I GSK 1432/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-07-13
Skład orzekający: Barbara Stukan-Pytlowany, Lidia Ciechomska-Florek, Janusz Zajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosował przepisy ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. do oceny legalności decyzji Dyrektora Izby Celnej, podczas gdy obowiązek podatkowy powstał przed wejściem w życie tej ustawy, a organ odwoławczy powołał się na art. 154 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. wskazujący na stosowanie przepisów dotychczasowych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że sąd ten błędnie przyjął, iż w sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. Sąd pierwszej instancji nie zakwestionował prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 154 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r., który nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych, gdy obowiązek podatkowy powstał przed wejściem w życie tej ustawy. Tym samym, sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowej kontroli legalności decyzji organu administracji publicznej w kontekście właściwych przepisów prawa materialnego.Stan faktyczny
Skarżący nabył w Danii pojazd, który następnie przemieścił na terytorium Polski, nie składając deklaracji uproszczonej AKC-U. Naczelnik Urzędu Celnego określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym, uznając pojazd za samochód osobowy. Dyrektor Izby Celnej utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącego. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan-Pytlowany (spr.) Sędzia NSA Lidia Ciechomska- Florek Sędzia NSA Janusz Zajda Protokolant Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1963/13 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na rzecz P. K. 335 (trzysta trzydzieści pięć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1963/13 oddalił skargę P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.
Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.
P. K. w dniu 19 lutego 2009 r. kupił na terytorium Danii pojazd marki Suzuki Grand Vitara nr VIN [...], za kwotę 47.000 koron duńskich, który następnie został przemieszczony na terytorium kraju. Pojazd ten w dacie zakupu posiadał duński dowód rejestracyjny. Z dokumentu tego wynikało, że pojazd został zarejestrowany w Danii jako samochód ciężarowy do prywatnego przewozu towarów N1. W dowodzie tym wskazano dwa miejsca siedzące.
Po przemieszczeniu pojazdu na terytorium kraju skarżący nie złożył deklaracji uproszczonej AKC-U z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego.
Naczelnik Urzędu Celnego w C. decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 6, art. 80 ust. 1 i ust. 3 pkt 3, art. 81 ust. 1 pkt 1, art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 29, poz. 257 ze zm., dalej: ustawa o podatku akcyzowym z 2004 r.) określił P. K. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Suzuki Grand Vitara o nr nadwozia [...], rok produkcji 2004, pojemność silnika 1998 cm3, w wysokości 911 zł. W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Urzędu Celnego wskazał, iż nabyty przez podatnika pojazd stanowi samochód osobowy, który należy zakwalifikować do pozycji 8703 Nomenklatury Scalonej. Mając na uwadze, iż nabyty wewnątrzwspólnotowo pojazd stanowi samochód osobowy, Naczelnik Urzędu Celnego, powołując przepisy ustawy o podatku akcyzowym z 2004 r. obliczył należny podatek akcyzowy.
Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C.
W uzasadnieniu organ wskazał, że na mocy art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz. U. z 2011 r., Nr 108 poz. 626, dalej: ustawa o podatku akcyzowym z 2008 r.) jeżeli obowiązek podatkowy w akcyzie odnośnie wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych w rozumieniu ustawy, o której mowa w art. 168, powstał przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i należna akcyza nie została do tego dnia zapłacona, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa o podatku akcyzowym z 2008 r. weszła w życie 1 marca 2008 r., a zatem do stanu faktycznego powodującego opodatkowanie pojazdu nabytego wewnątzwspólnotowo przez skarżącego w lutym 2009 r., należało stosować przepisy ustawy o podatku akcyzowym z 2004 r.
Ustosunkowując się do istoty sporu Dyrektor Izby Celnej zaakceptował stanowisko zajęte przez organ I instancji, że sporny pojazd nabyty wewnątrzwspólnotowo i przemieszczony na terytorium kraju 28 lutego 2009 r. (data przyjęta jako dzień wydania zaświadczenia o przeprowadzonym na terytorium kraju badaniu technicznym), powinien zostać zaklasyfikowany do pozycji CN 8703.
W ocenie organu odwoławczego, ustalając obiektywne przeznaczenie samochodu na dzień jego przemieszczenia na terytorium kraju, należało dokonać zestawienia ogólnego wyglądu i ogółu cech pojazdu nadanych na etapie procesu produkcyjnego, wobec ewentualnych zmian konstrukcyjnych dokonanych w państwie członkowskim, skutkujących wyglądem i cechami samochodu w dniu jego nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz ustaleniami z dokumentów i przeprowadzonych na terenie kraju oględzin. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego Dyrektor Izby Celnej uznał, że sporny samochód, w dniu jego przemieszczenia na terytorium kraju winien być zaliczony do pozycji CN 8703, jako zasadniczo przeznaczony do przewozu osób.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że podstawę prawną sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz. U. z 2011 r., Nr 108 poz. 626, dalej: u.p.a.) – w szczególności art. 100 ust. 1 pkt 2 i ust. 4, art. 101 ust. 2, art. 102 ust. 1.
Sąd I instancji zgodził się z organami podatkowymi, że sporny pojazd mieści się w pozycji CN 8703. W ocenie Sądu organy podatkowe dołożyły wszelkich starań w celu należytego wyjaśnienia sprawy, a zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał na prawidłowe zaklasyfikowanie przedmiotowego samochodu do pozycji CN 8703. Organy podatkowe zasadnie ustaliły na podstawie cech konstrukcyjnych samochodu, jego ogólnego wyglądu i wyposażenia, że sporny samochód w dacie nabycia wewnątrzwspólnotowego był i jest zasadniczo przeznaczony do przewozu osób, a w tej sytuacji podlega klasyfikacji do kodu CN 8703. Tym samym w sprawie prawidłowo zastosowano przepisy ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. w zakresie obciążenia podatnika podatkiem akcyzowym.
P. K. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania. Środek prawny oparto na obydwu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.), zarzucając:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego w postaci art. 2 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym z 2004 r. i art. art. 3 ust. 2 u.p.a. w zw. z pozycją 59 załącznika nr 1 do u.p.a. i w zw. z art. 80 ust. 1 u.p.a., art. 80 ust. 3 pkt 3 u.p.a. i art. 2 pkt 11 u.p.a. w związku z art. 154 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie będące konsekwencją błędnego przyjęcia, że:
w niniejszej sprawie nie znajdowało ono zastosowania, bowiem zastosować należało przepisy ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r., w tym w szczególności art. 100 ust. 4 ustawy akcyzowej z 2008 r. w zw. z art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. i art. 101 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r., podczas gdy uwzględniając art. 154 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. ewentualne opodatkowanie akcyzą w niniejszej sprawie determinowały przepisy u.p.a. ze względu na okoliczność, iż momentem powstania obowiązków podatkowego był dzień 28 lutego 2009 r., a więc dzień sprzed wejścia w życie ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r.,
dla ustalenia czy samochód jest zasadniczo przeznaczony do przewozu osób i czy w związku z tym podlega klasyfikowaniu do pozycji 8703 Nomenklatury Scalonej (dalej "CN") jako samochód osobowy opodatkowany akcyzą, nie są istotne jego cechy charakterystyczne i wygląd oraz sposób używania z dnia przemieszczenia z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju, lecz istotne są cechy i wygląd przynależne temu samochodowi w okresie poprzedzającym ten dzień lub następującym po tym dniu, w tym w szczególności w dacie wyprodukowania pojazdu podstawowego w początkowym etapie procesu wielostopniowej homologacji typu lub w dacie dokonania oględzin już po dniu przemieszczenia na terytorium kraju, co ma uzasadniać dla zastosowania normy prawa materialnego badanie przez organy podatkowe, czy pierwotny ogólny wygląd pojazdu oraz jego pierwotne cechy charakterystyczne zostały zmodyfikowane w wyniku dokonania zmian konstrukcyjnych, zaś w razie przyjęcia ustaleń przeciwnych ma skutkować przypisaniem owemu pierwotnemu ogólnemu wyglądowi i owym ogólnym cechom charakterystycznym podstawowego znaczenia z punktu widzenia opodatkowania, przy równoczesnym abstrahowaniu od wyglądu, cech charakterystycznych i sposobu używania pojazdu w momencie przemieszczenia go na terytorium kraju.
