I GSK 912/18

Dnia 30 października 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan-Pytlowany (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku S.Spółki z o.o. w Ł. o wyłączenie sędziego NSA Piotra Pietrasza w sprawie ze skargi kasacyjnej S.Spółki z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Go 752/15 w sprawie ze skargi S.Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego. Pismem z 24 października 2018 r. Prezes Zarządu S. Sp. z o.o. w Ł. - [...] (dalej: skarżąca, strona) wniósł o wyłączenie sędziego NSA Piotra Pietrasza, w sprawie o sygn. akt I GSK 912/18 ze skargi kasacyjnej strony od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 25 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Go 752/15, którym oddalono skargę skarżącej spółki na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Uzasadniając wniosek o wyłączenie strona wskazała, że ww. sędzia zasiadał w składach orzekających rozpoznających sprawy spółek wymienionych w skarżonej decyzji jako podmioty powiązane pejoratywnie ze skarżącą spółką. Tak było w sprawie II GSK 652/11 gdzie przedmiotem rozpoznania była skarga kasacyjna Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pod sygn. akt VIII SA/Wa 260/10 (organy zarzucały wnioskodawcom między innymi naruszenie art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006). W ocenie skarżącej Sędzia może mieć już z góry wyrobiony pogląd na temat tego typu sprawy oraz pogląd na temat samej skarżącej i podmiotów wymienionych przez organy w decyzjach jako podmioty powiązane. Sytuacja ta wywołuje uzasadnione podejrzenie, że istnieje okoliczność tego rodzaju, że musi wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie wyłączenie sędziego i zmiana składu sędziowskiego jest wskazana gdyż zachodzą przesłanki z art. 19 p.p.s.a. Sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy złożył w formie pisemnej wyjaśnienia, o jakich mowa w art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.). W oświadczeniu z 24 października 2018 r. sędzia Piotr Pietrasz stwierdził, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Ponadto nie zachodzą inne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co bezstronności sędziego Piotra Pietrasza w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Z treści wniosku złożonego 24 października 2018 r. wynika, że podstawy do wyłączenia wskazanego sędziego od orzekania w sprawie strona upatruje w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Za okoliczność określoną w cytowanym przepisie strona uznaje fakt, że sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie zasiadał w składach orzekających rozpoznających sprawy spółek wymienionych w zaskarżonej decyzji jako podmioty powiązane pejoratywnie ze skarżącą np. w sprawie o sygn. akt II GSK 652/11. W ocenie skarżącego sędzia ma już wyrobiony pogląd na temat tego typu spraw i pogląd na temat skarżącej i podmiotów wymienionych przez organy w decyzjach jako podmioty powiązane, co wywołuje uzasadnione podejrzenie, że istnieje okoliczność tego rodzaju, że musi wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w niniejszej sprawie co powoduje konieczność jego wyłączenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane przez skarżącego okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 18 § 1 i 3 oraz art. 19 p.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie o sygn. akt I GSK 912/18. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może bowiem stanowić okoliczność, że brał on udział w rozpoznawaniu innych spraw ze skarg kasacyjnych spółek powiązanych ze skarżącą spółką, wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych – które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji – zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 339/10). Okoliczność orzekania wnioskowanego do wyłączenia sędziego w innych sprawach ze skarg kasacyjnych strony byłaby przesłanką jego wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (to jest w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator), art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 p.p.s.a. (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędzia ten brał udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie). Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanego do wyłączenia sędziego zachodziła którakolwiek z okoliczności określonych w cytowanych ostatnio przepisach. Strona skarżąca nie przedstawiła również żadnych okoliczności, które byłyby tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w niniejszej sprawie sędziego wskazanego we wniosku o wyłączenie (art. 19 p.p.s.a.). Istnieniu takich okoliczności zaprzeczył również sam sędzia w pisemnych wyjaśnieniach złożonych na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Tego rodzaju okoliczności nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziego. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego rozpoznającego jego skargę kasacyjną jest bezzasadny, co musiało skutkować oddaleniem tegoż wniosku na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a