I GZ 148/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 148/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 stycznia 2024 r., nr UP-52/2024 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 15 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 148/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej "p.p.s.a."), odmówił M. B. (dalej zwanemu "skarżącym") wstrzymania wykonania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22 stycznia 2024 r., nr UP-52/2024, w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w skardze z 16 stycznia 2024 r. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22 stycznia 2024 r., nr UP-52/2024, skarżący, powołując się na art. 61 § 3 p.p.s.a., wniósł o wstrzymanie wykonana w całości decyzji przez Sąd na czas toczącego się postępowania sądowego z uwagi, iż zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. WSA stwierdził, że konieczna była odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ decyzja ta miała charakter odmowny. Nie nakładała na skarżącego żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane dobrowolnie lub w sposób przymusowy. Decyzja nie miała zatem przymiotu wykonalności, co uniemożliwia wstrzymanie jej wykonania. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się jego uchylenia oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. wstrzymania wszelkich czynności egzekucyjnych wobec skarżącego w sprawie objętej skargą. Na podstawie art. 200 p.p.s.a., wniósł o orzeczenie zwrotu kosztów sądowoadministracyjnych od organu na rzecz skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że WSA w Szczecinie zasadnie potraktował wniosek skarżącego jako wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22 stycznia 2024 r. ponieważ skarżący zawarł ten wniosek w skardze na ww. decyzję powołując jednocześnie art. 61 § 3 p.p.s.a. Przechodząc do rozpoznania zażalenia wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, zostały w sposób wyczerpujący określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., a mianowicie: po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy tylko takich z nich, które nadają się do wykonania. W pierwszej kolejności wskazać należy, że trafnie Sąd I instancji uznał, że brak cechy wykonalności zaskarżonej decyzji przesądza o niemożliwości pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącego o wstrzymanie jej wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub nakazy określonego zachowania, na podstawie, których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy, których zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. postanowienie NSA z 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12; treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą, więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków. Akty administracyjne odmawiające przyznania uprawnień, jak na przykład umorzenie odsetek lub rozłożenie na raty zaległości podatkowych. Te bowiem niczego nie zmieniają w zakresie praw lub obowiązków strony. Decyzja, której dotyczy wniosek o wstrzymanie wykonania, została wydana w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ma więc charakter odmowny. Zaskarżona decyzja nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Negatywne ustosunkowanie się właściwego organu do starań zobowiązanego o umorzenie wcześniej powstałych należności nie wykreowało nowej sytuacji skarżącego w sferze jego obowiązków. Akt ten ze względu na jego naturę nie nadaje się do wykonania ani nie wymaga takiego wykonania. Stwierdzić zatem należy, że nie istnieje możliwość wstrzymania wykonania takiej decyzji. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych wobec skarżącego stwierdzić należy, że przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. obejmuje wszystkie akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 p.p.s.a., które mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego, a więc decyzje, postanowienia oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Czynności egzekucyjne nie należą do żadnej z kategorii aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. w związku z tym ich wstrzymanie przez sąd administracyjny na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest możliwe. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zostać wydane tylko w toku postępowania administracyjnego – orzeczenia w tym zakresie należą do właściwości organów egzekucyjnych, których sąd nie może zastępować (postanowienie NSA z 2 czerwca 2021 r., III FSK 3633/21). Wstrzymania czynności egzekucyjnych może dokonać w aktualnym stanie prawnym wyłącznie organ egzekucyjny na podstawie m. in. art. 17 § 2, art. 23 § 6, art. 35a, art. 54 § 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505) (postanowienie NSA z 14 marca 2023 r., III FSK 63/23). Rozstrzygnięcie odmowne w tym zakresie dopiero w dalszej kolejności może podlegać kontroli sądowej w zakresie wyznaczonym przepisami p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a postanowił jak w sentencji. NSA nie rozstrzygnął o kosztach postępowania zażaleniowego ze względu na brak podstawy prawnej dla wydania takiego rozstrzygnięcia.