I GSK 1583/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 420/20 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 3 grudnia 2019 r. nr ALESZC/nr 1200/2019 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych 1. oddala skargą kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 420/20 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 r., poz. 935 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę J. P. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 3 grudnia 2019 r. nr ALESZC/Nr 1200/2019 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Skarżący w dniu 22 lipca 2019 r. złożył wniosek do KRRiT o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczaniu, uzasadniając swoje żądanie trudną sytuacją finansową. Strona zaznaczyła również, że pod adresem, na którym widnieją zaległości nie mieszka od 1999 roku. Do wniosku dołączył m.in. kserokopię oświadczenia H. R., że zamieszkuje pod tym adresem od 2000 roku. Pismem z dnia 6 września 2019 r. skarżący został wezwany - w trybie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - o uzupełnienie braku formalnego podania przez wskazanie jakiego okresu dotyczy żądanie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych. W związku z powyższym, pismem z dnia 23 września 2019 r. skarżący poinformował organ, że wniosek o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych z dnia 22 lipca 2019 r. dotyczył okresu od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 3 stycznia 2019 r. czyli okresu, w którym nie przebywał pod tym adresem zamieszkania. Decyzją z dnia 3 grudnia 2019 r. KRRiT odmówiła umorzenia wskazanych zaległości. Wyjaśniła, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Użyte przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych określenie "Krajowa Rado Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty" oznacza, że decyzja w sprawie umorzenia lub rozłożenia zaległości w płatności opłat abonamentowych dokonywana jest w ramach uznania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że Krajowa Rada w zakresie istnienia należności objętej wnioskiem o umorzenie opiera się na informacjach uzyskanych od Poczty Polskiej S.A. sama nie ma możliwości weryfikacji tych danych. W sprawie niniejszej uzyskała informację, że zaległość istnieje i nie jest przedawniona. Obowiązek powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika radiowego lub telewizyjnego. Nie ma więc potrzeby wydawania decyzji ustalającej wysokość zaległości. Dłużnikowi jak zawsze, gdy obowiązek powstaje z mocy prawa, służy środek ochronny w postaci zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym wierzycielem jest Poczta Polska, nie zaś Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko KRRiT, że argumenty przedstawione przez skarżącego we wniosku o umorzenie zaległości były niewystarczające do jego uwzględnienia. Słusznie zatem organ wezwał skarżącego, pismem z dnia 7 października 2019 r. do przedstawienia materiału dowodowego, w tym konkretnych dokumentów wskazanych w wezwaniu, jak również innych dokumentów potwierdzających, że występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe umożliwiające zastosowanie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył pakiet dokumentów. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dokumenty te nie obrazują pełnej sytuacji życiowej strony i w oparciu o ten materiał dowodowy organ nie miał możliwości dokonania rzetelnej oceny aktualnych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Skarżący nie wykazał, mimo wezwania organu, jak dokładnie przedstawia się jego sytuacja majątkowa, w szczególności jakie osiąga dochody, nie przedstawił także takich argumentów i dowodów, które pozwalałyby na stwierdzenie, że w jego przypadku zachodzą szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, a tym samym, że sprawa ma "wyjątkowy" charakter. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie wraz z poprzedzającą go decyzją administracyjną, zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: - art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80, 107 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi Skarżącego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pomimo niepełnego zbadania okoliczności sprawy przez organy administracji, w tym błędnej oceny zebranego przez organy administracji materiału dowodowego, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem, że Skarżący nie spełnia warunków do uzyskania umorzenia z tytułu opłat abonamentowych - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia przejawiający się w braku wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skargi Strona przeciwna nie skorzystała z prawa do wniesienie / w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed WSA, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną skargę kasacyjną w granicach jej zarzutów. Przypomnieć należy, że zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Najdalej idącym zarzutem dotyczącym naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy jest zarzut naruszenia normy art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Prawidłowo sformułowane uzasadnienie ma istotne znaczenie. Jego funkcja wyraża się bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku poddaje się kontroli instancyjnej. Zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty skargi, wyjaśnia zastosowane w sprawie przepisy, a ściślej przytacza ich brzmienie, przytacza podstawę prawną rozstrzygnięcia. Na podstawie art. 141 § 4 P.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość lub słabość, argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu nie stanowi o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania podniesiono również naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80, 107 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, których komplementarny charakter uzasadnia ich łączne rozpoznanie, nie zasługują na uwzględnienie. Wynikająca z art. 7 kpa zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie zaległości w płatności opłaty abonamentowej wymaga od organu stosownie do art. 77 § 1 kpa wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz jego ocenę zgodnie z art. 80 kpa w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności. Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności o charakterze uznaniowym (umorzenie bądź odmowa umorzenia). Przy czym, wymaga podkreślenia, że to na wnioskującym o umorzenie zaległości w płatności opłaty abonamentowej ciąży obowiązek przedstawienia i wykazania swojej sytuacji majątkowej. Mając na uwadze powyższe, nie można skutecznie wywodzić, że sprawie doszło do naruszenia wskazanych przez stronę przepisów postępowania w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej, zwłaszcza zaś, aby skutkiem zarzucanego ich naruszenia był istotny, w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia, wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w tym zakresie, że KRRiTV w sposób prawidłowy przeprowadziła postępowanie administracyjne, a WSA trafnie uznał, że w aspekcie procesowym działania organu były prawidłowe i zgodne z naczelnymi zasadami tego postępowania. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika to z akt administracyjnych, skarżący przedłożył kserokopię zaświadczenia z ZUS-u z dnia 25 października 2019 r., kserokopię świadczenia emerytalnego za październik 2019 r. w wysokości 3 044,17 zł brutto, kserokopię opłaty za czynsz, kserokopię faktury za konsultacje fizjoterapeutyczne, trzy kserokopie faktur za leki, kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 13 października 2017 r., kserokopię historii wizyt z dnia 14 grudnia 2017 r. oraz 15 stycznia 2018 r., kserokopię wyników badań z dnia 7 listopada 2017 r., kserokopię karty informacyjnej z dnia 7 listopada 2017 r., kserokopię historii wizyt z dnia 26 lutego 2018 r. oraz z dnia 26 marca 2018 r., kserokopię karty informacyjnej z dnia 10 listopada 2017 r. Nie wykazał jednak dokładnego stanu swojego majątku, co mogło mieć wpływ na rozważenie możliwości umorzenia tych należności. Podobnie strona nie przedstawiła zaświadczenia o prowadzeniu jednoosobowego lub wieloosobowego gospodarstwa domowego. Co za tym idzie brak możliwości oceny sytuacji majątkowej uzasadniał negatywne dla strony rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności. W związku z powyższym trudno zarzucić działaniu KRRiTV, że w sposób niepełny odniosła się do zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie wskazała analizy okoliczności podawanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działaniom organu trudno również zarzucić, że postępowanie administracyjne nie było prowadzone z poszanowaniem zasady równego traktowania. Organ pismem z dnia 7 października 2019 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych o dowody potwierdzające występowanie szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, wskazując przykładowy katalog dowodów, którymi może posłużyć się Wnioskodawca w celu wykazania przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. A następnie dopuścił wszystkie dowody (przedłożone przez skarżącego kasacyjnie) na okoliczność wspomnianych przesłanek. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Poczynione przez KRRiTV ustalenia oraz ich ocena znajdują zaś swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Treść skargi kasacyjnej wskazuje zaś, że jej autor wyłącznie polemizuje z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji. Okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami wyciągniętymi z oceny dowodów zgromadzonych w sprawie nie oznacza, że dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone, czy też dowolnie ocenione. Innymi słowy, to że wynik postępowania nie dał skarżącemu oczekiwanego rezultatu nie świadczy o naruszeniu wspomnianych przepisów ogólnego postępowania administracyjnego. W związku z powyższym niepodważona została ocena Sądu I instancji, że organ prawidłowo ocenił całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśnił wszystkie wzięte pod uwagę okoliczności stanu faktycznego. Zgodzić należy się z WSA w Warszawie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowego nie wykazał, że skarżący znajduje się w wyjątkowej sytuacji, uzasadniającej z uwagi na szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, umorzenie opłaty abonamentowej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia od skarżącego na rzez organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, z uwagi na przyznane prawo pomocy.