Prawidłowa rekonstrukcja normy prawa materialnego prowadzi natomiast do wniosku, że samochodem osobowym podlegającym akcyzie jest tylko i wyłącznie samochód, którego wygląd i cechy charakterystyczne oraz sposób używania w dniu przemieszczenia go z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju, rekonstruowane za pomocą dostępnych podatnikowi dowodów bezpośrednich, w tym dokumentów urzędowych takich jak pisma urzędów podatkowych stwierdzające jego wygląd i cechy, świadectwa konstrukcyjne i projektowe czyli świadectwa homologacji oraz dowody rejestracyjne, wskazują na to, że jest on zasadniczo przeznaczony do przewozu osób i w związku z tym podlega klasyfikowaniu do pozycji 8703 CN jako samochód osobowy.
Naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, bowiem w jego rezultacie Sąd w sposób nieprawidłowy ocenił legalność zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie, który odtworzył wygląd i cechy charakterystyczne spornego pojazdu oraz sposób jego używania na moment nieistotny z punktu widzenia powstania obowiązku podatkowego w akcyzie z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu, uznając na tej podstawie, że ziściła się hipoteza normy prawnej nakazującej opodatkowanie akcyzą przedmiotowej transakcji wewnątrzwspólnotowego nabycia. Nadto Sąd badając prawidłowość zaskarżonej doń decyzji wziął pod uwagę przepisy prawa materialnego, które nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie. To zaś w sposób ewidentny wskazuje na powierzchowne i automatyczne potraktowanie niniejszej sprawy przez Sąd I instancji przy orzekaniu i posiłkowanie się en błock stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zajętym w innych, licznych sprawach Skarżącego, o analogicznym stanie faktycznym, lecz o odmiennym stanie prawnym.
W konsekwencji Sąd I instancji dopuścił się też naruszenia art. 2, art. 7 i art. 84 Konstytucji RP, z których wynika konieczność odtwarzania norm prawnych przez sądy i organy administracji, działające na podstawie i w granicach prawa, w zgodzie z literalnym brzmieniem ustawy, dla zapewnienia podmiotom prawa bezpieczeństwa prawnego, w tym w szczególności w kontekście ich zaufania do organów administracji dokonujących rejestracji pojazdu zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, wedle których przesłanką zarejestrowania pojazdu jest dokonanie przez właściwy organ uprzedniej oceny co do obowiązku podatkowego w akcyzie w związku z rejestrowanym pojazdem, ergo oceny co do osobowego lub ciężarowego przeznaczenia tego pojazdu, którą podatnik ma prawo uznawać za prawidłową i miarodajną dla swojego rozliczenia podatkowego.
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi zamiast na uchyleniu zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie, będące konsekwencją zaakceptowania przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych organów obu instancji, poczynionych z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, że sporny samochód marki Suzuki Grand Vitara był samochodem osobowym podlegającym opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, klasyfikowanym do pozycji CN 8703. Organy podatkowe obu instancji, co Sąd w całości podzielił i sanował, swoim postępowaniem naruszyły bowiem następujące uregulowania proceduralne:
