I GZ 116/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 września 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 580/04 o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie z dnia 30 lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej pochodzenia i wartości celnej towaru p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 września 2005 r., sygn. akt III SA/Gl 580/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił Maciejowi Murawskiemu przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd uznał złożone przez skarżącego oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym za niedostateczne. Skarżący nie wyjaśnił dostatecznie jakie dochody uzyskuje małżonka- co ma kluczowe znaczenie dla sprawy, a ponadto nie wyjaśnił jakie koszty utrzymania ponosi w niewskazanym wprost miejscu zamieszkania. W związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym, Sąd wyjaśnił, iż wypłacane skarżącemu według listy płac wynagrodzenie jest wolne od egzekucji. W zażaleniu z dnia 7 października 2005 r., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku. W uzasadnieniu wskazał, iż jego sytuacja materialna nie uległa zmianie ani poprawie, wykonał przy tym wszelkie polecenia Sądu w kwestii złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie finansów i stanu rodzinnego. Zaś przedstawiona przez Sąd ocena pozbawia skarżącego możliwości obrony jego interesów przed sądem, tylko dlatego, że nie ma środków na pokrycie wpisów od skarg. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie od opłat sądowych oznacza prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem może dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji. Takich wyjątkowych okoliczności Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie dostrzegł i ocenę taką w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela. Wojewódzki Sąd Administracyjny wszechstronnie rozważył wskazane we wniosku okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego warunków rodzinnych, wyprowadzając z nich nie dający się zakwestionować wniosek, iż przedstawiając swoją sytuację majątkową i rodzinną skarżący nie dopełnił powinności przekonującego wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów dalszego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumentację niezbędną do prawidłowej oceny jego stanu majątkowego. Sąd pierwszej instancji, mając do dyspozycji przedstawione przez stronę dokumenty, słusznie więc uznał, iż dane zawarte we wniosku oraz złożonych dodatkowo wyjaśnieniach nie dają podstaw do jego uwzględnienia. Strona winna mieć świadomość, iż wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo dokładny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny wykazywać, iż wnioskujący znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Na wnioskodawcy spoczywa więc w tym zakresie ciężar dowodu. Tymczasem skarżący nie wywiązał się z powyższego obowiązku w sposób rzetelny, ponieważ stan rodzinny podmiotu wnioskującego o przyznanie prawa pomocy nie jest, jak tego chce skarżący, nieobojętny dla określenia jego sytuacji materialnej. W całości podzielić należy więc ustalenia Sądu I instancji, który przyjął, iż wyjaśnienia odnoszące się do relacji skarżącego z żoną nie mają dla sprawy decydującego znaczenia, ponieważ małżonkowie są obowiązani przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny oraz do wzajemnej pomocy (art. 23 i 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Podobny pogląd zajął już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, w którym podkreślił, iż zniesienie wspólności majątkowej nie zwalnia współmałżonków od zobowiązania do wzajemnej pomocy. Skarżący świadomie nie wywiązał się z obowiązku przedstawienia sytuacji materialnej małżonki, w tym charakteru oraz wysokości osiąganych przez nią stałych dochodów. Sam fakt wyrażanej przez skarżącego niechęci do zwrócenia się do współmałżonki o pomoc finansową nie pozwala twierdzić, by obiektywnie nie mógł on ponieść kosztów postępowania sądowego. Nie ma także tu znaczenia sam termin zawarcia związku małżeńskiego (2004 r.), który zdaniem skarżącego, w sytuacji, gdy postępowanie przed organami celnymi rozpoczęło się w roku 2001, miałby powodować, iż współmałżonka w istocie współfinansowałaby trwający spór sądowy. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarżący nie uzasadnił prawidłowo swojej ciężkiej sytuacji rodzinnej i finansowej, a przez to nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy i dlatego jego zażalenie na postanowienie WSA w Gliwicach uznał za nieuzasadnione. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. P O S T A N O W I E N I E Dnia 15 listopada 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 września 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 580/04 o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie z dnia 30 lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej pochodzenia i wartości celnej towaru p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 września 2005 r., sygn. akt III SA/Gl 580/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił Maciejowi Murawskiemu przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd uznał złożone przez skarżącego oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym za niedostateczne. Skarżący nie wyjaśnił dostatecznie jakie dochody uzyskuje małżonka- co ma kluczowe znaczenie dla sprawy, a ponadto nie wyjaśnił jakie koszty utrzymania ponosi w niewskazanym wprost miejscu zamieszkania. W związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym, Sąd wyjaśnił, iż wypłacane skarżącemu według listy płac wynagrodzenie jest wolne od egzekucji. W zażaleniu z dnia 7 października 2005 r., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku. W uzasadnieniu wskazał, iż jego sytuacja materialna nie uległa zmianie ani poprawie, wykonał przy tym wszelkie polecenia Sądu w kwestii złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie finansów i stanu rodzinnego. Zaś przedstawiona przez Sąd ocena pozbawia skarżącego możliwości obrony jego interesów przed sądem, tylko dlatego, że nie ma środków na pokrycie wpisów od skarg. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie od opłat sądowych oznacza prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem może dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji. Takich wyjątkowych okoliczności Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie dostrzegł i ocenę taką w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela. Wojewódzki Sąd Administracyjny wszechstronnie rozważył wskazane we wniosku okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego warunków rodzinnych, wyprowadzając z nich nie dający się zakwestionować wniosek, iż przedstawiając swoją sytuację majątkową i rodzinną skarżący nie dopełnił powinności przekonującego wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów dalszego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumentację niezbędną do prawidłowej oceny jego stanu majątkowego. Sąd pierwszej instancji, mając do dyspozycji przedstawione przez stronę dokumenty, słusznie więc uznał, iż dane zawarte we wniosku oraz złożonych dodatkowo wyjaśnieniach nie dają podstaw do jego uwzględnienia. Strona winna mieć świadomość, iż wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo dokładny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny wykazywać, iż wnioskujący znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Na wnioskodawcy spoczywa więc w tym zakresie ciężar dowodu. Tymczasem skarżący nie wywiązał się z powyższego obowiązku w sposób rzetelny, ponieważ stan rodzinny podmiotu wnioskującego o przyznanie prawa pomocy nie jest, jak tego chce skarżący, nieobojętny dla określenia jego sytuacji materialnej. W całości podzielić należy więc ustalenia Sądu I instancji, który przyjął, iż wyjaśnienia odnoszące się do relacji skarżącego z żoną nie mają dla sprawy decydującego znaczenia, ponieważ małżonkowie są obowiązani przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny oraz do wzajemnej pomocy (art. 23 i 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Podobny pogląd zajął już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, w którym podkreślił, iż zniesienie wspólności majątkowej nie zwalnia współmałżonków od zobowiązania do wzajemnej pomocy. Skarżący świadomie nie wywiązał się z obowiązku przedstawienia sytuacji materialnej małżonki, w tym charakteru oraz wysokości osiąganych przez nią stałych dochodów. Sam fakt wyrażanej przez skarżącego niechęci do zwrócenia się do współmałżonki o pomoc finansową nie pozwala twierdzić, by obiektywnie nie mógł on ponieść kosztów postępowania sądowego. Nie ma także tu znaczenia sam termin zawarcia związku małżeńskiego (2004 r.), który zdaniem skarżącego, w sytuacji, gdy postępowanie przed organami celnymi rozpoczęło się w roku 2001, miałby powodować, iż współmałżonka w istocie współfinansowałaby trwający spór sądowy. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarżący nie uzasadnił prawidłowo swojej ciężkiej sytuacji rodzinnej i finansowej, a przez to nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy i dlatego jego zażalenie na postanowienie WSA w Gliwicach uznał za nieuzasadnione. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.