I GSK 1259/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-08-01
Skład orzekający: Janusz Zajda, Małgorzata Grzelak, Anna Apollo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady powiatu ustalająca zasady udzielania i rozliczania dotacji dla szkół niepublicznych może nałożyć na te szkoły obowiązek przechowywania dokumentacji rekrutacyjnej przez okres 5 lat, mimo że przepisy ustawy o systemie oświaty dotyczące przechowywania danych osobowych kandydatów w postępowaniu rekrutacyjnym przewidują krótsze terminy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uchwała rady powiatu, która nałożyła na szkoły niepubliczne obowiązek przechowywania dokumentacji rekrutacyjnej przez 5 lat w celu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji, mieści się w granicach upoważnienia ustawowego zawartego w art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Sąd podkreślił, że celem tej regulacji jest umożliwienie skutecznej kontroli wydatkowania środków publicznych, a przepisy dotyczące przechowywania danych osobowych w postępowaniu rekrutacyjnym (art. 20ze u.s.o.) nie mają zastosowania w tym kontekście do szkół niepublicznych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchwały Rady Powiatu Oleskiego ustalającej zasady udzielania dotacji szkołom niepublicznym. Skarżący, prowadzący takie szkoły, zakwestionowali § 5 ust. 9 uchwały, który nakładał na nich obowiązek przechowywania dokumentacji organizacyjnej, finansowej, przebiegu nauczania oraz podań o przyjęcie słuchaczy przez okres co najmniej 5 lat od końca roku, w którym dotacja została udzielona. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów ustawy o systemie oświaty, w szczególności art. 20ze, dotyczącego terminów przechowywania danych osobowych w postępowaniu rekrutacyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając uchwałę za zgodną z prawem. Skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. NSA Anna Apollo (spr.) Protokolant Anna Sobińska po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A s.c. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I SA/Op 154/16 w sprawie ze skargi A s.c. w G. na uchwałę Rady Powiatu Oleskiego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielania dotacji szkołom niepublicznym oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 7 września 2016 r. sygn. akt I SA/Op 154/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę K. Z., E. Z., J. P. spółka cywilna z siedzibą w G. (dalej określani jako skarżący) na uchwałę Rady Powiatu Oleskiego z [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie dotacji przyznawanych szkołom niepublicznym.
Stan sprawy sąd pierwszej instancji przedstawił następująco:
Uchwałą z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Rady Powiatu Oleskiego ustalono zasady dotacji przyznawanych niepublicznym szkołom i placówkom działającym na terenie Powiatu Oleskiego.
Uchwałę podjęto na podstawie art. 90 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. 2004, nr 256 poz. 2572 ze zm., dalej określanej skrótem u.s.o.) oraz art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz. U. 2015, poz. 1445 dalej określanej skrótem u.s.p.).
Skarżący w skardze na tę uchwałę zakwestionowali zapis § 5 ust. 9. Zgodnie z tym przepisem "osoby prawne lub fizyczne prowadzące dotowane szkoły i placówki niepubliczne zobowiązane są do przechowywania dokumentacji organizacyjnej, finansowej i przebiegu nauczania oraz podań o przyjęcie słuchaczy szkół, w którym nie jest realizowany obowiązek szkolny lub nauki przez okres co najmniej 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była udzielona".
W związku z czym zarzucili uchwale naruszenie:
- art. 20ze ust. 1 i 2 u.s.o. przez jego błędną wykładnię skutkującą nałożeniem na osobę prawną lub fizyczną prowadzącą dotowane szkoły obowiązku przechowywania między innymi dokumentacji rekrutacyjnej uczniów przez okres co najmniej 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była udzielona, podczas gdy dane osobowe kandydatów zgromadzone w celach postępowania rekrutacyjnego oraz dokumentacja postępowania rekrutacyjnego są przechowywane nie dłużej niż do końca okresu, w którym uczeń uczęszcza do danej publicznej szkoły, publicznej placówki, na zajęcia w publicznej placówce oświatowo-wychowawczej, na kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych lub na kwalifikacyjny kurs zawodowy;
- art. 90 ust. 3e i 3f oraz ust. 4 u.s.o. polegające na przekroczeniu kompetencji Rady Powiatu Oleskiego w zakresie ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji o których mowa w art. 90 ust. 1a i 2a - 3b u.s.o. przez nałożenie na osobę prawną lub fizyczną prowadzącą dotowane szkoły obowiązku przechowywania między innymi dokumentacji rekrutacyjnej uczniów, przez okres co najmniej 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była udzielona, podczas gdy dokumentacja rekrutacyjna nie odzwierciedla faktycznego uczestnictwa słuchaczy w zajęciach i nie obejmuje dokumentacji przebiegu nauczania.
Uzasadniając zarzuty skarżący podkreślili, że uchwała, jako akt niższego rzędu w hierarchii źródeł prawa niż ustawa o systemie oświaty i Konstytucja RP, nie może być z nimi sprzeczna. Uchwała wydana na podstawie art. 90 ust. 4 u.s.o. może w szczególności zawierać przepisy regulujące treść wniosku o przyznanie dotacji, upoważnienie jednostek organizacyjnych działających w ramach właściwego urzędu do weryfikacji formalnej wniosków albo szczegółowy tryb prowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystania środków. Ponadto ustawa nie przewiduje kontroli liczby uczniów w szkole, a jedynie kontrole prawidłowości wykorzystania dotacji na tych uczniów udzielonej. Wreszcie skarżący zauważyli, że przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 29 sierpnia 2014 r. zaliczają do dokumentacji przebiegu nauczania: dziennik zajęć, księgę ewidencji słuchaczy i arkusz ocen i nie nakładają na organ prowadzący szkołę niepubliczną o uprawnieniach szkoły publicznej obowiązku przechowywania dokumentacji rekrutacyjnej czy też podań słuchaczy przez okres 5 lat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalając skargę skarżących na wstępie stwierdził, że skarżący, prowadzący w ramach spółki cywilnej szkoły niepubliczne działające w Powiecie Oleskim, mają interes prawny, w rozumieniu art. 87 § 1 u.s.p., w zaskarżeniu uchwały. Bowiem uchwała Rady Powiatu Oleskiego z [...] listopada 2015 r. dotycząca dotacji przyznanych niepublicznym szkołom i placówkom działającym na terenie Powiatu Oleskiego może naruszać indywidualny, prawnie chroniony interes skarżących i wpływać na sytuację prawną wspólników. Wyczerpali również tryb wnoszenia skargi.
Oceniając legalność zaskarżonego zapisu uchwały sąd pierwszej instancji uznał, że zapis § 5 ust. 9 uchwały nie wykracza poza delegację art. 90 ust. 4 u.s.o. Że dopuszczalne jest określenie w akcie prawa miejscowego jakim jest uchwała Rady Powiatu innych warunków niezbędnych do realizacji celu w postaci kontroli prawidłowości wykorzystania środków publicznych przez zobowiązanie organu prowadzącego szkołę niepubliczną, o jakiej stanowi Rozdział 8 (art. 82 i nast.) u.s.o. do przechowywania dokumentacji organizacyjnej, finansowej i przebiegu nauczania oraz podań o przyjęcie słuchaczy szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub nauki przez okres co najmniej 5 lat. Zarzucane przez skarżących naruszenie zapisu art. 20ze u.s.o. nie zachodzi. Przepis ten, zawarty w Rozdziale 2 u.s.o. "Wychowanie przedszkolne, obowiązek szkolny i obowiązek nauki", określa terminy przechowywania danych osobowych zgromadzonych w celach postępowania rekrutacyjnego oraz odpowiedniej dokumentacji do końca okresu wychowania przedszkolnego (uczęszczania do szkoły itd.) albo – co do osób nieprzyjętych, przez okres roku, z wyjątkiem przewidzianym w wypadku zaskarżenia rozstrzygnięcia dyrektora. Terminy te nie mogą być jednak odniesione do szkół (placówek) niepublicznych wobec osobnej regulacji Rozdziału 8 u.s.o. i braku odesłania do przepisu art. 20ze u.s.o.
W ocenie sądu pierwszej instancji zapis § 5 ust. 9 uchwały nie narusza także zakresu delegacji jaką organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, tu Powiatu Oleskiego, wypełnił przez wydanie zaskarżonej uchwały. Bowiem możliwość uregulowania trybu i zakresu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji o jakiej stanowi art. 90 ust. 1a-1c i 2-3b u.s.o. obejmuje także prawo określenia okresu przechowywania dokumentacji oraz podań o przyjęcie słuchaczy szkół. W każdym razie zapisy art. 90 ust. 3e i 3f mówią tylko o prawie organów jednostek samorządu terytorialnego do kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji przyznanych z budżetów tych jednostek oraz formie realizacji tego uprawnienia (prawo wejścia na teren szkoły, prawo wglądu do dokumentacji). Delegacja do ustalenia "trybu i zakresu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji" wynikająca z art. 90 ust. 4 u.s.o. nie ogranicza się do ustalenia: podstawy obliczania dotacji, zakresu danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania ani terminu i sposobu rozliczenia dotacji. Przesądza o tym użycie zwrotu "w szczególności", co oznacza jedynie przykładowość wyliczenia jakie okoliczności objęte zostaną ustaleniem "trybu i zakresu kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania" dotacji.
Skargę kasacyjna od powyższego wyroku wnieśli skarżący. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu naruszenie prawa materialnego:
1.art.20ze ust. 1 i 2 u.s.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na osobę prawną lub fizyczną prowadzącą dotowane szkoły organ administracji publicznej jest uprawniony do nałożenia na ww. podmiot obowiązku do przechowywania m.in. dokumentacji rekrutacyjnej uczniów / przez okres co najmniej 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była udzielona, podczas gdy "dane osobowe kandydatów zgromadzone w celach postępowania rekrutacyjnego oraz dokumentacja postępowania rekrutacyjnego są przechowywane nie dłużej niż do końca okresu, w którym uczeń uczęszcza do danej publicznej szkoły, publicznej placówki, na zajęcia w publicznej placówce oświatowo –wychowawczej, na kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych lub na kwalifikacyjny kurs zawodowy,
2. art. 20ze ust. 1 i 2 u.s.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten zawarty jest w Rozdziale 2 u.s.o. "Wychowanie przedszkolne, obowiązek szkolny i obowiązek nauki", a terminy wskazane w artykułach tego rozdziału nie mogą być odniesione do szkół (placówek) niepublicznych wobec osobnej regulacji Rozdziału 8 u.s.o. i braku odesłania do cytowanego przepisu art.. 20ze u.s.o., podczas gdy art. 20ze u.s.o. zawarty jest w Rozdziale 2.a "Przyjmowanie do publicznych przedszkoli, publicznych innych form wychowania przedszkolnego, publicznych szkól i publicznych placówek", a z uwagi, iż brak jest wprost regulacji terminu przechowywania dokumentacji rekrutacyjnej w przedmiotowej sprawie to analogicznie z dokumentacją powinny postępować szkoły niepubliczne chyba że osoba prowadząca ustali dłuższe okresy przechowywania dokumentacji rekrutacyjnej.
3. art. 90 ust. 3e i f oraz ust. 4 u.s.o. polegające na przyjęciu przez Sąd, iż Rada Powiatu w Oleśnie nie przekroczyła swoich kompetencji w zakresie ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji, o których rnowa w art. 90 ust. 1 a i 2a-3b u.s.o., co stanowi kontynuację nałożenia przez Radę Powiatu w Oleśnie na osobę prawną lub fizyczną prowadzącą dotowane szkoły obowiązku przechowywania m, in dokumentacji rekrutacyjnej uczniów, przez okres co najmniej 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była udzielona pod czas gdy dokumentacja rekrutacyjna nie odzwierciedla faktycznego uczestnictwa słuchaczy w zajęciach i nie obejmuje dokumentacji przebiegu nauczania.
W oparciu o powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji w całości i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od strony postępowania Rady Powiatu Oleskiego na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu przed sądem I i II instancji.
Argumenty a poparcie zarzutów przytoczono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 183 § 1 zd. pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej określanej skrótem P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności, określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w takim zakresie oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jego podstawami, czyli wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami prawa materialnego lub procesowego, a także wnioskami.
Dalej stwierdzić należy, że w skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Z uwagi na ich kompatybilny charakter zasadnym jest ich łączne rozpatrzenie. Przed przystąpieniem do ich oceny należy poczynić kilka uwag ogólnych. Uchwały podejmowane na podstawie art. 90 ust. 4 u.s.o. są aktami prawa miejscowego. Zgodnie z art. 87 ust. 2 w zw. z art. 94 Konstytucji RP akty prawa miejscowego zawierające przepisy generalne, powszechnie obowiązujące na obszarze działania organu, który taki akt prawny ustanowił oraz stanowiące o obowiązkach lub uprawnieniach abstrakcyjnie określonych podmiotów – są jednym ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa.
W piśmiennictwie podkreśla się, że akty prawa miejscowego są aktami podustawowymi, stanowionymi na podstawie stosunkowo szeroko określonej klauzuli konstytucyjnej umożliwiającej działanie "na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie “ (art. 94), ale bez wyraźnie zaznaczonego obowiązku "wykonywania ustaw“. Brak wyraźnego wyartykułowania przez ustrojodawcę funkcji wykonywania ustaw sprawia, że powiązanie aktów prawa miejscowego z ustawą może być bardziej luźne niż w przypadku rozporządzeń. Jednak nie ma wątpliwości, że w hierarchii źródeł prawa akty prawa miejscowego zajmują pozycję zależną, gdyż normy wyższego rzędu określają przesłanki ich tworzenia, ich przedmiot, zakres i sposób regulacji prawnej. Taka konstrukcja wynika z przyjętej w porządku konstytucyjnym, a traktowanej jako podstawowy i kluczowy element koncepcji demokratycznego państwa prawa, zasady prymatu ustawy. Niemniej jednak konstytucyjne zróżnicowanie kształtu upoważnień do wydawania aktów prawa miejscowego i rozporządzeń wskazuje wyraźnie, że zakres swobody lokalnego prawodawcy jest znacznie szerszy niż organów wydających rozporządzenia. W odniesieniu do rozporządzeń przewidziano, bowiem, że ich wydawanie następować może "na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania“, precyzując dalej, że takie "upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu“ (art. 92 ust. 1), w odniesieniu zaś do prawa miejscowego przewidziano tylko, że ich wydawanie ma następować "na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie“ (art. 94). Konstytucja nie wymaga zatem, by akty prawa miejscowego były stanowione "w celu wykonania ustawy“ i na podstawie zawartego w niej "szczegółowego“ upoważnienia, pozostawia więc lokalnemu prawodawcy stosunkowo dużą swobodę, nie oznacza to jednak, że prawodawstwo lokalne ma charakter samoistny (por. Dorota Dąbek, Prawo miejscowe, monografia, opubl. Oficyna 2007).
Zgodnie z art. 90 ust. 4 u.s.o., którego naruszenie zarzucają skarżący, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a-1c i 2-3b, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji. Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że ustawodawca przeniósł na rzecz organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego uprawnienie do ustalenia, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, ogólnych zasad z dotyczących przyznawania placówkom niepublicznym dotacji oświatowych, ich rozliczania oraz kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. W orzecznictwie podnosi się, że ustawodawca przekazując prawodawcy - organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego - regulację określonej materii, pozostawił mu pewien margines swobody, aby ten mógł osiągnąć zamierzony cel. Przeniesienie przez ustawodawcę omawianych kompetencji na jednostkę samorządu terytorialnego zasadnie uznaje się za nieprzypadkowe. Ma to służyć sprecyzowaniu i indywidualizacji trybu przyznawania i rozliczania dotacji w odniesieniu do potrzeb konkretnej społeczności, uwzględniając specyfikę lokalną, ale oczywiście - co istotne - w granicach upoważnienia, w granicach określonych przepisami prawa. Nie ulega bowiem kwestii, że akt prawa miejscowego musi być niesprzeczny z Konstytucją oraz innymi aktami ustawodawczymi, w tym z ustawą, w której delegacja jest zawarta, na podstawie której akt prawa miejscowego został wydany jak i z innymi ustawami, które bezpośrednio lub pośrednio dotyczą tej samej materii (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2015 r. sygn. akt II GSK 1374/14 i powołane piśmiennictwo oraz orzecznictwo w tym wyrok NSA z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1147/13, wyrok NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 66/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie skarżących Rada Powiatu Oleskiego zapisem § 5 ust. 9 uchwały nr [...] z [...] listopada 2015 r, stanowiącym, że osoby prawne lub fizyczne prowadzące dotowane szkoły i placówki niepubliczne zobowiązane są do przechowywania dokumentacji organizacyjnej, finansowej i przebiegu nauczania oraz podań o przyjęcie słuchaczy szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub nauki, przez okres co najmniej 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była udzielona, wykroczyła poza granice upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 90 ust. 4 u.s.o.