art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 749 ze zm.) i art. 191 o.p. w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez oparcie ustaleń w zakresie wyglądu i cech spornego pojazdu w momencie istotnym dla powstania obowiązku podatkowego na dowodach pośrednich w postaci jego oględzin, które opisywały sporny pojazd w momencie późniejszym niż dzień jego przemieszczenia na terytorium kraju, na informacjach zawartych w katalogu Carwert, które w ogóle nie odnosiły się do pojazdów pochodzących z Danii, przy równoczesnym braku wyczerpującego rozpatrzenia i wzięcia pod uwagę treści dowodów bezpośrednio wskazujących na wygląd i cechy spornego pojazdu w dacie przemieszczenia go na terytorium kraju, tj. dowodów w postaci informacji udzielonej przez Suzuki [...] Sp. z o.o. z dnia 26 października 2011 r. oraz informacji udzielonej przez bezpośredniego producenta spornego auta Suzuki [...] A/S, duńskiego świadectwa homologacji pojazdu kategorii NI nr S 12651 z dwoma miejscami do siedzenia, duńskiego dowodu rejestracyjnego, kopii pisma duńskiego urzędu podatkowego z dnia 16 lipca 2010 r. opisującego cechy konstrukcyjne spornego pojazdu z dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego, kopii pisma duńskiego urzędu podatkowego (SKAT) z dnia 23 maja 2011 r. w którym duński urząd celny zaklasyfikował sporny pojazd do pozycji CN 8704, dowodu rejestracyjnego wydanego w Polsce, zaświadczenia z dnia 28 lutego 2009 r. o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu i zaświadczenia z dnia 13 marca 2009 r. o dokonanych zmianach konstrukcyjnych, jak też wydruku (wraz z jego tłumaczeniem na język polski) z bazy wyszukiwania wiążących informacji taryfowych - WIT (European Binding Tariff Information - EBTI) przekazanego przy odwołaniu od decyzji organu I instancji, oraz zeznań świadków M. P., D. W. i K. W., z których wynikało, że sporny pojazd ze względu na wygląd i cechy charakterystyczne został wyprodukowany jako samochód ciężarowy z dwoma miejscami do siedzenia i przegrodą umieszczoną za pierwszym rzędem siedzeń oraz że był w momencie jego przemieszczenia na terytorium kraju pojazdem silnikowym do transportu towarów podlegającym klasyfikowaniu do pozycji CN 8704;
art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 w zw. z art. 122 i z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę dopuszczenia wnioskowanego przez Skarżącego dowodu z jego zeznań w charakterze strony, na okoliczność wyglądu i cech charakterystycznych spornego pojazdu w dacie przemieszczenia go na terytorium kraju, choć Skarżący zetknął się bezpośrednio ze spornym pojazdem w tym właśnie czasie i dysponował wiedzą co do wyglądu i cech charakterystycznych spornego pojazdu w momencie istotnym z punktu widzenia powstania obowiązku podatkowego w akcyzie.
Naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w jego rezultacie organy podatkowe błędnie ustaliły na podstawie nieadekwatnych dowodów pośrednich, co Sąd zaakceptował utrzymując w obrocie prawnym zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie, że wygląd i cechy charakterystyczne spornego pojazdu w dniu powstania obowiązku podatkowego w akcyzie uzasadniały uznanie go za pojazd zasadniczo przeznaczony do przewozu osób, który w związku z tym winien być klasyfikowany do pozycji CN 8703 jako samochód osobowy podlegający akcyzie. Tymczasem biorąc pod uwagę treść przywołanych wyżej dowodów bezpośrednich, nienależycie rozpatrzonych i błędnie ocenionych przez organy podatkowe, oraz prawdopodobną treść zeznań Skarżącego w charakterze strony, organy podatkowe musiałyby dokonać ustalenia, iż sporny pojazd został wyprodukowany jako samochód ciężarowy z dwoma miejscami do siedzenia i przegrodą umieszczoną za pierwszym rzędem siedzeń oraz że w momencie przemieszczenia go na terytorium kraju był pojazdem silnikowym do transportu towarów, klasyfikowanym do pozycji CN 8704. Niezasadnie zatem Sąd oddalił skargę, choć zważając na wytknięte wyżej naruszenia przepisów postępowania, których dopuściły się organy podatkowe, obowiązany był uchylić zaskarżoną doń decyzję.
