I GSK 1760/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Gminy G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt III SA/Po 720/17 w sprawie ze skargi Gminy G. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały w sprawie ulg w spłacaniu należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt III SA/Po 720/17 oddalił skargę Gminy G. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 ust.2 pkt 1 uchwały nr XXVII Rady Gminy G. z dnia [...].06.2017 r. w sprawie szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Gmina G. zaskarżając wyrok w całości. Opierając skargę kasacyjną na podstawach określonych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) zarzuciła temu wyrokowi: 1 - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 59 ust. 3 w związku z art. 56 ust. 1 oraz art. 59 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm., dalej: ustawa o finansach publicznych), polegającym na: • przyjęciu, że Rada Gminy może postanowić o możliwości umorzenia należności cywilnoprawnych przypadających gminie wyłącznie w okolicznościach określonych w art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych; • pominięciu treści art. 59 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych, który uprawnia Radę Gminy do ustalenia m.in. zasad umarzania należności cywilnoprawnych. 2 - naruszenie przepisów postępowania art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i przez niewłaściwe jego zastosowanie i nieuzasadnione oddalenie skargi. Z uwagi na przedstawione zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, zasądzenie od organu nadzoru na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Ponadto wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie Gmina przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione 3 w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej okazały się nieuzasadnione. Zgodnie z art. 55 u.f.p. należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Z art. 56 ust. 1 u.f.p. wynika, że należności, o których mowa w art. 55, mogą być z urzędu umarzane w całości, jeżeli: 1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6000 zł; 2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5) zachodzi interes publiczny. Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.f.p. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom organizacyjnym wymienionym w art. 9 pkt 3, 4 i 13, mogą być umarzane, terminy ich spłaty mogą zostać odroczone lub płatność tych należności może zostać rozłożona na raty, na zasadach określonych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, z zastrzeżeniem ust. 4. Zgodnie z art. 59 ust. 2 u.f.p. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określi szczegółowe zasady, sposób i tryb udzielania ulg, o których mowa w ust. 1, warunki dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną, oraz wskaże organ lub osobę uprawnione do udzielania tych ulg. Zgodnie z art. 59 ust. 3 u.f.p. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może, w drodze uchwały, postanowić o stosowaniu z urzędu ulg, o których mowa w ust. 1, w przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 56 ust. 1. Natomiast w myśl art. 59 ust. 4 u.f.p. do należności cywilnoprawnych powstałych w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami stosuje się przepisy art. 55-58, z tym że uprawnienia kierownika państwowej jednostki budżetowej przysługują zarządowi jednostki samorządu terytorialnego. Zestawiając z ww. regulacjami prawnymi postanowienia § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 ust. 2 pkt 1 uchwały nr XXVII Rady Gminy G. z dnia [...].06.2017 r. należy dojść do wniosku o wadliwości tych ostatnich. Otóż z § 3 ust. 1 wynika, że przepis ten dopuszcza możliwość umorzenia należności na wniosek, jak też z urzędu. Spostrzeżenie to znajduje potwierdzenie w treści § 3 ust. 2 pkt 1 i 2 uchwały, zgodnie z którym umorzenie w przypadkach określonych między innymi w ust. 1 pkt 1 i 2 następuje z urzędu, na podstawie jednostronnego oświadczenia woli organu uprawnionego, w formie pisemnej. Z art. 59 ust. 3 u.f.p. jednoznacznie wynika, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może, w drodze uchwały, postanowić o stosowaniu z urzędu ulg, o których mowa w ust. 1, w przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 56 ust. 1. W katalogu okoliczności wymienionych w art. 56 ust. 1 u.f.p. nie ma natomiast okoliczności, o których stanowi § 3 ust. 1 pkt 1 i 2. W związku z powyższym w tym zakresie organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie może wprowadzić regulacji umożliwiającej umorzenie z urzędu należności w okolicznościach przewidzianych w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 (nie można ustalić dłużnika, jego miejsca zamieszkania, pobytu lub siedziby oraz należność jest przedawniona). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.