I GSK 113/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 368/21 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 26 kwietnia 2021 r., nr KO.411.623.2021 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. M. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 14 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 368/21 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 26 kwietnia 2021 r., w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 list. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca wniosła zarzut nieistnienia obowiązku objętego podstawą wystawienia tytułów wykonawczych z 19 stycznia 2021 r. Wierzyciel postanowieniem z 4 marca 2021 r. oddalił zarzuty skarżącej. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji postanowieniem, uchyliło postanowienie wierzyciela w części dotyczącej zarzutu skarżącej co do nieistnienia obowiązku stwierdzonego jednym z wymienionych w zrzutach skarżącej tytułem wykonawczym. W uzasadnieniu organ analizował zgłoszone przez skarżącą zarzuty co do pozostałych tytułów i podzielił ocenę organu pierwszej instancji o ich niezasadności. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ odwoławczy, uchylając zaskarżone postanowienie w części powinien wydać zarówno nowe rozstrzygnięcie zarówno co do uchylonej części, jak i orzec odnośnie pozostałej części, niepodlegającej uchyleniu. W ocenie Sądu Wojewódzkiego organ naruszył art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r. poz. 256) - dalej "k.p.a." w związku art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz z art. 6 k.p.a. i art. 15 k.p.a. Organ wywiódł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit c. p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. i art. 144 k.p.a. przez przyjęcie, że organ odwoławczy uchylając zaskarżone postanowienie w części i orzekając w tym zakresie co do istoty sprawy, powinien wydać również orzeczenie co do pozostałej, nieuchylonej części postanowienia poprzez stwierdzenie, iż w pozostałym zakresie postanowienie utrzymuje w mocy; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 i 2, art. 144, art. 15, art. 6 i 107 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędną ocenę naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, i w konsekwencji błędnego przyjęcia braku rozstrzygnięcia co do części nie objętej uchyleniem; c) art. 151 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia mimo istnienia podstaw do oddalenia skargi. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, bo skarżący kasacyjnie organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Zarzuty środka odwoławczego okazały się uzasadnione. W złożonej skardze kasacyjnej zawarto tylko zarzuty naruszenia przepisów postępowania, przy czym pierwsze dwa z nich w istocie dotyczą tego, czy uchylenie przez organ odwoławczy decyzji w części i orzeczenie reformatoryjne w tej części, przy braku wypowiedzi w sentencji decyzji co do pozostałej części decyzji pierwszoinstancyjnej stanowiło naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji organu odwoławczego. Orzeczenie organu odwoławczego o uchyleniu decyzji w części, przy braku innych rozstrzygnięć, oznacza że w pozostałej części organ utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Pogląd ten znajduje oparcie w literalnej wykładni art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. a także w stanowisku prezentowanym w piśmiennictwie i orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazuje się, że w katalogu orzeczeń dostępnych organowi odwoławczemu, rozstrzygających co do istoty daje się wyodrębnić decyzje merytoryczne i merytoryczno-reformatoryjne. Te pierwsze – jak zauważył Z. Kmieciak – "utrzymują w mocy zaskarżoną decyzję, drugie zaś – uchylają ją w całości lub w części i w tym zakresie rozstrzygają o istocie sprawy" (zob. Z. Kmieciak [w:] Z. Kmieciak i inni, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, s. 805, zob. też. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 723–725, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt I GSK 1226/19, LEX nr 2740638) Dlatego zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że organ nie jest obowiązany do stwierdzenia w sentencji decyzji (tu: postanowieni), że w pozostałej (nieuchylonej) części utrzymuje zaskarżone postanowienie w mocy, pod warunkiem wszakże że zakres uchylonej części jest jednoznacznie określony i że organ wywiązał się z wynikającego z art. 15 k.p.a. rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym w jej całokształcie. O tym świadczy lektura uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w którym rozważono wszystkie okoliczności tej sprawy, w tym zarzuty i argumenty skarżącej zgłoszone w zarzutach. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy w sposób niebudzący wątpliwości oznaczył, w jakim zakresie uchylił zaskarżone postanowienie i w tym zakresie orzekł co do istoty. W uzasadnieniu wypowiedział się też jednoznacznie akceptująco co do pozostałych kwestii zawartych w postanowieniu organu pierwszej instancji. Nie ulega więc wątpliwości, że w pozostałej nieuchylonej części, postanowienie organu pierwszej instancji zyskało przymiot ostateczności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.