W konsekwencji w sprawie doszło również do naruszenia prawa materialnego w postaci art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 2 pkt 1 i art. 3 ust. 2 w zw. z art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z 2004 r. w zw. z art. 2 pkt 40 i art. 2 pkt 42 p.r.d. w zw. z art. 68 ust. 1 i 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) - (w brzmieniu obowiązującym do dnia 22 czerwca 2013 r.) w związku z art. 2 Konstytucji RP, polegającego na jego zastosowaniu, błędnym zidentyfikowaniu przedmiotu opodatkowania i określeniu Skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem spornego samochodu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej Warszawie wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na sformułowany w niej, na podstawie art. 174 pkt.1 p.p.s.a., zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 2 pkt 1 i art. 3 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym 2004 r. w zw. z poz. 59 załącznika nr 1 do ustawy i w zw. z art. 80 ust. 1, art. 80 ust. 3 pkt. 3 i art. 2 pkt 11 tej ustawy w zw. z art. 154 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. poprzez ich niezastosowanie będące konsekwencją błędnego przyjęcia, że w sprawie zastosować należało przepisy ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. w tym art. 100 ust. 4 w zw. z art. 101 ust. 2 pkt.1 i art. 101 ust. 5 tej ustawy.
Skarżący kasacyjnie w uzasadnieniu tego zarzutu podniósł, że uwzględniając art. 154 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. ewentualne opodatkowanie akcyzą w niniejszej sprawie determinowały przepisy ustawy o podatku akcyzowym 2004 r., bowiem momentem powstania obowiązku podatkowego był dzień sprzed wejścia w życie ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r., co prawidłowo organy podatkowe obu instancji. Jednak Sąd I instancji w swoich rozważaniach pominął przepis art. 154 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. Zatem Sąd I instancji błędnie zidentyfikował materialnoprawną podstawę zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji.
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przewidziana w art. 3 § 1 p.p.s.a. sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji publicznej, to porównanie czynności organów administracji z normami prawnymi stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Jej zakres obejmuje całokształt przepisów prawa stosowanych przez organ w celu wydania rozstrzygnięcia na gruncie ustalonego stanu faktycznego, a więc przepisów prawa materialnego i przepisów proceduralnych, Kwestia stosowania prawa wiąże się z potrzebę podjęcia konkretnych działań interpretacyjnych, a w ich rezultacie z potrzebą zajęcia jednoznacznego stanowiska odnośnie kwalifikowania lub oceny ustalonych w danym postępowaniu określonych faktów jako podpadających albo niepodpadających pod daną normę prawną oraz jako obojętnych albo nieobojętnych zakresem normowania i stosowania danej normy prawnej.
Stan faktyczny nie jest więc obojętny z punktu widzenia możliwości zastosowania albo konieczności odmowy zastosowania danego przepisu prawa.
Uwzględniwszy powyższe nie sposób nie zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że Sąd I instancji obowiązku tego nie wykonał należycie. Konfrontując legalność zaskarżonej decyzji w kontekście mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, Sąd I instancji odwołał się do uregulowań zawartych w ustawie z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz. U. z 2011 r., Nr 108 poz. 626 (str. 13 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Tym czasem organ odwoławczy wyjaśniając przyjętą w sprawie podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przy tym na art. 154 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. W myśl tego przepisu, jeżeli obowiązek podatkowy w akcyzie odnośnie wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym z 2004 r. powstał przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i należna akcyza nie została do tego dnia zapłacona, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sąd I instancji nie zakwestionował trafności tak określonej w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Nie wyjaśnił też bliżej jakie przesłanki zdecydowały, iż za wzorzec kontroli legalności działań administracji publicznej w tej sprawie przyjął regulacje zawarte w ustawie o podatku akcyzowym obowiązującej od 1 marca 2009 r., skoro nie zakwestionował dokonanych przez organy podatkowe ustaleń, iż obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Suzuki Grand Vitara powstał w dniu 28 lutego 2009 r.
Powyższe dowodzi, że uzasadniony jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia wskazanych w pkt. 1 skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż w stanie faktycznym sprawy zastosowanie miały przepisy ustawy o podatku akcyzowym z 2008 r. i mogły stanowić wzorzec normatywnej kontroli zaskarżonej decyzji.
Z tych zatem względów skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Przyczyna uchylenia wyroku Sądu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje tym, że odniesienie się przez sąd kasacyjny do pozostałych zarzutów jest przedwczesne.
Powyższe oznacza, że Sąd I instancji ponownie rozpozna sprawę, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w aspekcie stosowanych przez organ przepisów prawa materialnego.
Z przyczyn wyżej wskazanych, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło