I GSK 441/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędziowie NSA Rafał Batorowicz del WSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1611/09 w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1611/09, oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd I instancji za podstawę orzekania przyjął następujący stan faktyczny sprawy: Dyrektor Izby Celnej w W. wymienionym na wstępie postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] maja 2003 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż decyzja z dnia [...] maja 2003 r. uznająca zgłoszenie celne [...] nr [...] z dnia [...] maja 2000 r. za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej, ilości, rodzaju, wartości celnej oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego została uznana za doręczoną w dniu 20 maja 2003 r., zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa). Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nadanego przez A. W. (dalej: Skarżący) w dniu 12 czerwca 2003r. w Urzędzie Pocztowym. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył skargę. W wyniku jej rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia [...] listopada 2004 r. wydanym w sprawie sygn. akt V SA 3955/03 oddalił skargę stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, która postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. została odrzucona. Skarżący w dniu [...] listopada 2004 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] maja 2003 r. W uzasadnieniu wskazał, że pełnomocnikowi Skarżącego faktycznie doręczono decyzję w dniu 2 czerwca 2003 r. a odwołanie zostało wniesione w dniu 12 czerwca 2003 r., a więc z zachowaniem dwutygodniowego terminu do wniesienia odwołania, co uzasadniało przekonanie Skarżącego, co do prawidłowości złożonego odwołania. Skarżący wskazał też, że bieg siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął się w dniu 25 listopada 2004 r. gdyż w tym dniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wydał wyrok, a Skarżący do dnia ogłoszenia wyroku pozostawał w błędnym przeświadczeniu o prawidłowości złożonego przez siebie w dniu 12 czerwca 2003 r. odwołania od decyzji. Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2003 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV – ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, aby można było przywrócić termin do wniesienia odwołania, muszą być spełnione kumulatywnie cztery przesłanki. W niniejszej sprawie Skarżący nie dopełnił jednej z przesłanek. Uchybienie Skarżącego polegało na tym, iż do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania Skarżący nie załączył odwołania od decyzji organu I instancji. Ponadto, zdaniem Dyrektora, Skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu, co jest jedną z przesłanek do przywrócenia terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. A. W. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazał na naruszenia prawa materialnego, tj. art. 121, art. 148 oraz art. 150 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu podniósł, że zaskarżone postanowienie w sposób wadliwy uznaje za skuteczne doręczenie decyzji organu w dniu 20 maja 2003 r. w sytuacji, gdy pełnomocnik Skarżącego odebrał przesyłkę pocztową osobiście w dniu 2 czerwca 2003 r. Zdaniem Skarżącego, data odebrania przesyłki winna zostać uznana za datę doręczenia decyzji i jednocześnie od tej daty powinien rozpoczynać bieg terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Następnie Skarżący podniósł argumentację dotyczącą błędnej wykładni przepisów art. 148 oraz art. 150 Ordynacji podatkowej dokonanej przez Dyrektora Izby Celnej. Wskazał, że składając wniosek o przywrócenie terminu, złożył oświadczenie, z którego wynika, że odwołanie z dnia 12 maja 2003 r. znajduje się w aktach sprawy administracyjnej i nie ma potrzeby ponownego jego składania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę wskazał, że zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV - Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu I instancji Skarżący nie dopełnił kumulatywnie czterech przesłanek, o jakich mowa w art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej pozwalających na przywrócenie terminu do dokonania czynności. Sąd wskazał, że w piśmie z dnia [...] listopada 2004 r. (wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania) Skarżący nie dopełnił równocześnie czynności polegającej na złożeniu (wraz z wnioskiem) odwołania od decyzji I instancji. Skład orzekający podkreślił, że wobec jednoznacznego brzmienia przepisu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej i utrwalonego stanowiska orzecznictwa w tej kwestii, należy uznać, iż Skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu winien raz jeszcze dołączyć do przedmiotowego wniosku odwołanie od decyzji. Dodatkowo Sąd wskazał, iż organ prawidłowo ocenił wniosek Skarżącego, iż nie wykazał on, by zaistniały jakiekolwiek przeszkody, których nie można usunąć przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że twierdzenie Skarżącego, że o uchybieniu terminowi dowiedział się dopiero w dniu 25 listopada 2004 r., to jest po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyroku, nie zasługuje na aprobatę, gdyż w dniu 22 września 2003 r. i w dniu 25 września 2003 r. doręczono Skarżącemu i jego pełnomocnikowi postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2003 r. wskazujące na uchybienie terminowi. Reasumując, Sąd wskazał, że w dacie 22 września 2004 r. Skarżący został skutecznie powiadomiony o niedochowaniu ustawowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie z dnia [...] maja 2003 r. W skardze kasacyjnej A. W. zaskarżył wyrok w całości i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że domaganie się ponownego złożenia raz już wniesionego odwołania wykracza nie tylko poza dyspozycję art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, ale także podważa ratio legis tej regulacji, wymagającej, aby wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania – w dyspozycji organu rozpatrującego taki wniosek znalazło się także samo odwołanie wraz ze sprecyzowanymi wszelkimi zarzutami i twierdzeniami Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zakres kontroli sądu odwoławczego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia. Stosownie bowiem do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) i naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego, należy na wstępie zauważyć, iż wskazany przez Skarżącego przepis ma charakter procesowy, a nie materialny. Przez prawo materialne rozumie się bowiem normy wyznaczające treść stosunków administracyjnych, których urzeczywistnieniu służy prawo procesowe. Przepis, na który powołał się Skarżący reguluje procedurę przywracania terminu do dokonania określonej czynności, co wskazuje, że jest przepisem procesowym. Dostrzeżona nieprawidłowość, przy założeniu, że zamiarem Skarżącego było postawienie zarzutu naruszenia prawa procesowego a nie materialnego, nie stoi na przeszkodzie w merytorycznym rozpoznaniu skargi kasacyjnej, aczkolwiek z uwagi na ustawowe rozróżnienie obu podstaw kasacyjnych wymaga dostrzeżenia. Przystępując, zatem do rozpoznania przedmiotowego zarzutu należy na wstępie wskazać, iż kwestia nieterminowego wniesienia odwołania została przesądzona w odrębnym postępowaniu i w związku z tym brak jest podstaw do prowadzenia rozważań w niniejszym postępowaniu na temat okoliczności, które to ewentualnie spowodowały. W świetle powołanego przepisu rozważenia wymaga natomiast to, czy Skarżący wystąpił w terminie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zgodnie z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (...). Stąd też dla określenia momentu rozpoczęcia biegu siedmiodniowego terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności kluczowe znaczenie ma ustalenie dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi do jej dokonania. Bezskuteczny upływ tego terminu powoduje, że wniosek już chociażby z tego powodu nie może być pozytywnie rozpatrzony. Niedopuszczalne jest też złożenie wniosku o jego przywrócenie (art. 162 § 3). Oznacza to też, że okoliczność braku dopełnienia czynności, dla której był przewidziany termin, o przywrócenie którego wystąpił Skarżący, a co zostało wyeksponowane zarówno w zaskarżonym wyroku jak i w skardze kasacyjnej, nabiera znaczenia dopiero w sytuacji uznania, że wniosek został złożony w terminie. Przenosząc powyższe uwagi natury ogóle na grunt sprawy, należy uznać, iż o niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania, Skarżący mógł dowiedzieć się najpóźniej z postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2003 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zatem złożony w dniu 29 listopada 2004 r. wniosek, a więc dopiero po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2004 r. oddalającego skargę na postanowienie z dnia [...] września 2003 r., należy uznać za spóźniony. Podsumowując, za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.