I GZ 151/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 28 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 18 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 750/11 w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. na skutek sprzeciwu D. S. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W. z dnia 20 czerwca 2011 r., przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnił ją od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej 2.000 zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem oraz dwojgiem nieletnich dzieci i jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 0,32 ha. W rubryce dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wskazała na zakończenie w dniu 5 stycznia 2011 r. prowadzenia działalności gospodarczej oraz miesięczny dochód jej męża z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.500 zł (brutto). W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przesłała dokumenty, z których wynika, że średni koszt miesięcznego utrzymania jej gospodarstwa domowego to kwota ok. 1.100 zł. W roku 2010 skarżąca oraz jej mąż uzyskali z prowadzonej działalności gospodarczej odpowiednio przychód w kwocie 102.421,43 zł, obciążony kosztami uzyskania w kwocie 150.509,04 zł. Nadto strona oświadczyła, że koszty miesięcznego utrzymania gospodarstwa domowego ponosi między innymi dzięki okazjonalnej pomocy teściów, którzy są właścicielami zamieszkiwanej przez nią nieruchomości, ani ona, ani jej mąż nie posiadają rachunków bankowych, natomiast środki finansowe na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika pochodzą z wcześniej uzyskanych przez nią dochodów z działalności gospodarczej (pismo procesowe z dnia 7 czerwca 2011 r.) oraz że obecnie nie posiada już żadnych oszczędności z prowadzenia działalności gospodarczej. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Sąd I instancji po dokonaniu oceny okoliczności podniesionych we wniosku dotyczących sytuacji materialnej skarżącej stwierdził, że przed WSA we W. toczą się również inne postępowania ze skargi skarżącej o sygn. akt: I SA/Wr 318/10, w której skarżąca uiściła opłaty sądowe w łącznej kwocie 500 zł, natomiast w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 1394/10 i I SA/Wr 1408/10, I SA/Wr 189/11, I SA/Wr 559/11 skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie odpowiednio 3.660 zł, 3.353 zł, 13.345 zł oraz 10.902 zł. Podał również, iż we wszystkich tych sprawach D. S. reprezentowana jest przez doradcę podatkowego. Sąd wziął też pod rozwagę oświadczenie skarżącej złożone w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 189/11, z którego wynika, że środki finansowe na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 7.380 zł za prowadzenie wszystkich jej spraw pochodzą z wcześniej uzyskanych przychodów z działalności gospodarczej, otrzymuje pomoc materialną od rodziny w kwocie około 15.000 zł rocznie, oraz że od dnia 1 lipca 2011 r. podjęła pracę z wynagrodzeniem brutto 1.500 zł. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna uzasadniała przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji podał, iż strona, która posiada stałe źródło dochodu w postaci dwóch pensji w łącznej kwocie 3.000 zł (brutto), pomimo iż dochód ten w zestawieniu z jej zobowiązaniami jest niewysoki, uzyskuje pomoc materialną od rodziny w kwocie 15.000 zł (brutto) rocznie oraz posiada oszczędności zgromadzone w latach poprzednich, jest w stanie ponieść częściowe koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W zażaleniu na powyższe postanowienie D. S. wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, iż nie jest obecnie w stanie ponieść kosztów postępowania, gdyż środki jakie posiadała wydała na koszty sądowe prowadzonych spraw, opłatę pełnomocnika oraz utrzymanie rodziny. Podała również, iż pozostałe środki finansowe jakie posiadała zostały zabezpieczone w postępowaniu egzekucyjnym, co spowodowało, że nie jest już w stanie ponosić jakichkolwiek kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi natomiast, iż osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Taka konstrukcja przepisów o prawie pomocy w zakresie dotyczącym osób fizycznych nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie tego prawa obowiązek wykazania, iż jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W celu wykazania tych okoliczności strona stosownie do treści art. 252 p.p.s.a. składa na urzędowym formularzu oświadczenie o dokładnym stanie majątku i dochodach. Wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu należy podzielić pogląd Sądu I instancji, iż skarżąca nie przedstawiła całokształtu swojej sytuacji finansowej. Skarżąca w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, że nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi. Tymczasem takimi środkami finansowymi dysponowała, co pozwoliło jej na pokrycie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca nie wykazała również, iż prowadzone w stosunku do niej postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne doprowadziło do ściągnięcia i zabezpieczenia wszystkich środków finansowych jakie posiadała. Ciężar zaś dowodów dotyczących okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nie można też pomijać, iż skarżąca w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy prowadziła działalność gospodarczą w szerokim zakresie, o czym świadczy fakt, iż w niniejszej tylko sprawie organ w decyzji z dnia 12 stycznia 2011 r. ustalił, iż zobowiązanie podatkowe skarżącej w podatku akcyzowym za okres od kwietnia do listopada 2006 r. wynosi łącznie 1.078.962 zł. W każdym razie w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji mógł uznać, iż skarżąca jest w stanie uiścić częściowy wpis od skargi bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.