I GSK 828/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku P. S. M. Sp. z o.o. w G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej P. S. M. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Gd 564/24 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika solidarnego zobowiązanego do zapłaty należności celnych oraz podatku od towarów i usług postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 27 lutego 2025 r. III SA/Gd 564/24 po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z [...] sierpnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika solidarnego zobowiązanego do zapłaty należności celnych oraz podatku od towarów i usług w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej G. S. W pkt 2 zasądził na rzecz G. S. od organu 14.813 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł uczestnik postępowania P. S. M. Sp. z o.o. w G. (dalej: "skarżący kasacyjnie", "spółka"). W skardze kasacyjnej sformułowano wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z [...] sierpnia 2024 r., oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w związku z tym, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu spółka wskazała, że toczy się z jej udziałem około 60 postępowań w analogicznych sprawach. Określone w toku zapadłych w tych postepowań kwoty należności celnych i zaległości z tytułu podatku od towarów i usług opiewają na bardzo wysokie kwoty. Nadto spółka podniosła, że toczyło się względem niej postępowanie upadłościowe. Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości bowiem majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczył na zaspokojenie kosztów postępowania. Co za tym idzie sytuacja finansowa spółki jest tak zła, że nie pozwala na ogłoszenie upadłości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast zgodnie z § 3 powołanego przepisu po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że co do zasady wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu w całości lub w części stanowi zatem odstępstwo od tej generalnej reguły i jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek, których istnienie musi wykazać wnioskodawca. Warunkiem wydania zatem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie, przez stronę o to wnioskującą, okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia jej – w skutek wykonania aktu lub czynności, znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. To na stronie wnioskującej ciąży bowiem obowiązek wykazania, że w razie wykonania aktu lub czynności mogłoby to ją narazić na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nałożony na spółkę w ramach kwestionowanej decyzji obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia, co do zasady są odwracalne. Niemniej jednak skutków zapłaty należności pieniężnej nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, zwłaszcza, gdy wysokość tejże należności pieniężnej jest znaczna. Na gruncie tej sprawy nie może również ujść uwadze, że względem spółki toczy się równolegle 60 innych (zbieżnych) spraw. Naczelny Sąd Administracyjny dokonując oceny zasadności przedmiotowego wniosku wziął pod uwagę przede wszystkim wysokość zobowiązań podatkowych oraz należności celnych, których decyzja ta dotyczy, w kontekście przedstawionej sytuacji majątkowej spółki (która jest zła) jak i okoliczność toczących się względem skarżącej kasacyjnie innych analogicznych postępowań. W zaskarżonej decyzji (obecnie nieprawomocnie uchylonej przez WSA) organ utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni o numerach: - [...] z 18 października 2023 r., (dług celny w wysokości 21.749 złotych oraz podatek od towarów i usług w wysokości 34.779 złotych); - [...] z 18 października 2023 r., (dług celny w wysokości 5790 złotych oraz podatek od towarów i usług w wysokości 9243 złotych); - [...] z 20 października 2023 r., (dług celny w wysokości 2966 złotych oraz podatek od towarów i usług w wysokości 6364 złotych); - [...] z 18 października 2023 r., (dług celny w wysokości 13.063 złotych oraz podatek od towarów i usług w wysokości 31.039 złotych); - [...] z 18 października 2023 r., (dług celny w wysokości 1561 złotych oraz podatek od towarów i usług w wysokości 2496 złotych); - [...] z 20 października 2023 r., (dług celny w wysokości 8654 złotych oraz podatek od towarów i usług w wysokości 13.768 złotych); - [...] z 24 października 2023 r., (dług celny w wysokości 46.002 złotych oraz podatek od towarów i usług w wysokości 98.751 złotych); uznających P. S. M. Sp. z o. o. w G. i G. S. za solidarnych dłużników celnych zobowiązanych do zapłaty należności celnych oraz uznał ww. podmioty za podatników podatku od towarów i usług zobowiązanych do zapłaty kwoty tego podatku z tytułu importu towarów objętych zgłoszeniami celnymi. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o której można mówić, jeżeli jej rozmiary wywołane wykonaniem zaskarżonego aktu/czynności są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu/czynności tego rodzaju. Natomiast spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważone z uwzględnieniem specyfiki aktu/czynności, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie. Przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zatem zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich, realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2010 r., II FSK 182/10, niepubl.). Sąd rozpoznając wniosek obowiązany jest zbadać trzy kwestie: po pierwsze, czy wskazany we wniosku akt – decyzja, podlega wykonaniu – czy nadaje się do wykonania. Po drugie, jeżeli decyzja nadaje się do wykonania, Sąd musi ocenić, czy skarżący kasacyjnie w sposób przekonywujący wykazał przesłanki – okoliczności, przemawiające za koniecznością wstrzymania wykonania decyzji. Po trzecie, czy przesłanki te istnieją i czy dają one podstawę do zastosowania tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o której mowa w art. 61 p.p.s.a. W oparciu o uzasadnienie wniosku, a także akta sprawy, jak również mając na uwadze wyjątkowość sytuacji, w których instytucja wstrzymania może zostać zastosowana, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek spółki jest zasadny. Charakter sprawy, sytuacja finansowa spółki oraz okoliczność prowadzenia względem niej kilkudziesięciu zbieżnych postępowań - przemawia za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem jej wykonanie spowoduje skutek prawno-materialny w postaci wstrzymania działalności spółki. To z kolei oznacza dla skarżącego kasacyjnie faktyczną niemożność prowadzenia działalności gospodarczej, a więc zwolnienie zatrudnionych pracowników i w efekcie zachwianie płynności finansowej. Jak wynika z kopii prawomocnego postanowienia z [...] października 2024 r. sygn. akt [...] - Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku, VI Wydział Gospodarczy oddalił wniosek skarżącej kasacyjnie spółki o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawa upadłościowego (Dz.U.2024.794), zgodnie z którym Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mając na uwadze przedstawione okoliczności stanu faktycznego, w sprawie uprawdopodobniono, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na uwadze stosownie do treści art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.