I GSK 1364/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Go 31/15 w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku akcyzowego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od M. G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. I GSK 1364/15 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Go 31/15, oddalił skargę M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Celnego w Zielonej Górze decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. określił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za wrzesień 2013 r. Decyzja ta, po dwukrotnym jej awizowaniu w dniach 8 i 16 lipca 2014 r., została zwrócona do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". W dniu 13 października 2014 r. skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Organ stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została nadana 7 lipca 2014 r., a 8 lipca 2014 r. pozostawiono w skrzynce adresata zawiadomienie o pozostawieniu ww. decyzji na okres 14 dni. Ponieważ strona nie podjęła przesyłki w oznaczonym terminie, stwierdzono doręczenie decyzji w trybie zastępczym z dniem 22 lipca 2014 r. Organ wskazał zarazem, że strona miała prawo wnieść odwołanie do dnia 5 września 2014 r. Składając je dnia 5 listopada 2014 r. uchybiła terminowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), wyjaśnił, że w sprawie decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona w trybie doręczenia zastępczego, przewidzianego w art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) – dalej jako "o.p.", w dniu 22 lipca 2014 r. Dwukrotnie zawiadomiono bowiem podatnika o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej z uwagi na niemożność doręczenia przesyłki w trybie zwykłym w dniach 8 i 16 lipca 2014 r. oraz o miejscu gdzie może ją odebrać. Tym samym, spełnione zostały warunki jakie są wymagane do stwierdzenia skutecznego doręczenia w trybie art. 150 o.p. W związku z powyższym, skarżącemu od dnia 23 lipca 2014 r. rozpoczął biec termin do wniesienia odwołania od decyzji i upłynął bezskutecznie 5 sierpnia 2014 r. Skarżący nie złożył bowiem w terminie ustawowym środka odwoławczego. Taki środek został wniesiony dopiero 5 listopada 2014 r. Ponieważ zaś termin do wniesienie odwołania jest terminem zawitym, a więc nie może być przez organ przedłużany, czy też skracany, organ zobowiązany był do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Co istotne, nie jest to zależne od swobodnego uznania organu podatkowego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Sąd pierwszej instancji uznał wydanie zaskarżonego postanowienia za celowe i zasadne. Sąd ten stwierdził, że dopuszczalny jest jedynie wniosek o przywrócenie terminu, który został uchybiony. Wyjaśnił przy tym, że zarzuty zawarte w skardze dotyczą postępowania organu zainicjowanego wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu i nie dotyczą niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji przyjął jednocześnie, że ostateczny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w toku postępowania administracyjnego nie stoi na przeszkodzie wydaniu tegoż postanowienia w przypadku wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nawet bezpośrednio po wydaniu ostatnio powołanego postanowienia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. G. zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 162 § 1 o.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu winna być wyłącznie kwestia prawidłowości i skuteczności doręczenia zastępczego decyzji w oparciu o przepis art. 150 o.p., w sytuacji, gdy postępowanie zostało wywołane wnioskiem strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, powyższej kwestii dotyczyła również skarga z dnia 30 grudnia 2014 r., a z samej istoty wniosku o przywrócenie terminu opartego na przepisie art. 162 § 1 o.p. wynika, że jego dyspozycja odnosi się do wypadków, w których strona dokonuje czynności po terminie, który ubiegł w wyniku dokonanego doręczenia, a w takim wypadku przedmiotem rozpoznania Sądu winna być przede wszystkim wina strony (lub jej brak) w uchybieniu terminu do dokonania czynności, a więc zastosowany winien być przepis art. 162 § 1 o.p., a nie kwestia prawidłowości doręczenia korespondencji; 2. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 187 § 1 w zw. z art 191 w zw. z art. 162 § 1 o.p. przejawiające się w tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie uchylił zaskarżonego postanowienia, pomimo że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego doszło do ustalenia w sposób dowolny, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zielonej Górze oraz że podanie o przywrócenie terminu wpłynęło po terminie, w wyniku czego doszło do wydania błędnego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a następnie skarżonego postanowienia, 3. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 w zw. z art. 191 o.p. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie uchylił zaskarżonego postanowienia, pomimo iż w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie doszło do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ, w szczególności dotyczącego weryfikacji okoliczności związanych z nieotrzymaniem przez skarżącego przesyłek do niego kierowanych, w tym nieprzesłuchania świadka M. M. odpowiedzialnego za odbiór korespondencji skarżącego oraz samego skarżącego, 4. art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez: a) pominięcie stanów faktycznych istotnych dla braku winy w dotrzymaniu terminu wniesienia odwołania, b) brak wnikliwej oceny przedstawionych wraz z wnioskiem dokumentów, które uprawdopodobniają brak winy strony w niezachowaniu terminu; c) błędne ustalenie, że strona złożyła środek odwoławczy od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień 2013 r. dopiero w dniu 5 listopada 2014 r., podczas gdy odwołanie od tej decyzji strona złożyła w dniu 13 października 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia z tego samego dnia. Mając na uwadze powyższe kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W niniejszej sprawie chybiony jest zarzut naruszenia art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zaskarżone postanowienie organu. Odnosząc się do właściwych przepisów prawa stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia, Sąd I instancji zasadnie ocenił, że jedyną okolicznością podlegająca badaniu w tym postępowaniu jest ustalenie czy do uchybienia terminu do złożenia odwołania w istocie doszło. Z uwagi na niepodważone przez skarżącego kasacyjnie ustalenie co do stwierdzenia skutecznego doręczenia w trybie art.150 O.p. decyzji w przedmiocie określenia skarżącemu zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień 2013r., złożone odwołanie prawidłowo zostało uznane przez organ a następnie Sąd pierwszej instancji za wniesione z uchybieniem terminu na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut określony w pkt II ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Przede wszystkim chybiona jest argumentacja zarzutów odnosząca się do nieprawidłowego ustalenia przez organ i akceptujący to stanowisko Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. Okoliczność uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu nie stanowi przesłanki istotnej dla oceny zasadności wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia. Przesłanka ta podlega badaniu we wniosku o przywrócenie terminu, co wydaje się kasatorowi mylić. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit.c.) p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 w zw. z art. 191 O.p. polegające na niewłaściwej kontroli Sądu legalności działalności administracji publicznej z uwagi na nie uchylenie zaskarżonego postanowienia, pomimo iż w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie doszło do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ poprzez weryfikację okoliczności związanych z nieotrzymaniem przesyłek kierowanych do skarżącego, w tym nieprzesłuchania świadka odpowiedzialnego za odbiór korespondencji oraz samego skarżącego. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny postępowania przed organem. Podzielił zasadnie stanowisko organu, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego (art. 150 O.p.) w dniu 22 lipca 2014 roku. Nie budziło bowiem wątpliwości w świetle akt, że dwukrotnie zawiadomiono podatnika o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej z uwagi na niemożność doręczenia przesyłki w trybie zwykłym w dniach 8 i 16 lipca 2014 r. oraz o miejscu gdzie może ją odebrać. W związku z powyższym, skarżącemu od 23 lipca 2014 r. rozpoczął biec termin do wniesienia odwołania od decyzji i upłynął bezskutecznie 5 sierpnia 2014 r., gdyż jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, skarżący nie złożył w terminie ustawowym środka odwoławczego. Ponieważ zaś termin do wniesienie odwołania jest terminem zawitym, a więc nie może być przez organ przedłużany, czy też skracany, organ zobowiązany był do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Co istotne, co również podkreślił Sąd, nie jest to zależne od swobodnego uznania organu podatkowego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z 26.06.2008 r., II FSK 563/07). Tym samym poddane kontroli zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo ocenione przez Sąd pierwszej instancji. Zarzut skargi kasacyjnej niewyjaśnienia stanu faktycznego, w tym nieprzesłuchania M. M. i skarżącego jest bezzasadny, skoro intencją skarżącego kasacyjnie miało być wykazanie jego braku winy w uchybieniu terminu, a te okoliczności nie mają znaczenia dla wyniku tego postępowania. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej określony w pkt II ppkt 4 lit. a,b,c jej petitum. Z przyczyn wyżej wyjaśnionych zarzut pominięcia okoliczności faktycznych istotnych dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu oraz wnikliwej oceny dokumentów w tym zakresie nie podlegał kontroli Sądu w tym postępowaniu. Nie miała także znaczenia w tej sprawie kwestia uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą osiągnąć zamierzonego skutku, gdyż są irrelewantne dla przesłanek istotnych w przedmiotowym postępowaniu. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 184 p.p.s.a., a w zakresie kosztów postępowania zgodnie z art. 204 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Na zasądzoną kwotę (180 zł.) składa się wynagrodzenie pełnomocnika organu.