I GSK 556/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędziowie NSA Rafał Batorowicz (spr.) del WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 lutego 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1610/09 w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] 2009 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 16 lutego 2010r., sygn. akt V SA/Wa 1610/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2009r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że Dyrektor Izby Celnej w W. w dniu [...] lipca 2009r. wydał postanowienie nr [...], w którym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. nr [...] dnia 12 maja 2003r. W wymienionym postanowieniu Dyrektor Izby Celnej wskazał, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego uznająca zgłoszenie celne JDA nr [...] z dnia 26 maja 2000r. za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowania stawki celnej, ilości, rodzaju, wartości celnej oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego zastała uznana za doręczoną w dniu 20 maja 2003r., zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa). Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2003r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] maja 2003r., które to A. W. (dalej: Skarżący) w dniu 12 czerwca 2003r. nadał w Urzędzie Pocztowym. Na powyższe postanowienie A. W. złożył skargę. W wyniku jej rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 25 listopada 2004r. wydanym w sprawie sygn. akt V SA 3955/03 oddalił skargę. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, która postanowieniem z dnia 10 lutego 2005r. została odrzucona. A. W. w dniu 29 listopada 2004r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia 12 maja 2003r. W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że pełnomocnikowi Skarżącego faktycznie doręczono decyzję w dniu 2 czerwca 2003r. a odwołanie zostało wniesione w dniu 12 czerwca 2003r. to jest z zachowaniem dwutygodniowego terminu do wniesienia odwołania co uzasadniało przekonanie Skarżącego co do prawidłowości złożonego odwołania. Skarżący wskazał, że bieg siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął się w dniu 25 listopada 2004r. gdyż w tym dniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wydał wyrok, a skarżący do dnia ogłoszenia wyroku pozostawał w błędnym przeświadczeniu o prawidłowości złożonego przez siebie w dniu 12 czerwca 2003r. odwołania od decyzji. Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia 31 lipca 2009r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 12 maja 2003r. W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV – ustawy Ordynacja podatkowa. Dyrektor organu przytoczył przepis art. 162 § 1 ordynacji podatkowej wyjaśniając, że aby można było przywrócić termin do wniesienia odwołania, muszą być spełnione kumulatywnie cztery przesłanki. W niniejszej sprawie Skarżący nie dopełnił jednej z przesłanek. Uchybienie Skarżącego polegało na tym, iż do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania Skarżący nie dołączył odwołania od decyzji organu I instancji. Ponadto, zdaniem Dyrektora, Skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu, co jest jedną z przesłanek do przywrócenia terminu. A. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W skardze wskazał na naruszenia prawa materialnego: art. 121, art. 148 oraz art. 150 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zaskarżone postanowienie w sposób wadliwy uznaje za skuteczne doręczenie decyzji organu w dniu 20 maja 2003r. Skarżący wskazał, że składając wniosek o przywrócenie terminu, złożył oświadczenie dotyczące odwołania z dnia 12 maja 2003r. już znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej, dlatego też jego zdaniem nie było potrzeby ponownego składania odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę wskazał, że Skarżący nie dopełnił czterech przesłanek wymienionych kumulatywnie w art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd zwrócił uwagę, że składając, pismem z dnia 29 listopada 2004r., wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania Skarżący nie dopełnił równocześnie czynności polegającej na złożeniu (wraz z wnioskiem) odwołania od decyzji I instancji. Sąd podkreślił, że wobec jednoznacznego brzmienia przepisu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej i utrwalonego stanowiska orzecznictwa w tej kwestii, Skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu winien raz jeszcze dołączyć do przedmiotowego wniosku odwołanie od decyzji. Dodatkowo Sąd wskazał, iż organ prawidłowo ocenił, iż Skarżący nie wykazał, by zaistniały jakiekolwiek przeszkody, których nie można usunąć przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto Sąd I instancji uznał, że twierdzenie Skarżącego, że o uchybieniu terminowi dowiedział się dopiero w dniu 25 listopada 2004r., to jest po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., nie zasługuje na aprobatę, gdyż w dniu 22 września 2003r. i 25 września 2003r. doręczono Skarżącemu i jego pełnomocnikowi postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 16 września 2003r. wskazujące na uchybienie terminowi. Sąd przyjął, że 22 września 2004r. Skarżący został skutecznie powiadomiony o niedochowaniu ustawowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] maja 2003r. A. W. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie art. 108 i art. 141 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 45 § 1 i art. 178 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. 1997r. Nr 78, poz. 483). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej A. W. wskazał, że domaganie się ponownego złożenia raz już wniesionego odwołania wykracza nie tylko poza dyspozycję art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, ale także podważa ratio legis tej regulacji, wymagającej aby wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania – w dyspozycji organu rozpatrującego taki wniosek znalazło się także samo odwołanie wraz ze sprecyzowanymi wszelkimi zarzutami i twierdzeniami Skarżącego. Podniósł ponadto, że jego zdaniem Sąd uchylił się od rozpoznania sprawy albowiem uzasadnienie wyroku jest prawie identyczne z uzasadnieniem wyroku zapadłego w innej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędna jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według regulacji zawartej w art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych, co, zgodnie z art. 176 p.p.s.a., oznacza nie tylko obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym jego zdaniem uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu ale również uzasadnienie ich naruszenia. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało. A. W. zarzucił naruszenie art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem "Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin". Ustawodawca ustanowił w ramach tego przepisu dwie przesłanki skuteczności wniosku o przywrócenie terminu: po pierwsze, dochowanie siedmiodniowego terminu, który rozpoczyna bieg od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; po drugie, dopełnienie jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu czynności, dla której określony był termin. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że w niniejszej sprawie żadna z tych dwóch przesłanek nie została spełniona. Co do pierwszej przesłanki, Sąd pierwszej instancji wyraził prawidłowe stanowisko odpowiadające poglądowi, że w sytuacji, gdy strona pozostaje w błędnym przekonaniu, że dokonała czynności w terminie, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności polegającej na wniesieniu środka odwoławczego wyznacza data doręczenia rozstrzygnięcia dotyczącego złożenia tego środka z uchybieniem terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2009r., sygn. I GZ 120/09, LEX nr 582456). W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2003r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] maja 2003r. Od daty doręczenia tego postanowienia należało liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. nr [...] dnia [...] maja 2003r. A. W. zarzucając naruszenie art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej w ogóle nie przedstawił argumentów podważających stanowisko Sądu pierwszej instancji w omawianym zakresie. Nie zakwestionował tym samym okoliczności, iż nie zachodziła pierwsza z dwóch przewidzianych w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej przesłanek skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skarga kasacyjna już z tego powodu nie mogła być uwzględniona. Nie można natomiast odmówić słuszności zarzutowi naruszenia art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej w zakresie, w jakim strona wnosząca skargę kasacyjną podważyła stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w W., iż niedołączenie do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wywoływało skutek w postaci odmowy przywrócenia terminu. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2009r., sygn. II FPS 9/08 (ONSAiWSA 2009/4/65) stwierdzono, że "Niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu jego wniesienia, o którym mowa w art. 162 § 2 ustawy(...) – Ordynacja podatkowa (...) , stanowi brak formalny podania. W przypadku jego wystąpienia organ podatkowy właściwy do rozpoznania odwołania powinien wezwać stronę – na podstawie art. 169 § 1 wspomnianej ustawy – do usunięcia braku w terminie 7 dni (...)". Ogólna moc wiążąca tej uchwały (art. 269 § 1 - § 3 p.p.s.a.) jest okolicznością wyłączającą dopuszczalność przyjęcia w rozpoznawanej sprawie, że niedołączenie odwołania do wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia wywołuje bezpośrednio skutek w postaci odmowy przywrócenia terminu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w omawianej części jest błędne, co nie wyłącza oddalenia skargi w sytuacji, gdy wyrok odpowiada prawu (art. 184 in fine p.p.s.a.). Zarzut, że Sąd uchylił się od rozpoznania sprawy albowiem uzasadnienie wyroku jest niemal identyczne z uzasadnieniem wyroku zapadłego w innej sprawie, co strona wnosząca skargę kasacyjną wiąże z naruszeniem art. 141(rozumieć należy, że § 4 tego artykułu) p.p.s.a. w związku z art. 45 § 1 i art. 178 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, nie jest zasadny. Posłużenie się przy sporządzaniu uzasadnienia wyroku motywami, jakimi kierował się Sąd w innym składzie sporządzając uzasadnienie w sprawie o podobnym stanie faktycznym i prawnym, świadczy jedynie o tym, że Sąd podziela stanowisko innego składu orzekającego i przyjmuje je jako własne. Zarzut naruszenia art. 108 p.p.s.a. w ogóle nie został uzasadniony, co oznacza, że strona wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała by doszło do naruszenia tego przepisu postępowania. Skarga kasacyjna z wymienionych powodów podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.