I GSK 748/20

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-07-29

Skład orzekający: Ludmiła Jajkiewicz, Małgorzata Grzelak, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ powinien badać terminowość ponoszenia kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych, a nie wszystkich pracowników, przy ocenie prawa do dofinansowania z PFRON?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo zinterpretował przepisy ustawy o rehabilitacji. Dofinansowanie z PFRON jest przyznawane wyłącznie pracownikom niepełnosprawnym, dlatego organ powinien badać terminowość ponoszenia kosztów płacy (wynagrodzenia i składek) wyłącznie w odniesieniu do tych pracowników, a nie wszystkich zatrudnionych przez pracodawcę. Błędne ustalenie tego faktu przez organ stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o nakazie zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Organ uznał, że pracodawca opłacił składki ZUS z uchybieniem terminów przekraczającym 14 dni, co skutkowało obowiązkiem zwrotu dofinansowania. WSA uchylił decyzję organu, uznając, że organ błędnie zastosował przepisy prawa materialnego, nie badając terminowości kosztów płacy w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1679/19 w sprawie ze skargi K. na decyzję P. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. na rzecz K. 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1679/19 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. na decyzję P. z [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uchylił zaskarżoną decyzję w części objętej skargą i zasądził od P. na rzecz K. 30.064 zł. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Pismem z 8 stycznia 2019 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze: od maja 2014 r. do maja 2015 r., wrzesień 2015 r., luty 2018 r. Poinformowano, iż wstępnie oszacowano kwotę zwrotu wypłaconych środków na 2.763.354,76 zł. Wskazano, iż zgodnie z treścią art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Organ wskazał, że podstawą do wszczęcia była informacja Z. z [...] września 2018 r. na temat opłacenia składek ZUS od wynagrodzeń, z której wynikało, że w przypadku okresów sprawozdawczych w PFRON od maja 2014 r. do maja 2015 r. wrzesień 2015 r. oraz luty 2018 r. Strona opłaciła składki ZUS od wynagrodzeń z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. P. decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...] nakazał stronie zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: maj 2014 r. w kwocie 209.371,41 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia wpłaty; czerwiec 2014 r. w kwocie 203.715,37 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 1 sierpnia 2014 r. do dnia wpłaty; lipiec 2014 r. w kwocie 202.328,66 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 29 sierpnia 2014 r. do dnia wpłaty; sierpień 2014 r. w kwocie 192.892,13 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 2 października 2014 r. do dnia wpłaty; wrzesień 2014 r. w kwocie 197.454,30 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 3 listopada 2014 r. do dnia wpłaty; październik 2014 r. w kwocie 190.878,99 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia wpłaty; listopad 2014 r. w kwocie 189.412,03 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 19 grudnia 2014 r. do dnia wpłaty; grudzień 2014 r. w kwocie 183.948,55 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 2 lutego 2015 r. do dnia wpłaty; styczeń 2015 r. w kwocie 178 426,95 zł (słownie: sto siedemdziesiąt osiem tysięcy czterysta dwadzieścia sześć złotych 95/100) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 3 marca 2015 r. do dnia wpłaty; luty 2015 r. w kwocie 176.213,51 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 30 marca 2015 r. do dnia wpłaty; luty 2018 r. w kwocie 175.464,45 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 30 marca 2018 r. do dnia wpłaty; Ponadto P. decyzją z [...] maja 2019 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od marca do maja 2015 r. oraz wrzesień 2015 r. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zaskarżając decyzję w części dotyczącej nakazanie zwrotu środków pobranych przez stronę z tytułu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od maja 2014 r. do lutego 2015 r. oraz luty 2018 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ utrzymał w mocy decyzję P. z [...] maja 2019 r. w części pkt I dotyczącej zwrotu środków PFRON przekazanych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: maj 2014 r., czerwiec 2014 r., lipiec 2014 r., sierpień 2014 r., wrzesień 2014 r., październik 2014 r., listopad 2014 r., grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., luty 2015 r. oraz w części pkt II dotyczącej umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące okresów sprawozdawczych od marca do maja 2015 r. oraz wrzesień 2015 r. Jednocześnie organ uchylił ww. decyzję w części pkt I dotyczącej zwrotu środków PFRON przekazanych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy luty 2018 r. i w tym zakresie umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). Sąd wskazał, że przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia stosowania przepisu art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji). W ocenie Sądu rację ma skarżący, że organ dokonał błędnego zastosowania tego przepisu. Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. W myśl art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem art. 41 ust. 2 rozporządzenia 800/2008 i 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014. Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń) (patrz: cyt. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1511/18; dostępny tamże). Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników. Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 41 ust. 3 rozporządzenia 800/2008 kosztami kwalifikowalnymi są koszty płacy za cały okres zatrudniania pracownika niepełnosprawnego. Podobnie obecnie obowiązujący art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych. W ocenie Sądu istotnym jest również to, iż - jak na to wielokrotnie wskazywały sądy administracyjne – organ winien oceniać sytuację przedsiębiorcy odnośnie spełniania wymogów do otrzymania dofinasowania ze środków PFRON na dzień składania wniosku o dofinansowanie. Kwestia ta była rozpatrywana odnośnie dokonywania oceny, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej, jak na to wskazuje cyt. art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji (patrz: wyrok WSA z 1 lutego 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 227/17; wyrok NSA z 25 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 464/14; dostępne tamże). Jeżeli zatem konstrukcja przepisów cyt. ustawy o rehabilitacji wskazuje na nakaz odnoszenia się do sytuacji przedsiębiorcy w chwili składania wniosku, to organ winien oceniać wniosek na dzień jego złożenia także i w kwestii spełniania przesłanek do jej otrzymania odnośnie opłacenia składek. Trzeba też zwrócić uwagę na treść art. 26a ust. 8 i 9 ustawy o rehabilitacji, albowiem wynika z nich, że jeżeli pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu przekraczające ogółem kwotę 100 złotych, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania. Przepisy ustawy dają zatem możliwość dyscyplinowania pracodawców i uniemożliwiają dokonywanie wypłat dofinansowania na rzecz wnioskodawców niespełniających ustawowych wymogów. Badanie przesłanek do otrzymania dofinansowania obciąża Fundusz i to ten organ winien badać sytuację przedsiębiorcy na dzień złożenia wniosku. Sąd pragnie przy tym wskazać, że należy odróżnić sytuację, gdy pracodawca uchyla się od terminowego opłacania składek od sytuacji, gdy nieuiszczenie składki w odpowiedniej wysokości zostało wykazane po terminie złożenia wniosku i było spowodowane innymi czynnikami np. innym zakwalifikowaniem umowy zawartej przez pracodawcę, które to zakwalifikowanie zostało wykazane w drodze kontroli i spowodowało obowiązek opłacenia składek w późniejszym terminie. W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych, wynikająca z korekty spowodowanej wykonaniem ustaleń kontroli (zawartych w protokole kontroli z 8 lipca 2015 r.), dotyczącej osób, które miały podpisane umowy cywilnoprawne, ale jednocześnie nie były pracownikami niepełnosprawnymi. Należy przy tym podkreślić, co jest niezwykle istotne w tej sprawie, a co nie ulega wątpliwości i nie jest sporne między stronami, że w chwili składania wniosków o przyznanie dofinasowania ze środków PFRON, skarżący miał opłacone składki w pełnej wysokości. Skarżący podnosi również, że sporne składki, które zostały uiszczone po zakończeniu kontroli ZUS, nie dotyczyły pracowników niepełnosprawnych, na których było pobieranie dofinansowanie z PFRON. Dlatego też w ocenie Sądu P. powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracowników niepełnosprawnych z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. Organ takiego ustalenia w sprawie jednak nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji, czym - w ocenie Sądu - naruszył art. 7 k.p.a. i art. 77 w zw. z art. 11 k.p.a. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes obywateli. Postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w ocenie sądu stanowiło przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo w ocenie Sądu organ zupełnie nie wyjaśnił, dlaczego w sprawie zażądał zwrotu odsetek. Zgodnie z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Jednakże w myśl art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji odsetek nie nalicza się w przypadku, gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek wskazań w tym zakresie. Sąd tym samym nie wie, czy organ w ogóle rozważał możliwość nienaliczania odsetek, a jeżeli rozważał, to dlaczego te odsetki (termin od którego się nalicza odsetki) ostatecznie określił w zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy P. uwzględni powyżej przedstawioną ocenę prawną i w zależności od dokonanej ponownej oceny wyda stosowne rozstrzygnięcie. P. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: - na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku, polegającym na braku prawnego uzasadnienia w zakresie wyjaśnienia toku rozumowania Sądu, które pozwoliłoby zrozumieć organowi, dlaczego Sąd uznał za słuszne zobowiązanie P. do samodzielnych ustaleń związanych z zakresem działalności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia terminów i wysokości ponoszenia przez pracodawcę kosztów płacy w stosunku do obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe i obowiązkowych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na użytek postępowania o udzielenie miesięcznego dofinansowania pracodawcy do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby Sąd uznał, że Organ jest związany ustaleniami ustawowo powołanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie spełnienia warunków do wypłaty dofinansowania - nie uchyliłby decyzji P., - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na uwzględnieniu skargi w wyniku błędnego uznania, że organ prowadząc postępowanie w celu ustalenia, czy strona zgodnie z prawem uzyskała dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, nie dokonał ustalenia czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów , co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem gdyby Sąd (zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz przepisami prawa) przyjął że organ w niniejszej sprawie w istocie poczynił te ustalenia (w oparciu o pisma Z. z dnia 11 września 2018r, 26 listopada 2018 i 28 lutego 2019 r.), to w konsekwencji oddaliłby skargę. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej i stosownie do art. 193 zd. drugie p.p.s.a. przedstawienie w odniesieniu do tych zarzutów motywów rozstrzygnięcia. Skarga kasacyjna będąca przedmiotem rozpoznania została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Podnosząc ten zarzut wnoszący skargę kasacyjną zmierza w istocie do zakwestionowania dokonanej przez Sąd I instancji wykładni prawa materialnego (w szczególności art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w zw. z art. 2 pkt 4a oraz art. 49e ustawy o rehabilitacji), która zdaniem strony doprowadziła do nieprawidłowej oceny, z naruszeniem wskazanych przepisów k.p.a., zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd I instancji nie uzasadnił prawnie wyrażonego w sprawie poglądu, iż P. jest zobowiązany do ustalania terminowości ponoszonych przez pracodawcę kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych z tytułu obowiązkowych składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz obowiązkowych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wskazał, że orzekając o zwrocie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych był związany informacją uzyskaną z ZUS, organu powołanego do dokonywania ustaleń w zakresie składek ubezpieczeniowych, a nie – prowadzenia w tym zakresie własnego postępowania wyjaśniającego. Stanowisko to nie znajduje oparcia w stanie prawnym i faktycznym sprawy, co oznacza, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zakres podejmowanych przez organ czynności procesowych wyznaczają co do zasady przepisy prawa materialnego regulujące określoną materię. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ wskazał m.in. art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w myśl którego, w brzmieniu właściwym dla sprawy, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Dla wykładni tego przepisu istotne znaczenie ma pojęcie "koszty płac", którego definicję zawarto w art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z tym przepisem przez koszty płacy należy rozumieć wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Przepis ten nie wyjaśnia jednak czy chodzi o koszty płacy ogółem, czy tylko o koszty płacy pracowników niepełnosprawnych. Sąd I instancji stanął na stanowisku, że skoro dofinansowanie jest przyznawane wyłącznie do wynagrodzeń wypłacanych pracownikom niepełnosprawnym, to przez koszty płac, o których mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji należy rozumieć wyłącznie wynagrodzenie (i jego pochodne) wypłacane dla pracowników niepełnosprawnych. Konsekwencją tego było uznanie przez Sąd, że organ badając spełnienie przez pracodawcę wymogu określonego w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji powinien był dokonać ustaleń na okoliczność terminowości poniesienia kosztów płacy w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych, a nie – do wykazania nieterminowości w ogólności. Wyrażone przez Sąd I instancji stanowisko jest prawidłowe, a tym samym zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Już na samym wstępie ustawodawca w art. 1 ustawy o rehabilitacji wskazuje, że ustawa dotyczy osób niepełnosprawnych, a nie ogółu pracowników zatrudnianych przez pracodawcę. Potwierdza to analiza dalszych przepisów tej ustawy, np. dot. sposób wliczenia osób niepełnosprawnych do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych (art. 2a ust. 1), warunków przyznawania dofinansowania i związanych z tym obowiązków pracodawcy i P. w zakresie kontroli prawidłowości korzystania przez pracodawcę z dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (art. 26a i nast.), a także zwrotu środków PFRON, w których punktem odniesienia jest wynagrodzenie należne pracownikowi niepełnosprawnemu, a także inne koszty ogólne ponoszone przez pracodawcę na stworzenie miejsca pracy dla osoby niepełnosprawnej. Z powyższych względów za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Dokonując kontroli zaskarżonego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd zaprezentowany w tym orzeczeniu. Badanie czy strona w terminie uiściła wymagane składni ubezpieczeniowe, na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, aby mogło być uznany za prawidłowy, musi odnosić się do kosztów płac pracowników niepełnosprawnych, z wyłączeniem kosztów płac pozostałych pracowników zatrudnionych przez pracodawcę. W stanie faktycznym sprawy przeprowadzone postępowanie przez organ nie spełniało tych wymogów. W świetle art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jako dowolne należy natomiast uznać dokonanie przez organ ustaleń faktycznych, które mimo że znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym, to jednak z uwagi na jego niepełny charakter nie pozwalają na ich swobodną ocenę. Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Sąd I instancji nie naruszył też art. 141 § 4 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten wskazuje na konieczne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie ma bowiem umożliwić stronom oraz sądowi odwoławczemu zapoznanie się z motywami, jakimi kierował się sąd I instancji i które doprowadziły do wydania wyroku, a także umożliwić sformułowanie zarzutów kasacyjnych i przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Przepis ten może więc stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie pozwala na przeprowadzenie kontroli instancyjnej tego wyroku. Taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konieczne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., jak również pozwala na przeprowadzenie kontroli instancyjnej tego orzeczenia. Brak przekonania strony, co do trafności podjętego rozstrzygnięcia, opartego na odmiennej (niż organ) wykładni mającego zastosowanie w sprawie prawa materialnego, czego konsekwencją było stwierdzenie przez Sąd naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku narusza art. 141 § 4 p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W orzecznictwie NSA utrwalony został pogląd, że na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie nie może skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa. Skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło