I GSK 261/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-09-24
Skład orzekający: Hanna Kamińska, Barbara Mleczko-Jabłońska, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawca, który otrzymał dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, może zostać zobowiązany do zwrotu tych środków, jeśli stwierdzono nieterminowe opłacenie składek ZUS, a nieterminowość ta dotyczyła wyłącznie pracowników pełnosprawnych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezesa Zarządu PFRON, uznając, że dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych może być cofnięte tylko w przypadku nieterminowego poniesienia kosztów płacy dotyczących bezpośrednio pracowników niepełnosprawnych. Nieterminowe opłacenie składek ZUS za pracowników pełnosprawnych nie stanowi podstawy do żądania zwrotu dofinansowania przyznanego na wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych.Stan faktyczny
Prezes Zarządu PFRON nakazał spółce zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, argumentując, że koszty płacy zostały poniesione z uchybieniem terminów przekraczającym 14 dni, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania dofinansowania zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Spółka twierdziła, że nieterminowość opłacenia składek dotyczyła pracowników pełnosprawnych, a wobec pracowników niepełnosprawnych składki były opłacane terminowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego i naruszył przepisy prawa materialnego, gdyż przesłanka nieterminowości dotyczy wyłącznie kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1549/19 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) wyrokiem z 10 września 2020 r., V SA/Wa 1549/19, uwzględnił skargę P. sp. z o.o. w [...] (dalej: spółka lub skarżąca) na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu PFRON lub organ) z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, uchylając zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzję z [...] lutego 2019 r.
WSA orzekał w następującym stanie sprawy.
Prezes Zarządu PFRON decyzją z [...] lutego 2019 r. nakazał spółce zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od kwietnia do grudnia 2017 r. w łącznej kwocie 85.851,60 zł wraz z odsetkami. Jednocześnie organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące okresu sprawozdawczego za marzec 2017 r. Organ wskazał, że miesięczne koszty pracy zostały poniesione przez spółkę z uchybieniem terminów przekraczającym 14 dni co powoduje, że – zgodnie z art. 26a ust. 1a1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.; dalej: ustawa o rehabilitacji) – skarżącej nie przysługuje dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezes Zarządu PFRON decyzją z [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lutego 2019 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że spółka spłaca zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek, m.in. za okresy od lipca 2017 r. do stycznia 2018 r. Spłatę zaległości realizowana jest w formie układu ratalnego. Organ zauważył, że zasadą jest, iż wpłaty należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, odrębnie na poszczególne fundusze i nie ma podstaw do przyznania pierwszeństwa w rozliczaniu składek na ubezpieczenia społeczne dla osób niepełnosprawnych, a potem na pozostałych zatrudnionych. Skoro na koncie spółki zaewidencjonowano wpłaty dokonane z uchybieniem przekraczającym 14 dni, to informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Tłumaczenia spółki, że składki opłacone po terminie dotyczą osób, na których nie pobierała dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, nie mogą być podstawą do uznania, że koszty płacy pracowników niepełnosprawnych zostały poniesione terminowo i w całości.
Odnosząc się do zarzutu, że nieterminowość opłacenia składek wynika jedynie ze złożonych korekt "z urzędu" organ zaznaczył, że ZUS w piśmie z [...] kwietnia 2019 r. wskazał, że za: maj, sierpień, wrzesień, listopad 2017 r. i styczeń 2018 r. zostały złożone korekty nie tylko z "urzędu", ale także przez płatnika. W związku z tym niedopłaty w ZUS nie wynikały jedynie z nieprawidłowości wykazanych podczas kontroli ZUS w marcu 2018 r. W efekcie organ stwierdził, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, która uniemożliwia wypłatę miesięcznego dofinansowania. Zatem spółka nienależnie pobrała środki PFRON wypłacone tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON: od kwietnia do grudnia 2017 r. w łącznej kwocie 85.851,60 zł.
WSA uwzględnił skargę spółki i uchylił decyzje organu obu instancji.
W motywach wyroku WSA wskazał, że organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: kpa), poprzez nieprawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie. Ponadto naruszył art. 26a ust. 1, ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.
WSA wyjaśnił, że przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie – jak to przyjął organ – wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.
Spółka wyjaśniła, że korekty deklaracji rozliczeniowych były wynikiem ustaleń kontroli ZUS przeprowadzonej w marcu 2018 r., gdzie kontrolujący zakwestionowali zasadność zawarcia z niektórymi pracownikami umów o dzieło zamiast umów zleceń. Wskazane przez ZUS nieprawidłowości nie dotyczyły osób niepełnosprawnych. WSA wskazał, że organ pominął wyjaśnienia spółki stwierdzając, że zasadą jest, iż wpłaty należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, odrębnie na poszczególne fundusze. Z treści uzasadnienia decyzji wynika, że organ stoi na stanowisku, że w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia fakt, iż przyczyna nieprawidłowości w zakresie wysokości i terminowości odprowadzania składek ZUS, a następnie korekty deklaracji, dotyczyła pracowników pełnosprawnych.
WSA nie podzielił ww. stanowiska organu, gdyż przesłanka nieterminowego pokrywania przez pracodawcę miesięcznych kosztów płacy, o której mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie do pracowników ogółem. W przypadku zatem, gdy koszty płacy zatrudnionych przez spółkę osób niepełnosprawnych zostały pokryte zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, brak podstaw do żądania zwrotu udzielonego dofinansowania. Natomiast ewentualne uchybienia w zakresie terminowości opłacenia składek ZUS z tytułu zatrudnienia osób pełnosprawnych nie mogą być oceniane w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych, a nie pracowników pełnosprawnych.
WSA uznał zatem, że organ badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i ust. 4 ustawy o rehabilitacji winien był ustalić, czy uchybienie terminów opłacenia składek ZUS dotyczyło osób niepełnosprawnych. Takich ustaleń w sprawie organ nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji. Przy czym WSA zaznaczył, że spółka konsekwentnie w toku postępowania wskazuje, że wobec pracowników niepełnosprawnych, objętych dofinansowaniem za sporne okresy sprawozdawcze zobowiązania publicznoprawne regulowane były terminowo, a złożone korekty dotyczyły pracowników pełnosprawnych. WSA podkreślił, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych, to w decyzji winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do pracowników niepełnosprawnych, a nie do wszystkich zatrudnionych pracowników w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony sądu. W decyzjach zabrakło konkretnych danych odnoszących się do niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu skarżąca (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanych w przepisach terminie. Organ winien uzyskać dowód wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione z naruszeniem wymaganego terminu.
W rezultacie WSA, na podstawie art. 145 ust. 1 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: ppsa), uchylił decyzje obu instancji.
Prezes Zarządu PFRON wniósł skargę kasacyjną od wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenia kosztów postępowania. Oświadczył także, że zrzeka się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi – w oparciu o art. 174 pkt 2 ppsa – zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 75 § 1 i art. 76 § kpa, przez uznanie, iż organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, gdyż nie odniósł się do wyjaśnień złożonych przez stronę w jego toku, która podkreśliła, że korekty ZUS "z urzędu" dotyczyły składek na ubezpieczenia społeczne wyłącznie osób pełnosprawnych, gdy organ wskazał w zaskarżonej decyzji dowody w postaci dokumentów urzędowych jako podstawę przyjętego w niej stanowiska, tj. pismo PFRON z [...] marca 2019 r. i odpowiedź ZUS z [...] kwietnia 2019 r. wskazującą liczbę osób niepełnosprawnych, których dotyczyły korekty, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż świadczy o odniesieniu się przez sąd wyłącznie indywidualnie do poszczególnych zastrzeżeń zgłoszonych przez skarżącą, przy niedostrzeganiu, że organ powołując się na dokument urzędowy, odniósł się do twierdzeń strony, że korekty dotyczyły wyłączne osób pełnosprawnych i podważył je poprzez ten dokument;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, polegające na uwzględnieniu skargi w wyniku błędnego uznania, że w postępowaniu prowadzonym w celu ustalenia, czy strona zgodnie z prawem uzyskała dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, organ nie zebrał wszystkich niezbędnych dowodów i nie dokonał na ich podstawie ustalenia, czy strona poniosła koszty tytułem składek na ubezpieczenia społeczne z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem gdyby sąd przyjął (zgodnie z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego), że organ w istocie zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i w świetle obowiązujących przepisów w sposób prawidłowy poczynił te ustalenia, to w konsekwencji oddaliłby skargę;
3) art. 141 § 4 ppsa polegające na:
a) błędnym uzasadnieniu wyroku wskutek automatycznego przyjęcia wbrew treści zaskarżonej decyzji, że korekty "z urzędu" deklaracji ZUS dotyczyły wyłącznie osób pełnosprawnych, z którymi zostały zawarte umowy o dzieło zamiast zlecenia, przy pominięciu stanowiska przedstawionego w zaskarżonej decyzji, w którym organ powołał się na dokument urzędowy – odpowiedź ZUS z [...] kwietnia 2019 r., co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, gdyż w konsekwencji doprowadziło do braku wyjaśnień w uzasadnieniu, dlaczego WSA nie dał wiary argumentom organu popartych ww. dokumentem urzędowym, że korekty deklaracji ZUS "z urzędu" za okresy: od maja 2017 r. do stycznia 2018 r. dotyczyły również osób niepełnosprawnych; podczas gdy nałożony w art. 141 § 4 ppsa obowiązek nakazuje odnieść się nie tylko do zarzutów podniesionych w skardze ale także stanowiska pozostałych stron, a więc również organu, w konsekwencji tego rodzaju naruszenie uniemożliwiło organowi pełne zapoznanie się ze stanowiskiem sądu w zakresie zasadności podniesionych argumentów ora motywów uchylenia zaskarżonej decyzji;
b) nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku, tj. braku uzasadnienia prawnego w zakresie wskazania podstawy prawnej i wyjaśnienia toku rozumowania sądu, które pozwoliłoby zrozumieć adresatom, dlaczego sąd uznał, że Prezes Zarządu PFRON jest obowiązany do samodzielnych ustaleń związanych z zakresem działalności ZUS w przedmiocie ustalenia terminów i wysokość ponoszenia przez pracodawcę kosztów tytułem składek na ubezpieczenia społeczne (na użytek postępowania o nakazanie zwrotu dofinansowania wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON), co nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia, natomiast w przypadku zastosowania się organu do poglądu sądu może doprowadzić do załatwienia sprawy niezgodnie z obowiązującym prawem.
Spółka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Spółka nie zgłosiła żądania przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu.
Skarga kasacyjna została oparta tylko na zarzutach naruszenia przepisów postępowania sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa. Co prawda w punkcie 2 wskazano jako naruszony przepis art. 145 § 1 pkt lit. a) ale nie powiązano go jakimkolwiek przepisem prawa materialnego, co czyni ten zarzut bezzasadnym.
Mając na uwadze tę okoliczność, podkreślić należy – co ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy – że wykładnia przepisów materialnych determinuje zakres potrzebnych ustaleń faktycznych w sprawie. Tymczasem skarżący kasacyjnie organ nie zakwestionował stanowiska WSA dotyczącego nieprawidłowo wyłożonych w zaskarżonej decyzji przepisów ustawy o rehabilitacji, w szczególności art. 2 pkt 4a i art. 26a ust. 1a1 pkt 3. Podkreślić należy, że wykładnia tych przepisów dokonana przez WSA jest prawidłowa i znajduje aprobatę w orzecznictwie (por. wyroki NSA z: 17 czerwca 2020 r. I GSK 354/20; 29 lipca 2020 r. I GSK 748/20, I GSK 354/20, I GSK 169/19; I GSK 1459/20; 9 września 2021 r. I GSK 161/21; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazuje się w nim, że skoro dofinansowanie jest przyznawane wyłącznie do wynagrodzeń wypłacanych pracownikom niepełnosprawnym, to przez koszty płac, o których mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji – należy rozumieć wyłącznie wynagrodzenie (i jego pochodne) wypłacane dla pracowników niepełnosprawnych. Konsekwencją tego jest przyjęcie, że organ badając spełnienie przez pracodawcę wymogu określonego w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji powinien dokonać ustaleń na okoliczność terminowości poniesienia kosztów płacy w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych, a nie – do wykazania nieterminowości w ogólności.
