I GZ 209/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 10 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 1075/19 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 1075/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił M. D. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że M. D. wystąpiła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z uwagi na możliwość wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków. We wniosku skarżąca wskazała, że nałożony na nią obowiązek polega na uiszczeniu określonej zaskarżoną decyzją kwoty pieniężnej, która w przypadku uwzględnienia skargi podlegałaby zwrotowi. Wysokość ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 131.036,75 zł znacznie przewyższa aktualne możliwości finansowe skarżącej, a jej wyegzekwowanie w drodze egzekucji administracyjnej pozbawi skarżącą płynności finansowej, co uniemożliwi regulowanie bieżących wydatków, w tym związanych z utrzymaniem rodziny. Skarżąca powołała się na zaświadczenie z KRUS znajdujące się w aktach administracyjnych, z którego wynika, że skarżąca otrzymała zasiłek chorobowy za okres: 28.01.2016 - 18.03.2016 - 510 zł; 2.08.2016 - 31.12.2017- 5.170 zł; 15.05.2018 - 10.11.2018 - 1800 zł; 14.06.2019 - 9.08.2019 - 570 zł. Nadto przymusowa realizacja nałożonego na stronę obowiązku wiązałaby się z koniecznością licytacji posiadanego przez nią majątku, co również spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki. Do wniosku strona nie załączyła jakiejkolwiek dokumentacji, która uprawdopodobniałaby zasadność podniesionych na jej uzasadnienie twierdzeń. W ocenie Sądu I instancji strona skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający okoliczności przemawiających za udzieleniem jej ochrony tymczasowej. Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca ograniczyła się jedynie do odwołania się do trudnej sytuacji finansowej, która nie jest w stanie uiścić określonej zaskarżoną decyzją kwoty nienależnie pobranych płatności. Natomiast ewentualne ściągnięcie tej należności w trybie egzekucji administracyjnej pozbawi skarżącą płynności finansowej oraz doprowadzi do licytacji posiadanego przez nią majątku, co spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki. Nie przedstawiła żadnych informacji o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i życiowej, ani jakiejkolwiek dokumentacji, z której wynikałaby jej aktualna sytuacja majątkowa i rodzinna, a która uprawdopodobniłaby zasadność zgłoszonego żądania. Tym samym, w ocenie WSA, strona skarżąca nie uprawdopodobniła w należyty sposób okoliczności przemawiających za uwzględnieniem jej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: - naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2019 poz. 2325; dalej: ppsa), poprzez odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji pomimo, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącej jak i spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Nadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów: a) umowy kredytu odnawialnego nr [...] na okoliczność wysokości zaciągniętych przez skarżącą zobowiązań; b) decyzji Prezesa KRUS z dn. [...].04.2020 r. na okoliczność osiąganych dochodów przez skarżącą; c) zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dn. [...].03.2020 r. na okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego na rachunku skarżącej; d) zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dn. [...].03.2020 r. na okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego na rachunku skarżącej; e) blokady i zawieszenia rachunku bankowego skarżącej na okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego na rachunku skarżącej. W piśmie uzupełniającym zażalenie skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów: a) decyzji Prezesa KRUS z dnia [...].04.2020 r. na okoliczność osiąganych dochodów przez skarżącą; b) tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2020 r. na okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej; c) stanu rachunku bankowego skarżącej na okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego na rachunku bankowym skarżącej, wysokości zablokowanych środków na rachunku bankowym skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja procesowa wstrzymania wykonania decyzji jest odstępstwem od generalnej zasady jej wykonalności i służyć ma stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 61 § 3 ppsa sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 ppsa). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 ppsa oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które uzasadniają zastosowanie ochrony tymczasowej spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy, który musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo powtórzenie przez stronę treści przepisu art. 61 § 3 ppsa. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się bowiem do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 131.036,75 zł. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. Jak trafnie stwierdził Sąd I instancji, nie można podzielić stanowiska skarżącej, że skutecznie uprawdopodobniła, iż dokonanie zwrotu kwoty dofinansowania, w sposób znaczący przewyższa jej aktualne możliwości finansowe, a jej wyegzekwowanie w drodze egzekucji pozbawi skarżącą płynności finansowej, co uniemożliwi regulowanie bieżących wydatków, w tym związanych z utrzymaniem rodziny. Dla zobrazowania swojej sytuacji finansowej, skarżąca do zażalenia załączyła zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, blokady i zawieszenia rachunku bankowego, decyzję Prezesa KRUS z dnia [...].04.2020 r. i tytuły wykonawcze oraz umowę kredytu odnawialnego. W ocenie Naczelny Sąd Administracyjny, wyłaniający się z przedstawionych przez skarżącą dokumentów obraz jej sytuacji majątkowej jest niewystarczający do przyjęcia, by wykonanie zaskarżonej decyzji mogło spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Z przedstawionych dokumentów nie wynika aktualna sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącej. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w niniejszej sprawie strona wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (sygn. akt III SPP/Łd 10/20). Z akt tych wynika, że w odpowiedzi na zarządzenie starszego referendarza sądowego do uzupełnienia informacji w zakresie stanu majątkowego skarżącej i jej aktualnej sytuacji finansowej, skarżąca cofnęła wniosek o przyznanie prawa pomocy i uiściła należny wpis sądowy w kwocie 1800 zł. Wskazać należy, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca podniosła, że "(...) postępowanie egzekucyjne uniemożliwi skarżącej pokrywanie bieżących wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny, oraz, że (...) egzekucja wiązałaby się z koniecznością licytacji majątku skarżącej". Przy czym we wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy brak jest jakichkolwiek informacji dotyczących aktualnej sytuacji rodzinnej skarżącej, jakie są jej "bieżące wydatki" (poza kosztami utrzymania mieszkania 300 zł), jaki posiada majątek ruchomy i nieruchomości oraz jakiej wartości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie sposób więc uznać, by skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 ppsa, warunkujących zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z przedstawionych wyżej przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.