej stan zdrowia nie pozwolił na rzetelnie zapoznanie ze sprawą innej osoby, jak również sama nie mogła uczynić zadość terminowi. Ponadto, w sprawie nie jest sporny, jak chce Sąd, stopień zawinienia pełnomocnika w uchybieniu terminowi, ale fakt braku zawinienia po stronie pełnomocnika skarżącej. Nie ma więc mowy nawet o najmniejszym stopniu zawinienia czy niedbalstwie, gdyż przyczyną uchybienia terminowi była nagła choroba pełnomocnika, udowodniona przedłożonym zwolnieniem lekarskim. Pełnomocnik nie uprawdopodobnił przyczyny wyłączającej jej winę, ale ją udowodnił. Podkreśliła, że jej niezdolność do pracy została stwierdzona zwolnieniem lekarskim, natomiast rolą Sądu ani organu podatkowego nie jest orzekanie o stopniu tej niezdolności. Niezdolność do pracy stwierdzona zwolnieniem oznacza bowiem niezdolność do każdej pracy, co wynika również z przepisów prawa. Tymczasem Sąd oraz organ podatkowy poddali analizie stopień niezdolności do pracy, a tym samym postawili siebie w roli biegłego z zakresu medycyny, co jest absolutnie niedopuszczalne. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, wskazując, że skarżąca stara się obalić skuteczność postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, powołując się na okoliczności dopełnienia warunków do rozstrzygnięcia wniosku o jego przywrócenie. Jednakże okoliczność ta nie podlega badaniu w niniejszym postępowaniu, które dotyczy zasadności wydania przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Przed odniesieniem się do poszczególnych jej zarzutów przypomnieć należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazane przez stronę skarżącą naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne powinny być uzasadnione. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony, ma bowiem obowiązek uzasadnić, w czym upatruje uchybienia temu przepisowi. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być skonstruowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, uznanymi przez autora skargi kasacyjnej za naruszone. Winno ono też być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu odpowiednio o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej determinuje zakres kontroli instancyjnej jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych. Uwzględniając powyższe, skarga kasacyjna nie jest zasadna. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w zaskarżonym wyroku ocenił zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2012 r., nr[...], wydanego na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., który zobowiązuje organ odwoławczy do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Natomiast w rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzut naruszenia art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 162 § 1 O.p. W ramach tych zarzutów (pkt 1 i 2 petitum kasacyjnej) podniesiono, że stwierdzono, iż uchybiono terminowi do wniesienia odwołania, pomimo że strona wraz z odwołaniem złożyła wniosek o przywrócenie terminu, zachowując wszelkie wymogi formalne, uprawdopodabniając brak swojej winy, czyli wszystkie przesłanki uzasadniające jego przywrócenie. Otóż zgodnie z powołanym w skardze kasacyjnej przepisem art. 228 § 1 pkt 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy odwołanie jest niedopuszczalne ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych, co uniemożliwia jego rozpoznanie co do istoty. Zatem powołany przez skarżącą jako naruszony przepis art. 228 § 1 pkt 1 O.p. odnosi się do zupełnie innej sytuacji faktycznej i prawnej aniżeli ta, która została objęta zaskarżonym do WSA w Białymstoku postanowieniem wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Z kolei powołany w skardze kasacyjnej przepis art. 162 § 1 O.p. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ten przepis reguluje kwestię przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie wydane w oparciu o ostatnio powołany przepis odnosi się do sytuacji faktycznej, gdy strona złoży wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, której uchybiła. Nie jest jednakże ten przepis podstawą prawną do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W rozpoznawanej sprawie przepis ten nie był więc stosowany ani oceniany w zaskarżonym wyroku, gdyż nie tych regulacji dotyczyło postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] października 2012 r. (wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p.). Tym samym Sąd I instancji nie mógł naruszyć przepisów art. 228 § 1 pkt 1 i art. 162 § 1 O.p., gdyż ich nie stosował. Zarzuty te są więc całkowicie chybione. Nie jest też trafny zarzut dotyczący naruszenia art. 120, 121 i art. 122 O.p. (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej) poprzez stwierdzenie uchybienia terminu, pomimo realizacji przesłanek uzasadniających jego przywrócenie. Zauważyć należy, że całe uzasadnienie skargi kasacyjnej sprowadza się do przytaczania argumentacji, która w ocenie skarżącej uzasadniała uwzględnienie jej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca nie zauważa, że przedmiotem kontroli kasacyjnej w tej sprawie nie jest wyrok Sądu I instancji, którym oceniono zgodność z prawem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienie odwołania, lecz orzeczenie Sądu, którym oceniono zgodność z prawem postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z tych więc względów zarzuty odnoszące się do kwestionowania rozstrzygnięcia wydanego w sprawie dotyczącej postanowienia o odmowie przywrócenia terminu w niniejszej sprawie nie mogły być skutecznie podnoszone. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 120, 121 i 122 O.p. także odnoszą się do kwestii związanej z odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kasator natomiast nie zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 O.p., czyli przepisów, które w tej sprawie były przez Sąd I instancji stosowane w związku z kontrolą legalności postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zauważyć w związku z tym jedynie należy, że z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, iż postanowienie w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania zostało wydane po negatywnym rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy o wniosku skarżącej o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tym przedmiocie zostało wydane przez organ odwoławczy w dniu 18 października 2012 r. i było ostateczne (art. 228 § 2 O.p.) w dniu wydania przez organ odwoławczy postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Konsekwencją odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, która została rozstrzygnięta w odrębnym postanowieniu, był obowiązek organu do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Organ odwoławczy wydając tego rodzaju postanowienie nie naruszył więc art. 120, 121 i 122 O.p. Nie jest też trafny zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji dokonał pełnego wyjaśnienia faktycznego i prawnego podjętego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim, wbrew zarzutom kasatora, Sąd I instancji odniósł się do zarzutów skargi i wyjaśnił, że przedmiotem kontroli legalności w tej sprawie jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast podnoszone w skardze okoliczności mające wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie mogą mieć znaczenia w tym postępowaniu, gdyż były przedmiotem badania w postępowaniu rozstrzygającym o wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszelkie wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. i zostało tak sporządzone, że poddaje się pełnej kontroli instancyjnej. Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykazał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy, o czym stanowi art. 133 § 1 p.p.s.a., oznacza jedynie zakaz wyjścia przez sąd poza materiał znajdujący się w tych aktach. Taka sytuacja w tej sprawie nie miała miejsca. Natomiast zarzut pominięcia przez sąd części materiału dowodowego nie może być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i ocen ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Natomiast uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazuje, że skarżąca nie podważa ustaleń faktycznych co do terminu do wniesienia odwołania oraz terminu wykonania tej czynności. Z tych zatem przyczyn skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 204 pkt 1 p.p.s.a.