W tym kontekście przypomnieć należy, że WSA uznał, iż organ badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien ustalić, czy uchybienie terminów opłacenia składek ZUS dotyczyło osób niepełnosprawnych. Takich ustaleń w sprawie organ nie dokonał i nie przedstawił w decyzji. Przy czym WSA zaznaczył, że spółka konsekwentnie w toku postępowania wskazywała, że wobec pracowników niepełnosprawnych, objętych dofinansowaniem za sporne okresy sprawozdawcze zobowiązania publicznoprawne regulowane były terminowo, a złożone korekty dotyczyły pracowników pełnosprawnych.
W takich okolicznościach sprawy, skarżący kasacyjnie podnosi zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ppsa i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa), którymi dąży w istocie do zakwestionowania dokonanej przez WSA wykładni prawa materialnego, która doprowadziła do oceny, że Prezes Zarządu PFRON działał z naruszeniem wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności organ podnosi, że WSA nie uzasadnił prawnie wyrażonego w sprawie poglądu, że Prezes Zarządu PFRON jest zobowiązany do ustalania terminowości ponoszonych przez pracodawcę kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych z tytułu obowiązkowych składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz obowiązkowych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wskazuje przy tym, że orzekając o zwrocie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych był związany informacją uzyskaną z ZUS, tj. organu powołanego do dokonywania ustaleń w zakresie składek ubezpieczeniowych, a nie – prowadzenia w tym zakresie własnego postępowania wyjaśniającego. Twierdzi także, że WSA błędnie stwierdził, iż korekty dotyczyły wyłączne osób pełnosprawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stanowisko skarżącego kasacyjnie organu nie znajduje oparcia w stanie prawnym i faktycznym sprawy.
Tak jak wskazano wyżej, sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zakres podejmowanych przez organ czynności procesowych wyznaczają co do zasady przepisy prawa materialnego regulujące określoną materię.
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ wskazał m.in. art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w myśl którego, w brzmieniu właściwym dla sprawy, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Dla wykładni tego przepisu istotne znaczenie ma pojęcie "koszty płac", którego definicję zawarto w art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z tym przepisem przez koszty płacy należy rozumieć wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Przepis ten nie wyjaśnia jednak, czy chodzi o koszty płacy ogółem, czy tylko o koszty płacy pracowników niepełnosprawnych. Jednak skoro dofinansowanie jest przyznawane wyłącznie do wynagrodzeń wypłacanych pracownikom niepełnosprawnym, to przez koszty płac, o których mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji należy rozumieć wyłącznie wynagrodzenie (i jego pochodne) wypłacane dla pracowników niepełnosprawnych. Konsekwencją tego jest uznanie, że organ badając spełnienie przez pracodawcę wymogu określonego w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji ma dokonać ustaleń na okoliczność terminowości poniesienia kosztów płacy w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych, a nie – do wykazania nieterminowości w ogólności, co miało miejsce w sprawie.
Tak więc badanie, czy spółka w terminie uiściła wymagane składki ubezpieczeniowe, musi odnosić się do kosztów płac pracowników niepełnosprawnych, z wyłączeniem kosztów płac pozostałych pracowników zatrudnionych przez pracodawcę. Tymczasem działanie organu ograniczało się do wystosowania do ZUS zapytania dotyczącego istnienia zaległości składkowych na koncie spółki w związku z dokonanymi korektami dokumentacji ubezpieczeniowej oraz automatycznym zastosowaniu uzyskanej odpowiedzi ZUS jako uzasadnienia faktycznego i prawnego dla wydania decyzji zwrotowych. Podkreślić należy, że z samego stwierdzenia, że na koncie płatnika składek widniała zaległość składkowa odnosząca się do okresów objętych zapytaniem nie można automatycznie przyjąć, że zaległość ta istniała w miesiącach za które spółka uzyskiwała dofinansowanie oraz tego, że odnosi się ona do wynagrodzeń osób zgłoszonych wówczas jako pracownicy za których spółka uzyskała dofinansowanie.
Słusznie w odpowiedzi na skargę kasacyjną zauważano, że uzyskana przez Prezesa Zarządu PFRON odpowiedź ZUS powinna stanowić asumpt do poczynienia dodatkowych ustaleń w tym względzie, czego organ nie uczynił. Odpowiedź ZUS z [...] kwietnia 2019 r. potwierdza jedynie obowiązującą zasadę, że wpłaty należności składkowych dokonywało się w okresie objętym rozstrzygnięciem jednym przelewem zbiorczo za wszystkie osoby zgłaszane do ubezpieczeń. Udzielając swojej odpowiedzi ZUS potwierdził niekwestionowany przez spółkę stan konta płatnika składek istniejący na dzień dokonywania rozliczenia z uwzględnieniem okresu objętego rozstrzygnięciem w zaskarżonej decyzji (tyle że dotyczącym już stanu istniejącego po sporządzonych z urzędu korektach dokumentacji ubezpieczeniowej i rozliczeniowej). Zatem przedwczesne było wyciągnięcie przez organ wniosku, że zaległość ta dotyczy osób, za które spółka uzyskała dofinansowanie do wynagrodzeń. Błędem jest bowiem opieranie się przez organ jedynie na samym stwierdzeniu istnienia zaległości składkowej w odniesieniu do konkretnego okresu. To w tym zakresie WSA prawidłowo dostrzegł nieprawidłowe działanie organu, które polegało na braku przeprowadzenia właściwego postępowania administracyjnego. Nie ma więc racji skarżący kasacyjnie organ, że WSA pominął urzędowy dokument w postaci odpowiedzi ZUS z [...] kwietnia 2019 r.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że w stanie faktycznym sprawy przeprowadzone przez organ postępowanie nie spełniało wymogów, o jakich mowa art. 7, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Zatem jako dowolne należy uznać dokonanie przez organ ustaleń faktycznych, które mimo że znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym, to jednak z uwagi na jego niepełny charakter nie pozwalają na ich swobodną ocenę. Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania Kodeksu postępowania administracyjnego.
WSA nie naruszył także art. 141 § 4 ppsa. Stosownie do tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten wskazuje na konieczne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie ma bowiem umożliwić stronom oraz sądowi odwoławczemu zapoznanie się z motywami, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji i które doprowadziły do wydania wyroku, a także umożliwić sformułowanie zarzutów kasacyjnych i przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Przepis ten może więc stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala na przeprowadzenie kontroli instancyjnej tego wyroku. Taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konieczne, o których mowa w art. 141 § 4 ppsa, jak również pozwala na przeprowadzenie kontroli instancyjnej tego orzeczenia. Brak przekonania strony, co do trafności podjętego rozstrzygnięcia, opartego na odmiennej (niż organ) wykładni mającego zastosowanie w sprawie prawa materialnego, czego konsekwencją było stwierdzenie przez WSA naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku narusza art. 141 § 4 ppsa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). W orzecznictwie NSA utrwalony został pogląd, że na podstawie art. 141 § 4 ppsa skarżący kasacyjnie nie może skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 zw. z art. 182 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. pkt 1 lit. a) w zw. § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na zasądzone koszty postępowania kasacyjnego (2.700 zł) składa się koszt sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawnego, który prowadził sprawę przed sądem pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło