I GZ 121/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1345/13 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 24 lutego 2014 r. o sygn. akt I SA/Gd 1345/13, odmówił [...] wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że w dniu [...] września 2013 r. [...] - dalej: skarżący - wniósł do WSA skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że na podstawie tytułów wykonawczych Dyrektor Izby Celnej wszczął egzekucję, dokonując zajęcia ruchomości i konta bankowego. Z kolei brak wstrzymania wykonania decyzji spowoduje zagrożenie dla sytuacji materialnej skarżącego oraz utratę źródła dochodów. Wniosek swój motywował również wysoką łączną kwotą zobowiązań w podatku akcyzowym. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazał, iż uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji -spoczywa na stronie skarżącej. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie wykazał, że zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wnioskujący ograniczył się bowiem wyłącznie do ogólnikowego wskazania, że wykonanie decyzji skutkować będzie powstaniem straty. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest tymczasem dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym strony. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędnościach, czy ponoszonych wydatkach. Ocena sytuacji wnioskodawcy nie może odbywać się przy uwzględnieniu kondycji finansowej ogółu społeczeństwa, lecz wymagane jest zbadanie sytuacji majątkowej konkretnego, zindywidualizowanego podmiotu składającego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. WSA wziął pod uwagę oświadczenie majątkowe przedłożone przez skarżącego w toku postępowania w przedmiocie pomocy prawnej, które zakończyło się odmową przyznania prawa pomocy. Przesądzono w nim, że wnioskodawca uchylił się od obowiązku udokumentowania swojej sytuacji majątkowej. Zażalenie na postanowienie WSA z dnia 24 lutego 2014 r. złożył [...] wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez przyjęcie, iż brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, niepubl.). W świetle powyższego przyjąć należy, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji - operujący w istocie ogólnikowymi i gołosłownymi stwierdzeniami - nie mógł zostać uwzględniony. W tej sytuacji Sąd I instancji zgodnie z prawem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro do dnia rozpatrzenia omawianego wniosku strona nie wskazała istotnych okoliczności, które w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Warto również podkreślić, iż skarżący nie dołączył do wniosku dokumentacji potwierdzających swoją sytuację finansową. Pomimo tego Sąd I instancji wziął pod uwagę i poddał ocenie dokumentację przedłożoną przez skarżącego w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pomimo uzupełniania argumentacji uzasadniającej wstrzymanie wykonania decyzji w treści zażalenia, wymaga podkreślenia, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniająca uwzględnienie jej wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien zostać szczegółowo uzasadniony. NSA dostrzega jednak, że wskazany niedostatek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzupełniony w zażaleniu, gdzie strona wskazała okoliczności, które jej zdaniem uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Jednak z przedstawionych przez stronę informacji nie wynika, aby takie szczególne okoliczności w niniejszym przypadku występowały. Skarżący nie przedstawił (poza bilansem z uwzględnieniem bufora oraz rachunkiem zysków i strat) dokumentacji potwierdzających wydatki firmy dotyczące chociażby spłaty rat kredytu. Natomiast wskazany w zażaleniu obowiązek ponoszenia kosztów związanych z prowadzoną działalnością - nie jest okolicznością szczególną i związany jest z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności nie stanowią przesłanki do przyznania stronie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wprawdzie wskazał, że egzekucja należności Skarbu Państwa będzie się wiązała z utratą wszelkich źródeł utrzymania i majątku, a także z problemami w funkcjonowaniu działalności gospodarczej, jednakże nie sposób przyjąć, że okoliczność ta sama w sobie spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki (tak też: NSA w postanowieniu z 2 lutego 2012 r., I GZ 21/12). Za taką okoliczność można by było uznać np. ewentualne następstwa wykonania zabezpieczeń kredytowych przez bank, jak chociażby sytuację, w której wykonanie zabezpieczenia kredytu hipotecznego skutkowałoby pozbawieniem skarżącego lub jego rodziny lokalu mieszkalnego. W niniejszej sprawie skarżący na żadne konkretne okoliczności tego rodzaju jednak nie wskazał. Tym samym, należy – za Sądem I instancji – przyjąć, że skarżący nie wykazał, że przywołane przez niego okoliczności rzeczywiście uzasadniają wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w Gdyni. Na marginesie dodać tylko można, że oddalenie określonej treści wniosku o wstrzymanie nie tworzy powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia ponowienia wniosku. Według art. 61 § 4 p.p.s.a. tego rodzaju postanowienia mogą być zmieniane lub uchylane w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.