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że przytoczony zapis uchwały nie wykracza poza granice delegacji ustawowej. Jak już wskazano intencją ustawodawcy było przeniesienie na rzecz organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego uprawnienia do ustalenia, w drodze uchwały ogólnych zasad związanych z procesem przyznawania dotacji oświatowych oraz trybu weryfikacji prawidłowości wykorzystania przyznawanych środków. Uchwała taka może zawierać m.in. przepisy regulujące szczegółowy tryb prowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystania środków (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 66/13, publ. CBOSA). Ustawodawca przekazując prawodawcy podustawowemu (organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego) regulację określonej materii, pozostawił mu pewien margines swobody, aby ten mógł osiągnąć zamierzony cel. Przeniesienie przez ustawodawcę omawianych kompetencji na jednostkę samorządu terytorialnego nie jest przypadkowe. Ma ono służyć sprecyzowaniu i indywidualizacji trybu udzielania i rozliczania dotacji w odniesieniu do potrzeb konkretnej społeczności, uwzględniając specyfikę lokalną, w granicach określonych przepisami ustawy. Dlatego też za prawidłowe należy uznać stanowisko sądu pierwszej instancji, że treść § 5 ust. 9 uchwały nie narusza delegacji ustawowej zawartej w art. 90 ust. 4 u.s.o. Wskazać należy, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego wykonując delegację ustawową zawartą w art. 90 ust. 4 u.s.o. zobowiązany jest stworzyć system kontroli, który będzie pozwalał na pełną weryfikację wykorzystywania przez beneficjentów dotacji. Musi być to system skutecznie realizujący cel wskazany w przywołanej delegacji. W ramach tego procesu kontroli mieścić się obowiązek przechowywania dokumentacji opisanej w uchwale, w tym także podań słuchaczy o przyjęcie szkół. Regulacja ta zapewnia realizację celu w postaci kontroli prawidłowości wykorzystania środków publicznych, do czego organ jednostki samorządu terytorialnego uprawniony jest w myśl art. 90 ust. 3e u.s.o. Zgodnie z tym przepisem organy jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w ust. 1a-3b, mogą kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji przyznanych szkołom, przedszkolom, innym formom wychowania przedszkolnego i placówkom z budżetów tych jednostek. Nie budzi przy tym wątpliwości to, że mowa jest w tej regulacji o dotacjach na każdego ucznia, a zgodnie z art. 90 ust. 3d u.s.o. są one przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Przepis ten w punktach 1) i 2) wskazuje katalog wydatków, na które mogą być wykorzystane dotacje. Z kolei wyżej przytoczony art. 90 ust.3e u.s.o. upoważnia organy samorządu terytorialnego do kontrolowania prawidłowości wykorzystania przyznanych dotacji.
Art. 90 ust. 3f u.s.o. wprowadza zatem zespół zagwarantowanych ustawowo uprawnień podmiotów kontrolujących, którym musi towarzyszyć obowiązek znoszenia, akceptowania takich działań przez podmioty podlegające kontroli. Nie oznacza to jednak niedopuszczalności wprowadzenia aktem prawa miejscowego innych elementów "trybu" przeprowadzanej kontroli, w ramach ustawowej delegacji zawartej w art. 90 ust. 4 u.s.o. Gdyby bowiem intencją ustawodawcy było ograniczenie kontroli wykorzystania dotacji wyłącznie do form i środków przewidzianych w art. 90 ust. 3f, nie zawarłby w ustawie delegacji ustawowej do wykonania ustawy m.in. w zakresie ustalenia w drodze aktu prawa miejscowego "zakresu i trybu kontroli" (por.m.in. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 503/13).
Podkreślić także należy, że wprowadzona kwestionowanym przepisem uchwały regulacja nie nakłada na podmiot kontrolowany żadnych dodatkowych obowiązków podejmowania działań związanych z kontrolą, Z tej regulacji wynika bowiem jedynie obowiązek przechowywania wymienionej w przepisie i posiadanej przez beneficjenta dotacji, dokumentacji, w tym budzących sprzeciw skarżących, podań słuchaczy, przez okres 5 lat. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie da się skontrolować prawidłowości wykorzystania dotacji, jeśli nie można ustalić, na którego ucznia, słuchacza została wydatkowana. Zatem organ może także pozyskiwać i przetwarzać dane osobowe uczniów, słuchaczy, ale tylko pozyskane w toku kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji, a więc wówczas, gdy beneficjent jest w trakcie (lub po, w przypadku kontroli następczej) realizacji przyznanej mu dotacji, a nie w czasie ubiegania się o nią. Oznacza to, że na każdym etapie weryfikowania rozliczenia dotacji organ może żądać dokumentów, choć ich zakres może być różny, zwłaszcza, gdy dotyczą one danych osobowych konkretnych słuchaczy. Wśród tych dokumentów mogą być podania słuchaczy szkól, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub nauki, zawierające ich imiona i nazwiska.
Skarżący kasacyjnie zarzucają także sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię art. 20ze ust.1 i 2 u.s.o.. Przypomnieć zatem wypada, że przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe odczytanie treści normy prawne. Dlatego skarżący kasacyjnie winni wykazać, jak sąd rozumiał przepis, na czym polegał błąd sądu oraz jak ten przepis, zdaniem skarżącego, powinien być rozumiany. Takiej argumentacji w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie przedstawiono. Skarżący nawet przyznali, ze brak jest regulacji terminu przechowywania dokumentacji rekrutacyjnej przez szkoły niepubliczne. Tyle tylko , ze nie ten termin był przedmiotem zaskarżonego zapisu uchwały Rady Powiatu Oleskiego.
Zgodnie z art. 20ze u.s.o. dane osobowe kandydatów zgromadzone w celach postępowania rekrutacyjnego oraz dokumentacja postępowania rekrutacyjnego są przechowywane nie dłużej niż do końca okresu, w którym uczeń korzysta z wychowania przedszkolnego w danym publicznym przedszkolu lub publicznej innej formie wychowania przedszkolnego albo uczęszcza do danej publicznej szkoły, publicznej placówki, na zajęcia w publicznej placówce oświatowo-wychowawczej, na kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych lub na kwalifikacyjny kurs zawodowy (ust.1). Natomiast dane osobowe kandydatów nieprzyjętych zgromadzone w celach postępowania rekrutacyjnego są przechowywane w publicznym przedszkolu, publicznej innej formie wychowania przedszkolnego, publicznej szkole lub publicznej placówce, które przeprowadzały postępowanie rekrutacyjne, przez okres roku, chyba że na rozstrzygnięcie dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki została wniesiona skarga do sądu administracyjnego i postępowanie nie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem (ust.2).
Z lektury uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby sąd pierwszej instancji dokonywał interpretacji tego przepisu, a więc niemożliwym jest aby została ona dokona wadliwie. WSA wskazał jedynie, że terminy uregulowane w tym przepisie nie mogą być odniesione do szkól niepublicznych z uwagi na brak odesłania w powołanym artykule jak i w Rozdziale 8 u.s.o. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji. Stwierdzenie skarżących, że terminy z art. 20ze u.s.o. należy w drodze analogii stosować do szkół i placówek niepublicznych nie zasługuje na akceptację.
Nie zasługuje na akceptacje stanowisko skarżących, ze przez analogię terminy opisane w art. 20ze u.s.o należy stosować do przechowywania dokumentacji rekrutacyjnej szkól niepublicznych. Raz jeszcze zatem należy zaznaczyć, ze przedmiotem zaskarżonego zapisu uchwały nie jest przechowywanie całej dokumentacji rekrutacyjnej i danych osobowych słuchaczy, a jedynie ich podań i tylko dla potrzeb skontrolowania prawidłowości wykorzystania dotacji oświatowej.
Wprowadzony w § 5 ust. 9 kwestionowanej uchwały obowiązek mieści się zatem w granicach delegacji ustawowej, bowiem tryb rozliczenia i prawidłowości wykorzystania dotacji oraz zasady kontroli są elementem uchwały wynikającym z delegacji ustawowej zawartej w art. 90 ust. 4 u.s.o. Raz jeszcze należy zaznaczyć, że kwestionowany przepis nie nakłada dodatkowych obowiązków, które musi spełnić podmiot, aby otrzymać dotację. Wskazane w zaskarżonym zapisie uchwały czynności w prosty i mało uciążliwy dla podmiotu kontrolowanego sposób, umożliwiają skuteczną kontrolę organu nad prawidłowością wydatkowanych kwot dotacji, a jest to wyraźnie wyartykułowanym celem i zakresem delegacji wynikającej z art. 90 ust. 4 u.s.o.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów za nieusprawiedliwione i z tego względu, na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło