I GSK 637/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-12-16
Skład orzekający: Marzenna Zielińska, Małgorzata Korycińska, Krystyna Czajecka – Szpringer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji celnej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego może być podstawą do ponownej merytorycznej oceny prawidłowości tej decyzji, w szczególności klasyfikacji taryfowej towaru?Ratio decidendi
Postępowanie w trybie art. 2651 Kodeksu celnego, dotyczące uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, nie służy ponownej merytorycznej ocenie jej legalności. Przesłanki takie jak interes publiczny czy ważny interes strony muszą być obiektywnie uzasadnione i nie mogą sprowadzać się do kwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia, które stało się ostateczne. Skoro skarżąca nie wykazała istnienia tych przesłanek, a jedynie dążyła do ponownej oceny klasyfikacji taryfowej, jej wniosek nie mógł zostać uwzględniony.Stan faktyczny
Spółka S. P. zwróciła się o uchylenie ostatecznej decyzji celnej uznającej za nieprawidłowe zgłoszenie celne w zakresie klasyfikacji taryfowej i określenia podatku VAT. Organy celne oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że nie zaistniały przesłanki interesu publicznego lub ważnego interesu strony, a wniosek zmierzał do ponownej merytorycznej oceny decyzji. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię art. 2651 Kodeksu celnego oraz naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka – Szpringer Protokolant Paulina Piasecka po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. P. Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. akt III SA/Po 579/08 w sprawie ze skargi S.P.Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. P. Sp. z o.o. w S. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w P. 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Po 579/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę S. P. Spółki z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług, z następującym uzasadnieniem:
Naczelnik Urzędu Celnego w G. decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. uznał za nieprawidłowe dokonane przez spółkę S. P. zgłoszenie celne SAD OBR nr [...] z dnia 10 października 2001 r., w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej, stawki celnej, określenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług należnego z tytułu importu towaru określonego jako preparat weterynaryjny leczniczo – odżywczy.
Decyzja ta nie została zaskarżona i stała się ostateczna.
Pismem z dnia 7 lipca 2004 r. strona zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o uchylenie powyższej decyzji w trybie art. 2651 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zm.), ze względu na ważny interes gospodarczy i finansowy spółki wykazując, iż została wydana z naruszeniem prawa.
Organ celny po rozpoznaniu wniosku, decyzją z dnia 28 czerwca 2006 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, uznając, przy uwzględnieniu zasady trwałości decyzji, iż nie zaistniały przesłanki wyszczególnione we wskazanym powyżej przepisie w postaci interesu publicznego lub ważnego interesu strony.
Dyrektor Izby Celnej w P. po rozpatrzeniu odwołania Spółki, decyzją z dnia [...] października 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że kontrola zaskarżonej decyzji pozwalała jednoznacznie stwierdzić, że organ I instancji wydając rozstrzygnięcie prawidłowo uznał, iż zachodziły podstawy do odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 27 lutego 2004r. w oparciu o przepis art. 2651 Kodeksu celnego, mimo iż za takim rozstrzygnięciem przemawiały dodatkowo inne argumenty, których Naczelnik Urzędu Celnego nie wymienił. Organ wskazał, że w ocenie Spółki zaskarżona decyzja naruszała zasady praworządności, zaufania do organów państwa oraz równości i sprawiedliwości podatkowej oraz zawarte w art. 120, art. 121 § 1, art. 122 i art. 123 § 1, art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej zasady procesowe, co uzasadniało jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zdaniem organu odwoławczego przesłanki wymienione przez Stronę, mające uzasadniać konieczność uchylenia ww. decyzji ostatecznej, zmierzały faktycznie do ponownej merytorycznej oceny prawidłowości wydania decyzji przez organ celny I instancji, do czego w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 2651 Kodeksu celnego, organ nie jest uprawniony. Przytoczone przez Spółkę argumenty nie mogły być uznane za okoliczności uzasadniające istnienie ważnego interesu strony lub interesu publicznego, gdyż większość z nich dotyczyła klasyfikacji taryfowej sprowadzonego towaru i niezasadnego obciążenia należnościami celnymi i podatkowymi oraz odsetkami wyrównawczymi. Rozstrzyganie argumentów przytoczonych przez Spółkę prowadziłoby do ponownej oceny prawidłowości klasyfikacji taryfowej sprowadzonych przez spółkę towarów, do czego organ nie jest uprawniony na etapie rozpatrywania istnienia przesłanek wymienionych w powołanym powyżej przepisie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na powyższą decyzję, wskazał, iż treść zarzutów skargi nie nawiązywała do przesłanek z art. 2651 Kodeksu celnego, lecz zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, a więc kwestionowała legalność decyzji z dnia 27 lutego 2004 r. Uchylenie tej decyzji nie mogło natomiast nastąpić w trybie przewidzianym powyższym przepisem, ponieważ powołane we wniosku wady prawne nie wyczerpywały przesłanek w nim wymienionych. Sąd I instancji podkreślił, że weryfikacja decyzji ostatecznej w tym trybie (art. 2651 kodeksu celnego) nie mogła polegać na ocenie jej legalności, a do tego w istocie zmierzały zarzuty zawarte we wniosku skarżącej spółki. Pomimo, iż w odwołaniu i skardze do Sądu strona podnosiła, że jej żądanie nie sprowadzało się do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną, to jednak, w ocenie Sądu, przedstawione przez spółkę argumenty wskazywały, że dążyła ona w istocie do wykazania nieprawidłowości klasyfikacji taryfowej sprowadzonych towarów.
Za trafne Sąd I instancji uznał stanowisko organów celnych, że wymienione przez skarżącą wady decyzji ostatecznej nie wskazywały na istnienie w sprawie interesu publicznego, który miałby uzasadniać wyeliminowanie orzeczenia z obrotu prawnego. W tym zakresie Sąd stwierdził, że interes publiczny przemawia za pewnością prawa i trwałością decyzji ostatecznych, co uzasadniało stanowisko organów celnych, że w rozpoznawanej sprawie nie występowała przesłanka interesu publicznego, który miałby przemawiać za uchyleniem ostatecznej decyzji administracyjnej. Sąd zauważył również, że niewątpliwie w interesie publicznym leży, aby wydawane przez organy administracji publicznej decyzje były zgodne z prawem. Istnieją przy tym rozwiązania proceduralne, które pozwalają osiągnąć taki, pożądany stan rzeczy poprzez wszczęcie procedury weryfikacyjnej decyzji tak organu I instancji jak i organu odwoławczego. Skarżąca w niniejszej sprawie nie skorzystała z żadnego ze środków odwoławczych - odwołania, czy skargi do sądu. Sąd zauważył ponadto, iż Skarżąca kwestionując decyzję ostateczną z dnia 27 lutego 2004 r. nie powołała się ani na przepisy art. 247 Ordynacji podatkowej (w wyroku błędnie oznaczonego jako art. 147) w zw. z art. 262 Kodeksu celnego lub art. 240 O.p. w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, ale oparła się na art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, a przepis ten stanowi odmienną podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej, opartą na innych przesłankach. W kontekście powołanych wyżej przepisów art. 247 i art. 240 Ordynacji podatkowej nie jest prawidłowe powołanie się przez skarżącą na podstawie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego na interes publiczny, który miałby polegać na uchylaniu ostatecznych decyzji, według twierdzeń skarżącej, niezgodnych z prawem.
Skargą kasacyjną pełnomocnik Spółki S. P. zaskarżył powyższe orzeczenie w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wyrokowi zarzucono w oparciu o art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), naruszenie:
1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 265 1 Kodeksu celnego polegającą na przyjęciu, iż w ramach analizy ważnego interesu strony oraz interesu publicznego organ nie jest uprawniony między innymi do merytorycznej oceny prawidłowości wydanej przez organ I instancji decyzji,
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów postępowania, jakiego w toku postępowania dopuściły się organy celne, tj.: art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p., a polegające na przyjęciu, iż skarżąca nie spełnia przesłanek przewidzianych w ww. art. 265 1 § 1, niewyjaśnieniu okoliczności istotnych dla skarżącej, wadliwego uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu podniesiono, iż Skarżąca nie zgadza się z interpretacją dokonaną przez Sąd I instancji odnośnie weryfikacji decyzji ostatecznej w trybie art. 265 1 Kodeksu celnego, albowiem przepis ten nie zawiera żadnego ograniczenia co do możliwości zmiany decyzji. W ocenie Skarżącej powyższy przepis wskazuje jedynie przesłanki pozytywne, które muszą zaistnieć aby można było przepis zastosować. Jeśli więc przemawia za tym interes publiczny lub słuszny interes strony, to decyzja powinna zostać zmieniona i zmiana ta może w efekcie sprowadzać się do oceny jej legalności.
Wskazano również na treść opinii biegłego z Instytutu Fizjologii i Żywienia Zwierząt Polskiej Akademii Nauk, która stała się podstawą uchylenia decyzji w 23 sprawach ze skargi Spółki a dotyczących prawidłowości klasyfikacji taryfowej produktów, i podniesiono, że opinia ta znalazłaby również zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyby skarżąca wniosła odwołanie w terminie.
Wreszcie Skarżąca podniosła, że okolicznościami faktycznymi uzasadniającymi jej interes prawny w uchyleniu decyzji było przede wszystkim, że wzruszenie decyzji umożliwi jej odzyskanie nienależnie uiszczonego cła wraz z odsetkami na łączną kwotę 24.175,90 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniesiona skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, co oznacza, że zakres sądowego rozpoznania sprawy, poza nieważnością postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na obydwu wymienionych w art. 174 p.p.s.a. podstawach, zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego (pkt 1 art. 174 p.p.s.a.) oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Analizując skargę kasacyjną w aspekcie sformułowanych w niej zarzutów, przede wszystkim należy zauważyć, iż odwołują się one do obydwu podstaw kasacyjnych, określonych w art. 174 p.p.s.a., a zatem, co do zasady, w pierwszej kolejności należałoby się odnieść do zarzutu naruszenia przez WSA przepisów postępowania, a dopiero następnie (w razie stwierdzenia bezzasadności podnoszonego uchybienia proceduralnego), zarzutu naruszenia prawa materialnego. Jednakże konstrukcja skargi kasacyjnej i forma postawionych zarzutów procesowych, które zostały przez kasatora ściśle powiązane z podstawowym zarzutem naruszenia prawa materialnego, uzasadnia łączne rozpoznanie wszystkich zarzutów, zwłaszcza że zarzuty podnoszone zarówno w ramach pierwszej, jak i drugiej podstawy kasacyjnej w istocie odnoszą się do tej samej kwestii, czyli naruszenia art. 2651 Kodeksu celnego.
W zakresie pierwszej podstawy kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 265 1 Kodeksu celnego polegającą na przyjęciu, iż w ramach analizy ważnego interesu strony oraz interesu publicznego organ nie jest uprawniony między innymi do merytorycznej oceny prawidłowości wydanej przez organ I instancji decyzji.
Uzasadniając ten zarzut autor skargi kasacyjnej nie odnosi się jednak do treści art. 265 1 i zawartych w nim dwóch podstawowych przesłanek – interesu publicznego i ważnego interesu strony – warunkujących możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w tym trybie, jak również nie wyjaśnia, z czego wywodzi, że w ramach tych przesłanek organ jest uprawniony do "merytorycznej oceny prawidłowości wydanej przez organ I instancji decyzji", ani też tego, na czym, jego zdaniem, miała polegać dokonana przez Sąd jego błędna wykładnia.
Cała argumentacja skargi kasacyjnej, mająca uzasadniać zarzut błędnej wykładni art. 265 1 Kodeksu celnego, sprowadza się do polemiki z "zasadą niekonkurencyjności", na którą powołał się Sąd I instancji, zwracając uwagę, że system nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych, którego jeden z elementów stanowi art. 265 1 Kodeksu celnego, oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, to ogólne założenie stosowania trybów nadzwyczajnych ma również pełne zastosowanie do weryfikacji decyzji ostatecznych w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. Weryfikacja decyzji ostatecznej w tym trybie nie może polegać na ocenie jej legalności, a do tego w istocie zmierzały podnoszone przez skarżącą zarówno przed organem, jak i przed Sądem I instancji argumenty.
Ponadto, odnosząc się do przyjętego w skardze kasacyjnej "założenia", że "wykluczając zastosowanie art. 2651 kodeksu celnego z tego powodu, że istniały inne możliwości zmiany decyzji jak np. zmiana w normalnym toku odwoławczym, wznowienie postępowania albo wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, WSA wykluczył a priori możliwość zastosowania art. 2651 kodeksu celnego w sytuacji gdy nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności", należy stwierdzić, że jest to całkowicie błędne założenie. Sąd bowiem nie dlatego wykluczył zastosowanie art. 2651 kodeksu celnego, że "istniały inne możliwości zmiany decyzji", ani też nie dlatego, że "nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności", ale dlatego, że skarżąca nie wykazała, aby zachodziły te przesłanki, o których mowa w art. 2651 Kodeksu celnego, tj. interes publiczny lub ważny interes strony.
Z powyższych względów podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 265 1 Kodeksu celnego należało ocenić jako całkowicie nieuzasadniony.
Równie nieuzasadniony okazał się też — podniesiony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) – zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 p.p.s.a. poprzez – jak to ujęto w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej – nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów postępowania, jakiego w toku postępowania dopuściły się organy celne, tj.: art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p., a polegające na przyjęciu, iż skarżąca nie spełnia przesłanek przewidzianych w ww. art. 265 1 § 1, niewyjaśnieniu okoliczności istotnych dla skarżącej, wadliwego uzasadnienia wyroku.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, na wstępie należy zauważyć, że aby można było mówić o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 p.p.s.a., należałoby wykazać, że Sąd "stwierdził" (art. 145 § 1 pkt 1 in fine) "inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", a mimo to nie uchylił decyzji, albo że przy orzekaniu nie uwzględnił "przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję..." (§ 2). Tymczasem nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nie stwierdził żadnego naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a przy rozpoznawaniu sprawy niewątpliwie uwzględnił przepisy regulujące postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję, tj. przepisy Ordynacji podatkowej oraz Kodeksu celnego – czemu dał wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Jeśli zaś chodzi o dalsze kwestie (zarzuty) – podniesione w ramach tego samego zarzutu wyartykułowanego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej – takie jak "niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla skarżącej", czy też "wadliwego uzasadnienia wyroku", w pierwszym rzędzie należy zauważyć, że obydwa te zarzuty zostały postawione niejako w oderwaniu od realiów tej sprawy, z całkowitym pominięciem treści wydanego przez Sąd I instancji wyroku i żaden z tych zarzutów nie został w skardze kasacyjnej właściwie (a ściślej mówiąc, w ogóle) uzasadniony. Autor skargi kasacyjnej nawet nie wskazał, jakie to "istotne dla skarżącej" okoliczności nie zostały wyjaśnione, ani też na czym miała polegać wadliwość uzasadnienia wyroku. Jedynym nawiązaniem do tych zarzutów, w tym do zarzutu "wadliwego uzasadnienia wyroku", jest (zamieszczone na str. 5 skargi kasacyjnej) stwierdzenie, że "...WSA nie dokonał wszechstronnej analizy materiału dowodowego do czego był zobowiązany ani nie sporządził uzasadnienia wskazujących na prawne i faktyczne przyczyny rozstrzygnięcia" (cytat zgodnie z oryginałem – przyp. wł.).
Należy więc stwierdzić, że zarzuty "niewyjaśnienia okoliczności istotnych dla skarżącej" oraz "wadliwego uzasadnienia wyroku", nie tylko nie zostały w skardze kasacyjnej stosownie uzasadnione, ale przede wszystkim należy uznać je za całkowicie gołosłowne, zwłaszcza jeśli chodzi o zarzut "wadliwego uzasadnienia wyroku", albowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wyjaśnił wszystkie mające wpływ na rozstrzygnięcie okoliczności, w tym również wyjaśnił "prawne i faktyczne przyczyny rozstrzygnięcia". Na marginesie trzeba też zauważyć, że formułując zarzut "wadliwego uzasadnienia wyroku" nie wystarczy powołać się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. – jak to uczynił autor skargi kasacyjnej, z pominięciem treści art. 141 § 4 p.p.s.a. i zawartych w tym przepisie przesłanek.
Już tylko z tych względów podniesiony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 p.p.s.a., należało uznać za nieuzasadniony.
Niezależnie od powyższej konstatacji, należy zwrócić uwagę, że dopiero przy uzasadnianiu tego –opartego na drugiej podstawie kasacyjnej – zarzutu, autor skargi kasacyjnej bezpośrednio nawiązał do zawartych w art. 2651 Kodeksu celnego przesłanek: "interesu publicznego" oraz "ważnego interesu strony".
Jednakże i w tej części uzasadnienia skargi kasacyjnej ("Co do naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy" - str. 4 i n. skargi kasacyjnej), autor skargi gros uwagi poświęca wymienianiu dat i sygnatur akt sądowych, w których zapadły korzystne dla skarżącej rozstrzygnięcia oraz dat i numerów wydanych w podobnych sprawach decyzji administracyjnych, w głównej mierze opartych na opinii "biegłego specjalisty - profesor dr hab. Stefanii Smulikowskiej". Okoliczności te, w tym także – jak słusznie zauważa sam autor skargi kasacyjnej – "opinia powyższa stanowiąca podstawę do uchylenia decyzji we wszystkich 23 sprawach o takim samym stanie faktycznym i prawnym, znalazłaby zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyby skarżąca wniosła odwołanie w terminie". Nie mogły natomiast być zastosowane do weryfikacji decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. Skarżąca nie wykazała, że za uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes publiczny lub ważny interes strony, a sama (ewentualna) wadliwość tej decyzji nie upoważniała do zastosowania nadzwyczajnego trybu określonego przepisem art. 2651 Kodeksu celnego. Wskazać przy tym należy, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, wszczętym na wniosek strony, ciężar wykazania okoliczności, w których strona upatruje swój ważny interes lub interes publiczny, spoczywa na stronie, gdyż to ona dąży do zmiany decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA sygn. akt I GSK 437/08 z 11 września 2008 r.).
Argumenty przedstawione tak w skardze do Sądu I instancji, jak i w skardze kasacyjnej wskazują, że skarżąca dąży w istocie do wykazania nieprawidłowości w zakresie dokonanej przez organ celny weryfikacji zgłoszenia celnego i dokonania klasyfikacji taryfowej sprowadzonych towarów. Jednakże, na co słusznie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku, aprobata poglądu, że wady decyzji ostatecznej o charakterze materialnym lub procesowym mogą wyczerpywać przesłanki interesu publicznego lub ważnego interesu strony, prowadziłaby do uznania, że postępowanie administracyjne jest czteroinstancyjne, a to byłoby sprzeczne z ogólną zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wywodzoną z art. 78 Konstytucji, a wprost wyrażoną w art. 127 Ordynacji podatkowej.
Niewątpliwie w interesie publicznym leży, aby decyzje wydawane przez organy administracji publicznej były zgodne z prawem, ale osiągnięciu takiego celu służą istniejące rozwiązania proceduralne, jak odwołanie i skarga do sądu administracyjnego. Z tych rozwiązań skarżąca jednak nie skorzystała. Podkreślić również należy, że interes publiczny przemawia za pewnością prawa i trwałością decyzji ostatecznych, a jego istnienie, podobnie jak ważnego interesu strony, musi być ustalone na tle konkretnej sprawy i wynikać z jej stanu faktycznego i prawnego.
Skarżąca, jako "okoliczności faktyczne uzasadniającej jej interes prawny w uchyleniu decyzji" wskazuje to, że wzruszenie decyzji umożliwi jej odzyskanie nienależnie uiszczonego cła wraz z odsetkami na łączną kwotę 24 175,90 zł., zarzucając brak racjonalnego wytłumaczenia w odmawianiu podmiotowi gospodarczemu prawa do żądania zwrotu niesłusznie zapłaconych kwot i odmawiania temu żądaniu atrybutu "słusznego interesu strony".
Jednakże "ważnego interesu strony" jako przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji w trybie nadzwyczajnym, nie można rozumieć tylko w ten sposób, że uchylenie decyzji ostatecznej o zmianie klasyfikacji taryfowej i określeniu kwoty długu celnego jest korzystne, ważne dla interesu gospodarczego strony, gdyż według takiego rozumowania żądanie uchylenia każdej decyzji ostatecznej, nakładającej na stronę obowiązek zapłaty należności celnych, spełniałoby w sposób automatyczny wymaganie ważnego interesu strony, zawarte w art. 265 1 § 1 Kodeksu celnego. Ważny interes strony oznacza, że musi on być na tyle zobiektywizowany oraz usprawiedliwiony, aby mógł stanowić uzasadnioną podstawę do naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie, jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, taki ważny interes strony również nie został wykazany.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw i dlatego, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło